Khuyến khích sử dụng điện linh hoạt
Australia đang thúc đẩy các mô hình tiêu dùng điện linh hoạt nhằm tận dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo sẵn có và giảm áp lực lên hệ thống điện.
Một trong những trụ cột của chiến lược này là Chương trình Pin lưu trữ hộ gia đình giá rẻ (Cheaper Home Batteries Program), được thi hành vào 1/7/2025. Theo Chính phủ Australia, chương trình hỗ trợ khoảng 30% chi phí lắp đặt hệ thống pin lưu trữ quy mô nhỏ cho cả các hộ gia đình lắp đặt mới và những hộ đã có điện mặt trời mái nhà. Mục tiêu là giúp người dân lưu trữ lượng điện mặt trời sản xuất vào ban ngày để sử dụng vào buổi tối hoặc các khung giờ cao điểm, qua đó giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia.
Chỉ sau chưa đầy 6 tháng triển khai, chương trình đã hỗ trợ hơn 155.000 hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ giảm chi phí tiền điện, đồng thời nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng. Theo Ủy ban Thị trường Năng lượng Australia, việc mở rộng sử dụng pin lưu trữ sẽ giúp người dân tận dụng hiệu quả nguồn điện tự sản xuất, đồng thời góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện trong các giờ cao điểm. Theo đó, việc mở rộng sử dụng pin lưu trữ có thể giúp giảm khoảng 3% chi phí điện hằng năm trên toàn hệ thống.
Ngày 23/1/2026, Chính phủ Australia công bố gói Solar Sharer Offer (SSO), cho phép các hộ gia đình có đồng hồ điện thông minh được sử dụng ít nhất 3 giờ điện miễn phí mỗi ngày vào thời điểm sản lượng điện mặt trời đạt đỉnh.
Theo thiết kế chương trình, điện miễn phí được cung cấp trong khung giờ từ 11 giờ đến 14 giờ tại bang New South Wales và Đông Nam Queensland, hoặc từ 12 giờ đến 15 giờ tại Nam Australia. Chính sách áp dụng cho cả các hộ gia đình có hoặc không có điện mặt trời mái nhà, bao gồm cả người thuê nhà.
Thông qua cơ chế này, người dân được khuyến khích chuyển các hoạt động tiêu thụ điện lớn như giặt giũ, vận hành điều hòa, đun nước nóng hoặc sạc xe điện sang khung giờ giữa ngày.
Giải pháp này sẽ giúp giảm chi phí điện cho hộ gia đình, đồng thời, góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện vào buổi tối - thời điểm nhu cầu sử dụng điện thường tăng mạnh nhất. Theo đánh giá của các cơ quan quản lý năng lượng Australia, đây là cách tiếp cận giúp người dân hưởng lợi trực tiếp từ nguồn năng lượng tái tạo giá rẻ, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống điện.
Song song với đó, Australia cũng tiến hành cải cách cơ chế giá điện nhằm bảo đảm người tiêu dùng được hưởng lợi nhiều hơn từ quá trình chuyển đổi năng lượng. Tháng 5/2026, Cơ quan Quản lý Năng lượng Australia (AER) công bố quyết định cuối cùng về cơ chế Default Market Offer (DMO) - mức giá tham chiếu áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện theo hợp đồng tiêu chuẩn.
Theo quyết định này, từ ngày 1/7/2026, hóa đơn tiền điện của hàng triệu hộ gia đình tại khu vực bờ Đông Australia sẽ giảm so với năm trước. Tại bang New South Wales, hóa đơn điện của các hộ gia đình sử dụng biểu giá cố định dự kiến giảm từ 3,4% đến 5%, tương đương mức tiết kiệm từ 66 AUD đến 137 AUD mỗi năm. Tại khu vực Đông Nam Queensland, mức giảm đạt 7,2%, tương đương khoảng 155 AUD mỗi năm.
