Nông dân nâng giá trị từ củ tươi đến sản phẩm OCOP
Anh Nguyễn Phú Phong ở thôn 5 (xã Chí Minh, tỉnh Hưng Yên) cho biết gia đình anh đã gắn bó với cây nghệ hơn 20 năm. Hiện gia đình trồng khoảng 1ha, ước sản lượng năm nay đạt khoảng 30 tấn củ. Để tăng hiệu quả sử dụng đất, anh trồng xen thêm cây lạc hoặc đậu tương, vừa có thêm nguồn thu, vừa góp phần cải tạo đất tự nhiên.
Theo anh Phong, bình quân mỗi sào nghệ mang lại lợi nhuận khoảng 10 triệu đồng, cao gấp 2 - 3 lần so với cấy lúa. Với đặc tính dễ trồng, ít sâu bệnh, phù hợp với nhiều loại đất và có thời gian sinh trưởng khoảng một năm, cây nghệ đang trở thành lựa chọn phù hợp với nhiều hộ dân tại xã Chí Minh.
Tại xã Chí Minh, nghệ được xem là cây trồng có lợi thế nhờ điều kiện đất đai phù hợp và kinh nghiệm sản xuất lâu năm của người dân. Bình quân mỗi héc-ta nghệ cho thu hoạch khoảng 27 tấn củ. Với giá bán củ tươi từ 8.000 - 13.000 đồng/kg, giá trị thu được ước đạt 220 - 400 triệu đồng/ha, chưa kể nguồn thu từ cây trồng xen canh như lạc, đỗ.
So với một số cây trồng truyền thống, nghệ không đòi hỏi chi phí giống lớn, ít sâu bệnh và có thể tận dụng tốt quỹ đất ven sông. Việc trồng xen lạc, đậu tương trong ruộng nghệ cũng giúp người dân có thêm thu nhập ngắn ngày, đồng thời cải thiện độ tơi xốp của đất, hạn chế tình trạng khai thác đất một chiều.
Tuy nhiên, điểm chuyển biến đáng chú ý ở Chí Minh không chỉ nằm ở mở rộng vùng nguyên liệu, mà còn ở cách người dân và các cơ sở địa phương tổ chức lại chuỗi sản xuất. Nếu trước đây đầu ra củ nghệ chủ yếu thông qua kênh buôn bán nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thương lái và biến động giá, thì những năm gần đây, địa phương đã hình thành nhiều cơ sở sản xuất, sơ chế, chế biến quy mô ngày càng bài bản.
Các đơn vị như Công ty TNHH Hoàng Minh Châu Hưng Yên, Hợp tác xã nghệ Chí Tân, Công ty TNHH Hoàng Gia Lộc, Hợp tác xã thương mại dịch vụ và sản xuất nghệ Đại Hưng đã góp phần tiêu thụ ổn định nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước xây dựng chuỗi giá trị cho cây nghệ.
Chế biến sâu, giảm phụ thuộc vào thương lái
Không dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, nhiều hộ nông dân tại xã Chí Minh đã mạnh dạn đầu tư chế biến để nâng giá trị cây nghệ. Anh Nguyễn Văn Thiêm (thôn Tân Hưng) là một trong những hộ tham gia thu mua, chế biến nghệ tại địa phương.
Mỗi năm, cơ sở của anh Thiêm thu mua gần 100 tấn nghệ của nông dân trong xã, chế biến thành các sản phẩm như tinh bột nghệ, nghệ khô. Trung bình, cơ sở sản xuất khoảng 5 - 7 tấn tinh bột nghệ và 20 - 30 tấn nghệ khô/năm. Với giá bán nghệ khô từ 50.000 - 60.000 đồng/kg, tinh bột nghệ từ 150.000 - 300.000 đồng/kg, gia đình anh đạt doanh thu khoảng 3 tỷ đồng/năm.
Hoạt động chế biến còn tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hàng chục lao động địa phương. Theo anh Thiêm, chế biến sâu không chỉ giúp nâng giá trị sản phẩm, mà còn góp phần giải quyết bài toán đầu ra, giảm sự phụ thuộc vào thương lái trong những thời điểm thị trường biến động.
Nhờ chất lượng tốt và sản phẩm ngày càng đa dạng, nghệ Chí Minh được thị trường trong nước ưa chuộng. Một số sản phẩm cũng đã khẳng định thương hiệu và xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ, Lào, Campuchia, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc.
Toàn xã Chí Minh hiện có 9 sản phẩm chế biến từ nghệ được đánh giá, phân hạng OCOP, trong đó có 4 sản phẩm đạt 4 sao và 5 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm tiêu biểu gồm tinh bột nghệ, bột nghệ, sữa nghệ Nano Collagen, Curcumin bột, Nano Curcumin Gel.
Trước đó, năm 2017, sản phẩm nghệ Chí Tân, xã Chí Minh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ độc quyền thương hiệu. Năm 2019, làng nghề sản xuất và chế biến nghệ Chí Tân được UBND tỉnh công nhận. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục phát triển cây nghệ theo hướng hàng hóa, có thương hiệu và có khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường.
Theo ông Đỗ Khắc Nam, Trưởng phòng Kinh tế xã Chí Minh, địa phương nằm ven sông Hồng, có tổng diện tích gieo trồng khoảng 1.673ha, trong đó khoảng 230ha trồng nghệ. Đây là lợi thế lớn để xã phát triển cây nghệ thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực.
Bên cạnh điều kiện tự nhiên, người dân Chí Minh đã có kinh nghiệm sản xuất lâu năm cùng hệ thống giao thông thuận lợi cho vận chuyển, tiêu thụ. Đặc biệt, nhiều cơ sở thu mua, sơ chế, chế biến đã hình thành ngay tại vùng nguyên liệu. Những yếu tố này giúp cây nghệ có điều kiện phát triển theo chuỗi, từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ.
