Nông dân mở hướng làm kinh tế mới ở vùng biên
Ở thôn Thuận 1 (xã Lìa, tỉnh Quảng Trị), vườn dứa khóm của ông Lê Đức Sơn đang bước vào mùa thu hoạch. Những khóm dứa sai trĩu quả, vàng óng dưới tán chuối, cà phê và các loại cây ăn quả khác không chỉ mang lại nguồn thu nhập khá cho gia đình mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân vùng biên.
Cách đây khoảng 5 năm, trong một lần mua dứa từ miền Nam về ăn, ông Sơn nhận thấy quả có vị ngọt đậm, thơm và mọng nước. Từ đó, ông nảy ra ý định đưa giống dứa này về trồng thử tại địa phương. Do chỉ mua về ăn rồi giữ lại phần ngọn và các chồi để nhân giống, ông không biết chính xác tên gọi của giống dứa, nên quen gọi là “dứa khóm”.
Nghĩ là làm, ông đem phần ngọn và chồi giống ra ươm. Sau thời gian chăm sóc, cây phát triển tốt, ông tiếp tục nhân giống bằng cách tách chồi non. Gần 2 năm kiên trì ươm trồng, đến nay ông Sơn đã phát triển được vườn dứa khóm gần 3ha đang cho thu hoạch.
Giống dứa phù hợp đất đồi, ít sâu bệnh
Qua thực tế canh tác, ông Sơn nhận thấy giống dứa này phù hợp với đất đồi ở xã Lìa. Cây khỏe, sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh và cho số lượng quả khá cao trên mỗi gốc. Bình quân sau 2 năm trồng và chăm sóc, mỗi gốc dứa có thể cho thu hoạch 6 - 7 quả; từ năm thứ 3 trở đi, số quả có thể đạt 17 - 18 quả/gốc.
Một ưu điểm đáng chú ý là cây không phải trồng lại sau mỗi vụ thu hoạch. Sau khi hái quả, người trồng chỉ cần tỉa sát gốc cây cũ, để chồi non tiếp tục phát triển cho vụ sau. Nhờ vậy, chi phí giống và công lao động giảm đáng kể so với nhiều loại cây trồng khác.
Theo tính toán của ông Sơn, tổng chi phí đầu tư cho vườn dứa hiện chỉ chiếm khoảng 20 - 30% doanh thu, chủ yếu là phân bón, bơm tưới và công chăm sóc. Do cây ít sâu bệnh, vườn dứa hầu như chưa phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Trong khi đó, sản phẩm làm ra được thương lái thu mua ổn định với giá khoảng 15.000 đồng/kg.
Năm 2025, dù là vụ thu hoạch đầu tiên, gia đình ông Sơn đã đạt sản lượng gần 15 tấn. Năm nay, sản lượng dự kiến vượt hơn 20 tấn. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại lợi nhuận khoảng 180 - 200 triệu đồng/vụ.
Trồng xen dưới tán cây để tăng hiệu quả
Không chỉ cho năng suất khá, mô hình dứa khóm còn phù hợp với điều kiện sản xuất của bà con miền núi do kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp. Theo kinh nghiệm của ông Sơn, khâu bố trí mật độ trồng có vai trò rất quan trọng. Khoảng cách phù hợp là hàng cách hàng khoảng 2m, cây cách cây từ 60 - 70cm. Nếu trồng quá dày, vườn thiếu độ thông thoáng, cây phát triển kém và ảnh hưởng đến khả năng cho quả.
Bên cạnh đó, cây dứa cần có độ che phủ nhất định để hạn chế cháy nám quả vào mùa nắng nóng. Vì vậy, ông Sơn lựa chọn trồng xen dứa dưới tán các loại cây như chuối, cà phê, sầu riêng. Cách làm này vừa tận dụng hiệu quả diện tích đất đồi, vừa tạo thêm nguồn thu trên cùng một đơn vị canh tác.
Việc trồng xen cũng tạo độ che phủ tự nhiên, giúp bảo vệ quả dứa trước thời tiết nắng nóng gay gắt ở vùng cao. Đây là điểm phù hợp với điều kiện sản xuất tại xã Lìa, nơi nhiều diện tích đất đồi có thể kết hợp cây ăn quả, cây công nghiệp và cây trồng ngắn ngày theo hướng đa tầng.
Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, người trồng cần chú trọng quy trình kỹ thuật ngay từ khâu làm đất, xuống giống đến chăm sóc. Đất trồng phải được xử lý kỹ, bảo đảm tơi xốp và thoát nước tốt. Vào mùa nắng, cây cần được tưới nước thường xuyên để tránh khô héo, nhất là giai đoạn ra quả. Sau thu hoạch, việc cắt tỉa sát gốc cũng là yêu cầu quan trọng nhằm tạo điều kiện cho chồi non phát triển, chuẩn bị cho vụ tiếp theo.
