Nông dân đưa cây na lên đất lúa kém hiệu quả ở thôn Báu
Từ những thửa ruộng hiệu quả kinh tế thấp ở thôn Báu (xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai), chị Đoàn Thị Dung đã mạnh dạn lựa chọn hướng đi mới với cây na. Sau quá trình tìm hiểu, học hỏi và áp dụng kỹ thuật canh tác bài bản, khu vườn 1ha của gia đình chị đang trở thành mô hình chuyển đổi cây trồng tiêu biểu tại địa phương.
Những ngày này, vườn na của chị Dung phủ màu xanh mướt. Dưới tán lá rộng, từng chùm quả non đang vào giai đoạn phát triển sau khi được thụ phấn nhân tạo. Giữa vườn cây, chị tất bật tỉa quả, bón phân, theo dõi sinh trưởng để chuẩn bị cho vụ thu hoạch sắp tới.
Trước đây, diện tích này chủ yếu được gia đình chị sử dụng để canh tác lúa. Tuy nhiên, do điều kiện đồng đất không thuận lợi, hiệu quả kinh tế thấp, thu nhập bấp bênh, chị Dung luôn trăn trở tìm một loại cây phù hợp hơn. Sau nhiều lần đi học hỏi kinh nghiệm tại các địa phương khác, chị quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng na.
Từ khâu cải tạo đất, lựa chọn giống, dựng hệ thống tưới đến kỹ thuật chăm sóc, chị đều thực hiện theo hướng bài bản. Trên diện tích 1ha, chị trồng khoảng 300 gốc na dai và na mãng cầu. Đây là hai giống chủ lực có khả năng thích nghi tốt, chất lượng quả cao và được thị trường ưa chuộng.
Làm kỹ từ thụ phấn đến tuyển quả
Để nâng chất lượng sản phẩm, chị Dung chú trọng từng công đoạn chăm sóc. Với cây na, thụ phấn nhân tạo là kỹ thuật quan trọng giúp tăng tỷ lệ đậu quả, tạo quả đều và đẹp hơn. Sau khi cây ra hoa, chị phải theo dõi sát từng thời điểm để tiến hành thụ phấn phù hợp, sau đó tiếp tục chăm sóc, dưỡng quả theo từng giai đoạn.
Ngay từ khi quả còn nhỏ, chị đã tiến hành tuyển chọn kỹ lưỡng. Những quả lép, méo, phát triển không đồng đều được cắt bỏ để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả tốt. Nhờ vậy, na khi thu hoạch có kích thước đồng đều, mẫu mã đẹp, hạn chế sâu bệnh và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.
Không dừng lại ở vụ chính, chị Dung còn chủ động áp dụng kỹ thuật xử lý cho cây ra quả 2 vụ mỗi năm. Bên cạnh vụ chính từ tháng 7 đến tháng 9, chị chăm sóc để cây cho thu hoạch thêm vụ trái mùa từ tháng 10 đến tháng 12. Đây là thời điểm nguồn cung na trên thị trường giảm, nên giá bán thường cao hơn, đầu ra thuận lợi hơn.
“Na trái vụ chăm sóc vất vả hơn vì phải can thiệp kỹ thuật, đặc biệt là công đoạn thụ phấn và dưỡng quả. Nhưng bù lại giá bán cao hơn hẳn, đầu ra thuận lợi. Nhiều thời điểm khách đặt trước vẫn không đủ hàng để bán”, chị Dung cho biết.
Với cách làm bài bản, mô hình trồng na hiện mang lại cho gia đình chị doanh thu khoảng 130 triệu đồng/năm. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, thay thế dần những diện tích lúa cho giá trị thấp.
Lan tỏa mô hình trong thôn
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị Đoàn Thị Dung còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật cho người nông dân trong thôn. Từ cải tạo đất, lựa chọn giống, thụ phấn nhân tạo đến chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng, chị đều tận tình hướng dẫn những hộ muốn chuyển đổi sang trồng na.
Sự đồng hành này giúp nhiều nông dân thêm tự tin. Đến nay, thôn Báu đã có khoảng 10 hộ mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất cấy lúa kém hiệu quả sang trồng na, hướng tới hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả tại địa phương.
Ông Vũ Văn Nam, một trong những hộ chuyển đổi từ năm 2023, cho biết thời điểm đầu gia đình còn băn khoăn do thiếu kinh nghiệm. Nhờ chị Dung thường xuyên sang tận vườn hướng dẫn cách chăm sóc, cắt tỉa, thụ phấn, gia đình ông mới yên tâm làm theo. Đến nay, diện tích na phát triển ổn định và bước đầu mang lại tín hiệu kinh tế tích cực.
Đánh giá về mô hình này, ông Đỗ Văn Kiện - Trưởng thôn Báu, cho biết chị Dung là hộ tiên phong đưa cây na vào trồng tại địa phương và đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt. Việc nhiều hộ dân trong thôn mạnh dạn chuyển đổi sang trồng na có sự đóng góp lớn từ mô hình của gia đình chị.
Theo ông Kiện, cây na cho thấy tiềm năng phát triển tại thôn Báu nhờ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với cây trồng truyền thống. Việc hình thành vùng trồng na tập trung sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa.
