Sen bén rễ trên đất trũng Triệu Cơ, mở hướng làm kinh tế mới cho nông dân
Những năm gần đây, tận dụng diện tích đất trũng thấp, bãi bồi và ao hồ quanh năm ngập nước, nông dân xã Triệu Cơ (tỉnh Quảng Trị) đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây sen vào canh tác. Từ một hướng đi thử nghiệm, cây sen dần khẳng định hiệu quả trên vùng đất khó, tạo thêm sinh kế cho nhiều hộ dân.
Trước đây, nhiều diện tích tại xã Triệu Cơ là vùng đồng trũng sâu, thường xuyên ngập úng vào mùa mưa. Việc canh tác lúa vì vậy gặp không ít khó khăn, năng suất thấp, hiệu quả bấp bênh. Có thời điểm, một số diện tích ruộng, ao hồ bị bỏ hoang, cỏ dại mọc um tùm do người dân không còn mặn mà sản xuất.
So với cây lúa, sen có nhiều ưu điểm về chi phí đầu tư và công chăm sóc. Theo kinh nghiệm của nông dân địa phương, sen là loại cây phù hợp với đất trũng, tỷ lệ hao hụt thấp, ít sâu bệnh. Người trồng chủ yếu đầu tư giống trong vụ đầu, những năm sau cây có thể tiếp tục phát triển nếu được chăm sóc, bón phân đúng cách.
Thông thường, sen được xuống giống từ tháng 2 dương lịch. Sau khoảng 4 - 6 tháng chăm sóc, cây bắt đầu cho thu hoạch, thời gian thu hái kéo dài liên tục trong khoảng 3 tháng. Nhờ chu kỳ thu hoạch tương đối dài, người dân có nguồn thu đều hơn so với một số cây trồng ngắn ngày khác.
Chị Nguyễn Thị Thùy, trú tại thôn Phương An, là một trong những hộ tiên phong trồng sen ở xã Triệu Cơ. Gia đình chị hiện trồng hơn 1 mẫu sen trên diện tích trước đây vốn là đất lúa kém hiệu quả.
“Vùng đất này trước đây trồng lúa thường bị ngập lụt, năng suất rất thấp. Từ khi chuyển sang trồng sen, tôi thấy cây phù hợp chân đất này. Hiện nay sen bước vào thu hoạch, bà con rất phấn khởi vì cây phát triển tốt, chất lượng cao. Đặc biệt, chúng tôi yên tâm về đầu ra nhờ có hợp tác xã thu mua tận nơi”, chị Thùy chia sẻ.
Theo chị Thùy, với thu nhập từ 60 - 70 triệu đồng/sào, hiệu quả kinh tế từ sen cao hơn nhiều lần so với trồng lúa. Từ kết quả đạt được, vụ tới gia đình chị dự định chuyển đổi thêm 1 sào đất lúa kém hiệu quả sang trồng sen. Với nhiều hộ dân, cây sen không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn mở ra hướng canh tác phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên của địa phương.
Đến nay, toàn xã Triệu Cơ đã phát triển được 35ha sen. Đầu ra sản phẩm tương đối ổn định nhờ sự kết nối giữa hợp tác xã và thương lái. Giá hạt sen vỏ trung bình đạt khoảng 50.000 đồng/kg; sản phẩm đã tách lụa và lấy tim sen có giá khoảng 160.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi ha sen cho lãi ròng khoảng 150 triệu đồng, góp phần nâng cao thu nhập và hỗ trợ công tác giảm nghèo tại địa phương.
Chế biến sâu để nâng giá trị cây sen
Không chỉ dừng lại ở bán sen tươi, xã Triệu Cơ đang từng bước phát triển chế biến sâu để nâng giá trị sản phẩm. HTX Nông sản sen Triệu Sơn là một trong những đơn vị tham gia liên kết thu mua, chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ cho người dân.
Bà Trần Thị Lan, Phó Giám đốc HTX Nông sản sen Triệu Sơn, cho biết HTX thu mua sen tươi tại địa phương để chế biến 10 dòng sản phẩm từ thân, lá, hạt đến tim sen. Theo bà Lan, sen Triệu Cơ có chất lượng tốt, thơm ngon nhờ được trồng trên lớp bùn màu mỡ.
Sản phẩm của HTX hiện đã có mặt tại các siêu thị trong toàn quốc, trong đó có thị trường TP. Hồ Chí Minh. HTX cũng tạo việc làm ổn định cho 5 lao động với mức lương khoảng 6 triệu đồng/tháng, doanh thu đạt khoảng 1 tỷ đồng/năm.
“Xác định sen là cây trồng tiềm năng, xã Triệu Cơ đang từng bước xây dựng loại cây này thành sản phẩm chủ lực. Định hướng tới đây, HTX đa dạng hóa các sản phẩm chế biến sâu từ ngó, lá và củ sen; đồng thời đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại”, bà Lan cho biết.
Việc chế biến sâu giúp cây sen có thêm nhiều sản phẩm thương mại thay vì chỉ tiêu thụ theo mùa vụ. Khi hạt sen, tim sen, lá sen, ngó sen được khai thác theo chuỗi, giá trị trên cùng diện tích canh tác được nâng lên, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ nông sản tươi trong thời điểm thu hoạch rộ.
Bên cạnh giá trị kinh tế, những hồ sen xanh ngát tại Triệu Cơ còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Vào mùa sen nở, nhiều người dân, du khách dừng chân chụp ảnh, trải nghiệm không gian đồng quê và tìm hiểu cách trồng, thu hái sen.
Chị Lương Thị Thanh Trà đến từ phường Quảng Trị cho biết, khi đi qua hồ sen ở Triệu Cơ, chị bị thu hút bởi cảnh quan đẹp và hương thơm đặc trưng nên dừng lại chụp ảnh kỷ niệm. Theo chị Trà, nếu địa phương phát triển thêm các dịch vụ trải nghiệm, hồ sen có thể trở thành điểm đến góp phần quảng bá hình ảnh quê hương.
Định hướng này cũng phù hợp với chủ trương của địa phương trong khai thác hiệu quả đất trũng, ao hồ bỏ trống. Phó Chủ tịch UBND xã Triệu Cơ Hoàng Thị Hồng Huế cho biết, thời gian tới, xã sẽ tiếp tục vận động người dân khai thác tối đa diện tích đất trũng, ao hồ để mở rộng quy mô trồng sen. Địa phương cũng phối hợp hướng dẫn kỹ thuật sản xuất an toàn, hỗ trợ xây dựng sản phẩm OCOP và khuyến khích phát triển du lịch trải nghiệm tại các hồ sen.
