Từ quán ăn nhỏ đến ý tưởng làm mới đặc sản quê hương Lạng Sơn
Khi nhiều người trẻ rời quê để tìm kiếm cơ hội tại các thành phố lớn, Lê Quang Hiếu lại lựa chọn con đường ngược lại. Sau khi tốt nghiệp Đại học Lâm nghiệp tại Hà Nội, chàng trai sinh năm 1995 từng trải qua nhiều công việc khác nhau trước khi quyết định trở về Tràng Định, Lạng Sơn để lập nghiệp. Với Hiếu, quê hương không chỉ là nơi để trở về mà còn là vùng đất chứa đựng những tiềm năng chưa được khai thác đúng mức, đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực bản địa.
Những ngày đầu khởi nghiệp, Hiếu mở một quán lẩu nướng và dành gần 6 năm xây dựng thương hiệu tại địa phương. Quán ăn dần trở thành điểm đến quen thuộc của người dân và du khách mỗi khi ghé thăm vùng đất biên cương. Chính tại đây, một câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản từ khách hàng lại trở thành bước ngoặt lớn trong cuộc đời anh.
Sau mỗi bữa ăn, nhiều du khách thường hỏi: “Lạng Sơn có đặc sản gì mang về làm quà không?”. Những cái tên như vịt quay, lợn quay hay khâu nhục luôn được nhắc đến đầu tiên. Thế nhưng tất cả đều có một điểm chung: Khó bảo quản, khó vận chuyển và chỉ sử dụng được trong thời gian ngắn. Trong khi đó, nhu cầu mang một phần hương vị vùng cao về làm quà của du khách lại rất lớn. Câu hỏi ấy khiến Hiếu suy nghĩ nhiều tháng liền.
Làm sao để một món ăn truyền thống vẫn giữ được bản sắc nguyên bản nhưng có thể bảo quản lâu, vận chuyển dễ dàng và phù hợp với thị trường quà tặng?
Sau nhiều trăn trở, anh tìm thấy câu trả lời ở một ý tưởng tưởng như rất táo bạo: Khâu nhục đóng lon. Từ giữa năm 2024, Hiếu chính thức bắt tay vào hiện thực hóa ý tưởng này. Nhưng anh nhanh chóng nhận ra rằng khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn thiện xa hơn rất nhiều so với tưởng tượng.
Hơn nửa năm thất bại để tìm ra công thức thành công
Ở Lạng Sơn, không khó để tìm một người biết nấu khâu nhục theo cách truyền thống. Nhưng để biến món ăn này thành sản phẩm đóng lon có thể bảo quản nhiều tháng mà vẫn giữ được hương vị đặc trưng lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Không có nền tảng về công nghệ thực phẩm, Lê Quang Hiếu gần như phải tự học mọi thứ từ đầu. Từ kỹ thuật đóng lon, viền nắp, tiệt trùng đến kiểm soát nhiệt độ và an toàn thực phẩm, tất cả đều là những lĩnh vực hoàn toàn mới đối với một người vốn xuất thân từ ngành lâm nghiệp và kinh doanh nhà hàng. Những tháng đầu tiên là chuỗi ngày liên tiếp của thất bại.
Có những mẻ sản phẩm phải đổ bỏ hoàn toàn vì sai quy trình. Có những lon khâu nhục vừa hoàn thành đã phát nổ chỉ sau một ngày. Không ít lần, hàng tạ thịt phải bỏ đi vì không đạt yêu cầu chất lượng. Trong khi đó, quán ăn vẫn cần vận hành, công việc hàng ngày vẫn phải tiếp tục. “Có lúc tôi thực sự hoang mang vì không biết mình sai ở đâu”, Hiếu nhớ lại.
Nhưng thay vì từ bỏ, anh tự động viên bản thân bằng suy nghĩ giản dị: nếu người khác làm được thì mình cũng có thể làm được. Sau hơn nửa năm thử nghiệm liên tục, Hiếu cuối cùng cũng tìm ra quy trình phù hợp.
Khâu nhục được đóng lon, viền kín nắp rồi tiệt trùng theo tiêu chuẩn riêng. Sản phẩm không sử dụng chất bảo quản nhưng vẫn có thể bảo quản tới 3 tháng ở nhiệt độ thường, 6 tháng trong ngăn mát và lên tới một năm trong điều kiện đông lạnh. Thành công ấy trở thành nền tảng để thương hiệu TradiFood ra đời.
Tên gọi này không chỉ là cách viết tắt của Tràng Định – quê hương của Hiếu – mà còn mang ý nghĩa “Traditional Food”, thể hiện khát vọng đưa những món ăn truyền thống bước sang một hành trình mới.
Giấc mơ đưa đặc sản vùng cao ra thị trường quốc tế
Cuối năm 2024, Lê Quang Hiếu đưa ra quyết định khiến nhiều người bất ngờ: đóng cửa quán lẩu nướng đã gắn bó nhiều năm để tập trung toàn bộ nguồn lực cho TradiFood.
Đó là lựa chọn đầy rủi ro nhưng cũng thể hiện niềm tin tuyệt đối vào con đường mình đang theo đuổi.
Để mở rộng sản xuất, Hiếu mạnh dạn đầu tư máy móc với số vốn không nhỏ. Theo cách nói vui của anh, chiếc máy đóng lon công nghiệp có giá trị đến mức “phải bán cả đàn trâu của bố” mới đủ tiền mua. Bù lại, anh có cơ hội xây dựng một quy trình sản xuất bài bản hơn.
Từng miếng thịt ba chỉ được lựa chọn kỹ lưỡng từ các hộ chăn nuôi địa phương. Sau nhiều công đoạn như luộc sơ, châm da, xát muối, mật ong rừng, chao nổ bì rồi phối trộn với các loại gia vị đặc trưng như mác mật, tàu soi, hành, tỏi…, sản phẩm mới được đưa vào đóng lon và tiệt trùng.
Không chỉ tập trung sản xuất, Hiếu còn học cách kinh doanh trên môi trường số. TikTok, Facebook và Zalo trở thành những “cửa hàng trực tuyến” giúp anh giới thiệu sản phẩm tới khách hàng trên khắp cả nước. Những video ghi lại quy trình chế biến hay các buổi livestream bán hàng giúp TradiFood dần tạo dựng được niềm tin với người tiêu dùng.
Nhờ đó, sản phẩm khâu nhục đóng lon nhanh chóng có mặt tại nhiều địa phương như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Nguyên và nhiều tỉnh thành khác. Đồng thời, mô hình này cũng tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương với mức thu nhập ổn định.
Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận khi dự án giành giải Nhì cuộc thi “Thanh niên khởi nghiệp năm 2024” của Tỉnh đoàn Lạng Sơn và lọt Top 30 vòng chung kết cuộc thi “Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn 2025”.
Hiện nay, Lê Quang Hiếu đang lên kế hoạch mở rộng nhà xưởng từ 100 m² lên 750 m² và phát triển theo mô hình hợp tác xã. Xa hơn, anh muốn xây dựng một hệ sinh thái quà tặng đặc sản Lạng Sơn với nhiều sản phẩm như khâu nhục, lạp sườn, bánh khảo hay bánh chưng truyền thống.
Và đích đến cuối cùng của chàng trai 9X không chỉ là thị trường trong nước. Anh tin rằng nếu được gìn giữ và làm mới đúng cách, những món ăn truyền thống của Việt Nam hoàn toàn có thể xuất hiện trên bàn ăn của người tiêu dùng quốc tế.
