Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực then chốt cho tăng trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu chuyển hóa mạnh mẽ các thành tựu công nghệ vào thực tiễn phát triển kinh tế. Đối với ngành Công Thương, nơi hội tụ các lĩnh vực sản xuất, thương mại, năng lượng và logistics, việc ứng dụng công nghệ không chỉ là xu hướng mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Để làm rõ hơn nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với kỹ sư Công nghệ Thông tin Nguyễn Xuân Đồng - Chủ tịch Công ty cổ phần dữ liệu lượng tử DataQ.

Công nghệ phải bắt đầu từ bài toán thực tiễn của doanh nghiệp

- Thưa kỹ sư Nguyễn Xuân Đồng, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển. Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông nhìn nhận như thế nào về khả năng “chuyển hóa” tinh thần Nghị quyết này vào thực tiễn ngành Công Thương?

Ông Nguyễn Xuân Đồng: Tôi cho rằng tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 57 khi áp dụng vào ngành Công Thương có thể tóm gọn ở việc đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực mà doanh nghiệp đang gặp hàng ngày.

Trong thương mại điện tử, dữ liệu khách hàng và giao dịch cần được bảo vệ an toàn. Trong sản xuất công nghiệp, hệ thống điều khiển ngày càng kết nối internet và trở thành mục tiêu tấn công; trong năng lượng, sự cố an ninh mạng có thể ảnh hưởng đến cả hệ thống.

Tuy nhiên, việc chuyển hóa hiệu quả không nên bắt đầu bằng các dự án lớn ngay từ đầu, mà từ việc để doanh nghiệp nhỏ dám làm sản phẩm, thử nghiệm với thị trường thật và cải thiện dần. VRadar của chúng tôi cũng bắt đầu từ một bài toán rất cụ thể: Giúp doanh nghiệp nhỏ giám sát an ninh mạng mà không cần chi phí quá lớn.

- Dữ liệu và công nghệ đang trở thành “tài sản chiến lược” trong sản xuất và thương mại. Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam nếu muốn nâng vị thế trong chuỗi giá trị thì cần bắt đầu từ những bước đi cụ thể nào để làm chủ dữ liệu và công nghệ, thay vì chỉ dừng lại ở mức ứng dụng?

Ông Nguyễn Xuân Đồng: Theo tôi, cần bắt đầu từ nhận thức rằng dữ liệu là tài sản, không phải yếu tố phụ trợ. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp tạo ra rất nhiều dữ liệu nhưng lại lưu trữ trên hệ thống của bên thứ ba và không kiểm soát được. Khi xảy ra sự cố hoặc cần phân tích, họ phải phụ thuộc vào nhà cung cấp.

Quá trình làm chủ dữ liệu nên bắt đầu từ việc kiểm kê, hiểu rõ dữ liệu nào quan trọng và nhạy cảm. Sau đó là bảo vệ, đảm bảo dữ liệu được mã hóa, sao lưu và kiểm soát truy cập. Cuối cùng mới là ứng dụng để tối ưu vận hành và phát hiện rủi ro.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp trong ngành Công Thương chưa có hệ thống giám sát an ninh mạng, không phải vì không quan tâm mà vì giải pháp hiện có quá đắt và phức tạp. Đây chính là bài toán mà chúng tôi đang hướng tới giải quyết.

Ba điểm nghẽn lớn cản trở chuyển đổi công nghệ

- Thực tế cho thấy, việc ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp vẫn còn nhiều rào cản. Từ kinh nghiệm thực tiễn, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay khi triển khai Nghị quyết 57 trong lĩnh vực Công Thương, thưa ông?

Ông Nguyễn Xuân Đồng: Từ thực tế, tôi thấy có ba điểm nghẽn chính khi triển khai Nghị quyết 57 trong lĩnh vực Công Thương.

Thứ nhất là chi phí. Các giải pháp công nghệ, đặc biệt trong an ninh mạng, chủ yếu đến từ nước ngoài với mức giá rất cao, trong khi đa số doanh nghiệp là vừa và nhỏ nên khó tiếp cận.

Thứ hai là nhân lực. Ngay cả khi có công nghệ, doanh nghiệp cũng cần người vận hành, trong khi nhân sự an ninh mạng còn thiếu và chi phí cao.

Thứ ba là nhận thức. Nhiều doanh nghiệp vẫn cho rằng an ninh mạng là việc của bộ phận IT, trong khi thực tế mọi doanh nghiệp có kết nối internet đều có thể trở thành mục tiêu tấn công. Số liệu cho thấy 43% cuộc tấn công mạng nhắm vào doanh nghiệp nhỏ, và 60% doanh nghiệp bị tấn công phải đóng cửa trong vòng 6 tháng.

Hiện đã có các giải pháp công nghệ do doanh nghiệp Việt phát triển với chi phí phù hợp hơn và ứng dụng AI để giảm phụ thuộc nhân lực. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này vẫn gặp khó trong việc tiếp cận khách hàng, đặc biệt khu vực nhà nước, nên cần có cơ chế hỗ trợ để triển khai thực tế.

Doanh nghiệp nhỏ có thể là cầu nối thực hành công nghệ

- Nghị quyết 57NQ-TW nhấn mạnh việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Vậy theo ông, doanh nghiệp công nghệ như DataQ có thể đóng vai trò gì trong việc kết nối nhà nước - doanh nghiệp, viện nghiên cứu để tạo ra những đột phá thực chất cho ngành Công Thương?

Ông Nguyễn Xuân Đồng: DataQ hiện vẫn là doanh nghiệp nhỏ, đang ở giai đoạn đầu, nên chưa đặt vấn đề tạo ra đột phá lớn.

Tuy nhiên, chúng tôi tập trung chứng minh rằng doanh nghiệp Việt có thể xây dựng sản phẩm công nghệ đủ chất lượng để hướng tới thị trường quốc tế. VRadar đã sẵn sàng phục vụ khách hàng trong nước và khu vực Đông Nam Á, đồng thời nhận được sự quan tâm từ truyền thông quốc tế.

Tôi cho rằng doanh nghiệp công nghệ nhỏ có thể đóng vai trò cầu nối thực hành, đưa các nghiên cứu vào sản phẩm thực tế mà doanh nghiệp có thể sử dụng ngay. Ví dụ, khi các chuẩn mã hóa mới được công bố, chúng tôi có thể nhanh chóng áp dụng vào sản phẩm.

Khó khăn lớn nhất hiện nay không phải là làm sản phẩm mà là tiếp cận khách hàng, đặc biệt trong khu vực nhà nước. Vì vậy, nếu có cơ chế để sản phẩm công nghệ Việt được thử nghiệm, đưa vào danh mục mua sắm công hoặc được giới thiệu ra thị trường quốc tế, đặc biệt khu vực Đông Nam Á, sẽ tạo điều kiện rất lớn cho doanh nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Theo như kỹ sư Nguyễn Xuân Đồng - Chủ tịch Công ty cổ phần dữ liệu lượng tử DataQ chia sẻ: Việc đưa khoa học, công nghệ vào thực tiễn cần bắt đầu từ những bài toán cụ thể của doanh nghiệp, coi dữ liệu là tài sản cốt lõi và từng bước làm chủ hệ thống công nghệ. Đồng thời, cần tháo gỡ các rào cản về chi phí, nhân lực và nhận thức, cùng với cơ chế hỗ trợ để các sản phẩm công nghệ Việt có cơ hội triển khai thực tế, qua đó thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành Công Thương.