Nông dân Nghệ An bắt ốc bươu vàng, vừa bảo vệ lúa vừa có thêm thu nhập
Những ngày này, trên nhiều cánh đồng lúa hè thu ở Nghệ An, từ sáng sớm đến chiều muộn, người dân mang theo bao tải, xô chậu ra đồng bắt ốc bươu vàng. Loài sinh vật ngoại lai từng được xem là “kẻ thù” của nhà nông nay được tiểu thương thu mua để làm thức ăn chăn nuôi, nhất là phục vụ nuôi thủy sản.
Tại xã Bình Minh, nông dân đang bước vào giai đoạn gieo cấy lúa hè thu. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng xen kẽ những trận mưa lớn khiến ốc bươu vàng phát triển mạnh, sinh sôi nhanh và xuất hiện dày đặc trên các ruộng lúa non. Đây là thời điểm cây lúa còn yếu, nếu không kiểm tra thường xuyên, ốc có thể cắn phá từng đám chỉ sau vài ngày.
Bà Nguyễn Thị Lan, một nông dân ở xã Bình Minh, cho biết ốc bươu vàng phá lúa rất nhanh, đặc biệt là các trà lúa mới gieo. Vì vậy, vào sáng sớm hoặc chiều mát, bà lại tranh thủ ra đồng thu gom. “Mỗi ngày cũng kiếm được vài bao tải cho thương lái, đem bán có thêm vài trăm nghìn đồng trang trải cuộc sống”, bà Lan nói.
Việc bắt ốc bươu vàng vốn là công việc vất vả, phải lội ruộng, men theo bờ mương, chân ruộng thấp hoặc những khu vực nước đọng. Nhưng trong bối cảnh ốc phát triển mạnh, đây lại là cách làm thiết thực để người dân vừa bảo vệ ruộng lúa, vừa có thêm khoản thu nhập trong mùa vụ.
Ốc phá lúa thành nguồn thu phụ
Tại xã Bình Minh, các điểm thu mua ốc bươu vàng hoạt động khá nhộn nhịp trong những ngày cao điểm. Chị Nguyễn Thị Thịnh, chủ một điểm thu mua tại địa phương, cho biết có ngày chị thu mua 8 - 10 tấn ốc. Sau khi gom, ốc được phân loại, vận chuyển đi tiêu thụ ở các tỉnh phía Nam để làm thức ăn cho thủy sản.
“Nhờ nghề này mà cả người đi bắt lẫn người thu mua đều có thêm thu nhập”, chị Thịnh cho hay.
Theo ông Nguyễn Hữu Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh, toàn xã hiện có hơn 1.500ha lúa hè thu. Thời gian qua, điều kiện thời tiết thuận lợi khiến ốc bươu vàng phát triển nhanh, gây hại trên diện rộng, nhất là ở các trà lúa mới gieo sạ.
Chính quyền địa phương đã phối hợp với các hợp tác xã nông nghiệp tuyên truyền người dân thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, tổ chức ra quân bắt ốc tập trung để hạn chế thiệt hại. Theo ông Vũ, việc người dân tận dụng bắt ốc bán cũng góp phần giảm mật độ ốc trên đồng ruộng, đồng thời tăng thêm thu nhập cho bà con.
Trong các biện pháp phòng trừ, thu gom thủ công ốc trưởng thành và ổ trứng vẫn được xem là giải pháp an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Cách làm này giúp hạn chế sử dụng hóa chất trên đồng ruộng, phù hợp với mục tiêu bảo vệ hệ sinh thái sản xuất và nâng cao chất lượng nông sản.
Không chỉ ở Bình Minh, tại xã Quảng Châu, nhiều nông dân cũng xuống đồng bắt ốc trong những ngày đầu vụ. Ông Lê Văn Tâm, trú xóm Diễn Thái, cho biết năm nay ốc bươu vàng xuất hiện nhiều hơn mọi năm, tốc độ sinh sản nhanh. Từ sáng sớm, ông đã ra đồng thu gom, bởi nếu không bắt kịp thời, chỉ vài hôm là lúa non bị cắn phá.
“Mỗi ngày tôi bắt được gần một tạ ốc, bán cho thương lái cũng được khoảng gần 300.000 đồng”, ông Tâm chia sẻ.
Ngoài những hộ trực tiếp sản xuất lúa, nhiều người dân khác cũng tranh thủ thời gian nông nhàn để đi bắt ốc bán. Với giá thu mua dao động từ 2.500 - 3.500 đồng/kg, người chăm chỉ có thể kiếm vài trăm nghìn đồng mỗi ngày. Dù không phải nguồn thu chính, khoản tiền này có ý nghĩa với nhiều hộ nông dân trong thời điểm đầu vụ còn nhiều chi phí.
Cần kiểm soát đồng bộ để bảo vệ vụ hè thu
Theo người dân xã Quảng Châu, những khu vực mương nước, bờ ruộng và chân ruộng thấp là nơi ốc bươu vàng tập trung nhiều nhất. Việc thu gom thường xuyên giúp giảm bớt mật độ ốc, hạn chế tình trạng lúa non bị cắn phá, đồng thời tạo thêm nguồn thu trong thời gian nông nhàn.
Bà Đinh Thị Trang, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Quảng Châu, cho biết vụ hè thu năm nay toàn xã gieo cấy hơn 750ha lúa. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa lớn tạo điều kiện thuận lợi để ốc bươu vàng phát triển mạnh. Hiện có khá nhiều diện tích lúa mới gieo bị ốc cắn phá, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.
“Xã đang chỉ đạo, tuyên truyền người dân thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, tổ chức bắt ốc tập trung để hạn chế thiệt hại”, bà Trang nói.
Theo bà Trang, việc thương lái thu mua ốc bươu vàng thời gian qua phần nào giúp người dân có thêm động lực thu gom, từ đó làm giảm mật độ ốc trên đồng ruộng. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, nguy cơ ốc bươu vàng tiếp tục bùng phát trên diện rộng vẫn rất cao.
Thực tế cho thấy, bắt ốc bán chỉ là một phần trong quá trình kiểm soát sinh vật gây hại. Để bảo vệ vụ lúa hè thu, các địa phương cần tiếp tục tuyên truyền người dân kiểm tra ruộng thường xuyên, thu gom cả ốc trưởng thành và ổ trứng, vệ sinh kênh mương, điều tiết nước hợp lý, đồng thời hạn chế các biện pháp gây ảnh hưởng đến môi trường đồng ruộng.
Dù vậy, về lâu dài, ốc bươu vàng vẫn là loài sinh vật cần được kiểm soát chặt chẽ. Khi ý thức của người dân được kết hợp với các giải pháp đồng bộ từ chính quyền cơ sở, việc phòng trừ ốc bươu vàng sẽ hiệu quả hơn, góp phần bảo vệ năng suất lúa hè thu và hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.
