Nông dân Cái Nước tăng vụ, giảm rủi ro
Từ chỗ mỗi năm chỉ thu hoạch một vụ, phụ thuộc nhiều vào con nước, thời tiết và mức độ thích nghi của con giống, nhiều hộ nông dân nuôi sò huyết ở xã Cái Nước (tỉnh Cà Mau) hiện đã có thể nâng lên 2 - 2,5 vụ/năm nhờ thay đổi cách nuôi. Mô hình nuôi sò huyết 3 giai đoạn đang mở ra hướng sản xuất ổn định hơn cho người dân vùng ven biển, nhất là trong điều kiện thời tiết ngày càng khó lường.
Xã Cái Nước hiện có hơn 6.500ha nuôi trồng thủy sản, trong đó diện tích nuôi xen canh sò huyết trong vuông tôm chiếm hơn 1.080ha. Trước đây, người dân chủ yếu thả sò giống trực tiếp ra vuông lớn. Cách làm này đơn giản nhưng tỷ lệ hao hụt cao, khó kiểm soát môi trường, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và độ mặn. Khi gặp mưa lớn, môi trường nước thay đổi hoặc phát sinh dịch bệnh, người nuôi dễ thất thu.
Những năm gần đây, nhiều hộ dân ở Cái Nước bắt đầu áp dụng mô hình nuôi sò huyết theo 3 giai đoạn. Thay vì thả trực tiếp ra vuông lớn, sò giống được ươm trong khu vực quây lưới hoặc khuôn vèo, sau đó chuyển sang giai đoạn nuôi trung gian trước khi đưa ra ao nuôi thương phẩm. Quy trình này giúp người nuôi dễ theo dõi sự phát triển của sò, chủ động kiểm soát môi trường và sàng lọc con giống yếu ngay từ đầu.
Ươm giống trong vèo, giảm hao hụt khi đưa ra vuông lớn
Với diện tích nuôi khoảng 14.000m2, anh Nguyễn Văn Đoán ở ấp Mỹ Tân là một trong những hộ áp dụng hiệu quả mô hình nuôi sò huyết 3 giai đoạn. Theo anh Đoán, trước đây sò giống thả trực tiếp ra vuông thường hao hụt nhiều do chưa thích nghi với môi trường mới. Khi chuyển sang cách nuôi mới, sò được ươm khoảng 1 - 1,5 tháng trong khu vực nhỏ để theo dõi, sau đó đưa sang giai đoạn nuôi trung gian khoảng 2 tháng rồi mới thả ra vuông lớn.
“Nuôi kiểu này mình dễ quản lý hơn. Sò khỏe, phát triển đồng đều và tỷ lệ sống cao hơn trước rất nhiều”, anh Đoán chia sẻ.
Theo người nuôi, điểm quan trọng của mô hình là khả năng chủ động từ khâu con giống đến môi trường nuôi. Khi được chăm sóc trong không gian nhỏ ở giai đoạn đầu, sò ít chịu tác động trực tiếp từ biến động thời tiết, đồng thời người nuôi dễ phát hiện, loại bỏ con yếu, hạn chế rủi ro khi chuyển sang giai đoạn thương phẩm.
Tại ấp Bình Thành, mô hình này cũng được nhiều hộ dân áp dụng. Ông Trần Văn Quang, Bí thư chi bộ ấp, cho biết nuôi sò kết hợp tôm, cua đòi hỏi người dân phải nắm kỹ thuật. Sò giống mới thả cần được rào lại, đến khi lớn mới bung ra. Với cua, người nuôi thường đợi sò cứng cáp sau khoảng 2 - 3 tháng mới thả để tránh hao hụt.
“Làm đúng quy trình thì tỷ lệ sống của sò tăng lên rõ rệt”, ông Quang cho biết.
Cách bố trí này giúp các đối tượng nuôi trong cùng vuông không cạnh tranh hoặc gây ảnh hưởng lẫn nhau ở giai đoạn đầu. Khi sò đã đủ lớn, khả năng thích nghi tốt hơn, việc kết hợp với tôm, cua sẽ tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên, giảm chi phí đầu tư và nâng hiệu quả trên cùng diện tích mặt nước.
Dùng biện pháp sinh học, hướng tới nuôi thủy sản bền vững
Bên cạnh thay đổi quy trình nuôi, nhiều hộ dân tại xã Cái Nước cũng chuyển sang áp dụng các biện pháp sinh học thay thế hóa chất trong xử lý môi trường. Đây là yếu tố quan trọng giúp mô hình sò huyết 3 giai đoạn phù hợp hơn với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái.
Ông Nguyễn Như Lễ, viên chức Trung tâm Công ích xã Cái Nước phụ trách khuyến nông, cho biết việc sử dụng phân hữu cơ gây màu nước, tạo nguồn thức ăn tự nhiên, kết hợp men vi sinh giúp ổn định môi trường ao nuôi. Cách làm này góp phần hạn chế khí độc dưới đáy vuông, giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh và giúp các đối tượng nuôi phát triển ổn định hơn.
Hiện giá sò huyết thương phẩm tại Cà Mau dao động từ 90.000 - 120.000 đồng/kg tùy kích cỡ và thời điểm. Với mức giá này, mô hình nuôi sò huyết 3 giai đoạn đang mang lại nguồn thu khá ổn định cho nhiều hộ dân địa phương.
So với cách nuôi truyền thống, mô hình mới giúp tăng tỷ lệ sống của sò giống, rút ngắn thời gian nuôi và nâng số vụ trong năm từ 1 vụ lên 2 - 2,5 vụ. Việc nuôi kết hợp sò, tôm, cua còn tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên trong vuông nuôi, giảm chi phí đầu tư và hạn chế sử dụng hóa chất.
Theo anh Nguyễn Văn Đoán, nếu trước đây lợi nhuận phụ thuộc nhiều vào may rủi, thì nay mô hình 3 giai đoạn giúp hiệu quả kinh tế ổn định hơn, lợi nhuận tăng từ 1,5 - 2 lần. Với diện tích khoảng 12 công đất, nhiều hộ có thể thu nhập trên 200 triệu đồng/năm từ mô hình nuôi kết hợp.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình này còn phù hợp với điều kiện sản xuất của vùng ven biển Cà Mau. Việc sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế hóa chất và bố trí đối tượng nuôi hợp lý giúp cân bằng hệ sinh thái trong vuông nuôi, giảm tác động đến môi trường, đồng thời thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
