Hành trình 120 năm từ vùng đất lịch sử đến đô thị hiện đại
Hòa trong không khí sôi nổi hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Quốc khánh 2/9, UBND phường Tam Kỳ long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm Phủ lỵ Tam Kỳ (1906 – 2026). Sự kiện không chỉ đánh dấu một chặng đường lịch sử đầy tự hào mà còn là thời điểm khẳng định vị thế của Tam Kỳ như một đô thị hạt nhân, cực tăng trưởng kinh tế - xã hội quan trọng phía Nam của thành phố.
Ngược dòng lịch sử, trong hành trình mở cõi về phương Nam, Tam Kỳ nguyên là đất Chiêm Động, thời nhà Trần đặt là Hoa Châu, đến thời nhà Lê cải làm huyện Hà Đông thuộc phủ Thăng Hoa. Đến năm 1906, vua Thành Thái quyết định thăng lên thành phủ và đổi tên thành Phủ Tam Kỳ, phủ đường đặt tại ấp Hòa An (nay là phường An Mỹ), chính thức xác lập vai trò Phủ lỵ.
Mảnh đất này từng sản sinh và nuôi dưỡng nhiều chí sĩ, sĩ phu yêu nước tiêu biểu như Lê Tấn Trung, Lê Văn Long, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Văn Dư. Nơi đây từng bùng nổ cuộc biểu tình chống sưu thuế năm 1908 và là địa bàn duy nhất nhân dân bao vây đánh chiếm phủ đường trong cuộc khởi nghĩa Việt Nam Quang phục Hội năm 1916. Tháng 5/1930, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của Tam Kỳ được thành lập tại Chùa Ông, trở thành hạt giống cách mạng lãnh đạo nhân dân tiến lên khởi nghĩa giành chính quyền vào sáng ngày 20/8/1945.
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, quân và dân Tam Kỳ đã đóng góp biết bao sức người, sức của. Mức giá của hòa bình được đánh đổi bằng những con số lịch sử: 3.390 người con quê hương anh dũng hy sinh, gần 1.300 thương binh, bệnh binh và hơn 420 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đến ngày 24/3/1975, Tam Kỳ hoàn toàn giải phóng, mở ra thời kỳ khôi phục và phát triển.
Bước vào thời kỳ kiến thiết, Tam Kỳ liên tục trải qua các mốc chuyển mình quan trọng: chia tách huyện Tam Kỳ thành huyện Núi Thành và thị xã Tam Kỳ năm 1983; trở thành tỉnh lỵ Quảng Nam năm 1997; thành lập thành phố Tam Kỳ năm 2006 và được công nhận là đô thị loại II vào năm 2016.
Từ một thị xã nhỏ bé sau chiến tranh, Tam Kỳ đã vươn lên mạnh mẽ với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ. Sự phát triển kinh tế - xã hội ghi dấu ấn qua hàng loạt công trình quy mô như Quần thể kiến trúc Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, Quảng trường 24/3, cầu vượt Điện Biên Phủ.
Đặc biệt, về công nghiệp và thương mại - dịch vụ, Tam Kỳ sở hữu các điểm tựa sản xuất lớn như Khu công nghiệp Tam Thăng, Cụm công nghiệp Trường Xuân và Khu phức hợp phúc lợi Làng Hoa Sen Quốc tế - An Phú. Các không gian văn hóa - du lịch như Lễ hội Sắc Sưa Tam Kỳ, Lễ hội Biển Tam Thanh cũng từng bước định vị nét riêng, thu hút nguồn lực đầu tư và du khách.
Khẳng định vai trò trung tâm kinh tế - công nghiệp
Từ ngày 01/7/2025, thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Đà Nẵng mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất với tỉnh Quảng Nam. Trong không gian phát triển này, không gian đô thị Tam Kỳ được tổ chức lại thành 4 phường trung tâm gồm: Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú.
Với thông điệp “Chung một cội nguồn – Khát vọng tương lai”, Tam Kỳ bước vào kỷ nguyên phát triển mới với định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu, giáo dục đại học và chuyển giao công nghệ.
Phát biểu lại Lễ kỷ niệm, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng khẳng định, sự kế thừa truyền thống văn hóa và cách mạng là tài sản vô giá của vùng đất này. Dù đối mặt với những thay đổi về địa giới hành chính, Tam Kỳ vẫn giữ vững tinh thần đoàn kết để vươn lên thành một đô thị hạt nhân trọng yếu.
“Tên gọi hay ranh giới hành chính có thể điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển của đất nước, nhưng những ký ức kiên cường, truyền thống văn hóa sâu sắc và tình đoàn kết gắn bó mà các thế hệ người dân Tam Kỳ đã cùng nhau vun đắp suốt 120 năm qua thì vẫn nguyên vẹn giá trị. Đó là tài sản vô giá, là ngọn lửa tiếp nối cho khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh”,ông Hưng nói.
Để tiếp nối di sản ấy, Phó Chủ tịch Trần Nam Hưng mong muốn Tam Kỳ cần tập trung thực hiện bốn nhiệm vụ trọng tâm: đẩy mạnh giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ; bám sát các chủ trương lớn để phát triển kinh tế bền vững gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh và Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị; đầu tư hạ tầng đồng bộ lấy người dân làm trung tâm phục vụ; và xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh gắn với phát huy khối đại đoàn kết toàn dân.
Với thông điệp “Chung một cội nguồn – Khát vọng tương lai”, vùng đất giàu truyền thống cách mạng này đang tiếp tục phát huy tinh thần tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết. Đây là bệ phóng vững chắc để Tam Kỳ bứt phá, hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị thông minh, xanh, hiện đại và đáng sống trong không gian phát triển mới.