Theo Chủ tịch AER Clare Savage, mức giảm này chủ yếu đến từ việc chi phí sản xuất và cung ứng điện đã được cải thiện, đặc biệt là giá điện trên thị trường bán buôn có xu hướng thấp hơn. Sản lượng điện gió gia tăng cùng với sự phát triển của các hệ thống pin lưu trữ cũng góp phần ổn định nguồn cung và hạn chế biến động giá điện trong các khung giờ cao điểm.
Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng
Bên cạnh các giải pháp về thị trường và công nghệ, Australia coi nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong khu vực dân cư là một hướng đi lâu dài nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ điện.
Tháng 7/2024, Bộ Năng lượng Australia công bố phiên bản đầu tiên của Khung công bố xếp hạng năng lượng nhà ở (Home Energy Ratings Disclosure Framework) dành cho nhà ở riêng lẻ. Đến tháng 12/2024, phiên bản thứ hai được ban hành, mở rộng phạm vi áp dụng sang căn hộ và chung cư.
Theo cơ chế này, người mua hoặc thuê nhà sẽ được tiếp cận thông tin về hiệu quả năng lượng của bất động sản ngay tại thời điểm giao dịch. Hệ thống xếp hạng phản ánh khả năng giữ nhiệt, làm mát và mức tiêu thụ năng lượng dự kiến của công trình, tương tự như nhãn hiệu suất năng lượng trên các thiết bị điện gia dụng. Qua đó, người dân có thêm cơ sở để đánh giá chi phí vận hành trong dài hạn trước khi đưa ra quyết định.
Tại bang New South Wales, từ tháng 9/2025, chính quyền đã triển khai thí điểm việc tích hợp xếp hạng năng lượng vào quy trình mua bán và cho thuê nhà ở. Từ giữa năm 2026, bang này chuyển sang giai đoạn công bố tự nguyện trên cơ sở kết quả thu được từ chương trình thí điểm.
Cùng với các chính sách hỗ trợ và cải cách thị trường điện, Bộ Năng lượng Australia cũng đưa ra nhiều khuyến nghị cụ thể nhằm giúp các hộ gia đình tiết kiệm điện trong sinh hoạt hằng ngày.
Theo cơ quan này, nước nóng là nguyên nhân của khoảng 25% hóa đơn điện trung bình của một hộ gia đình. Vì vậy, người dân được khuyến khích giặt quần áo bằng nước lạnh, chỉ vận hành máy rửa bát khi đầy tải và áp dụng các biện pháp tiết kiệm nước nóng sinh hoạt.
Đối với các thiết bị gia dụng, Bộ Năng lượng Australia khuyến nghị ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao. Điện năng chờ (standby power) từ các thiết bị như tivi, lò vi sóng hay máy chơi game có thể chiếm tới 10% hóa đơn điện của hộ gia đình. Do đó, việc tắt hoàn toàn thiết bị tại công tắc nguồn thay vì để ở chế độ chờ được xem là một trong những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Với điều hòa không khí, cơ quan này khuyến nghị duy trì nhiệt độ từ 18 - 20 độ C vào mùa đông và 25 - 27 độ C vào mùa hè. Mỗi độ thay đổi nhiệt độ cài đặt có thể làm mức tiêu thụ điện thay đổi khoảng 5 - 10%. Bên cạnh đó, việc đóng các phòng không sử dụng và chỉ làm nóng hoặc làm mát khu vực đang sinh hoạt cũng góp phần giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ.
Theo Bộ Năng lượng Australia, việc bịt kín các khe hở quanh cửa ra vào, cửa sổ, sàn nhà và chân tường là một trong những giải pháp tiết kiệm năng lượng đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt. Biện pháp này giúp duy trì nhiệt độ ổn định trong nhà, qua đó có thể tiết kiệm tới 25% chi phí sưởi ấm và làm mát.
Kinh nghiệm của Australia cho thấy, tiết kiệm điện là giải pháp giảm chi phí cho người dân, đồng thời là một trong những yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng trong dài hạn.
