Nông dân thu tiền khá từ trồng dưa hấu, dưa lê
Những năm gần đây, tại hai xã ven biển Kim Đông và Rạng Đông (tỉnh Ninh Bình), phong trào trồng dưa hấu, dưa lê phát triển mạnh, trở thành một trong những hướng sản xuất mang lại thu nhập khá cho nông dân.
Những ngày hè tháng 5, nhiều ruộng dưa tại xã Rạng Đông bắt đầu vào vụ thu hoạch. Trên ruộng dưa lê rộng khoảng 2ha của gia đình bà Trịnh Thị Liễu ở xóm 3, những luống dưa sai quả, trái căng tròn nằm trên nền cát. Với chất đất thoát nước tốt, cây dưa lê sinh trưởng đồng đều, ít bị úng, cho quả đẹp và chất lượng ổn định.
Theo bà Liễu, thời tiết nắng nóng những ngày qua cũng giúp trái dưa thêm rám vàng, vị ngọt đậm hơn. Giống dưa lê bà con đang trồng khi chín có màu trắng ngà, phần tiếp xúc nhiều với ánh nắng chuyển vàng, quả to, vỏ mỏng, giòn, ngọt và có mùi thơm đặc trưng.
“Năm nay, gia đình tôi cung ứng ra thị trường khoảng 20 tấn dưa thương phẩm. Dưa lê bán được giá, dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg tùy thời điểm. Thu hoạch đến đâu, thương lái đến tận ruộng thu mua đến đó nên khá thuận tiện, mang lại thu nhập ổn định cho gia đình”, bà Liễu cho biết.
Từ trồng thử nghiệm đến sản xuất quy mô lớn
Nếu bà Trịnh Thị Liễu lựa chọn dưa lê để phát triển kinh tế gia đình, thì ông Trần Văn Thụ ở xóm 5, xã Kim Đông lại đưa giống dưa hấu vào trồng và mở rộng diện tích. Trên diện tích khoảng 15,5ha, ông Thụ bố trí gieo trồng ở nhiều thời điểm khác nhau để tránh thu hoạch ồ ạt, qua đó giảm áp lực tiêu thụ.
Ông Thụ cho biết, thời gian đầu, gia đình chỉ trồng thử nghiệm trên diện tích nhỏ. Qua nhiều vụ, ông rút kinh nghiệm trong xử lý sâu bệnh, chăm sóc cây, khắc phục tình trạng cây chết, quả không đồng đều, năng suất thấp. Khi kỹ thuật ổn định hơn, gia đình mới mạnh dạn mở rộng diện tích, phát triển sản xuất theo hướng tập trung.
Hiện toàn bộ diện tích dưa hấu của gia đình ông Thụ đã được áp dụng hệ thống tưới tự động. Ông cũng sử dụng màng phủ nilon cho các luống dưa nhằm giảm công làm cỏ, tiết kiệm nước tưới và phân bón. Trong chăm sóc cây, gia đình duy trì tỷ lệ phân bón gồm 60% phân hữu cơ, còn lại là phân lân tổng hợp vi sinh, nguồn nước tưới được quản lý từ nước giếng khoan và nước mưa.
Theo ước tính, năng suất dưa hấu đạt khoảng 25 tấn/ha. Với diện tích 15,5ha, tổng sản lượng dưa hấu của gia đình ông Thụ dự kiến đạt 380 - 390 tấn. Giá bán tại ruộng dao động khoảng 8.000 - 10.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình có thể lãi trên 1 tỷ đồng.
Tại xã Kim Đông và xã Rạng Đông, mỗi địa phương hiện có khoảng 45 - 50ha dưa hấu, dưa lê, cung ứng lượng lớn dưa thương phẩm ra thị trường. Nhiều diện tích được tận dụng trồng ở bờ các ao, đầm nuôi thủy sản nên người dân có ý thức cao trong việc hạn chế, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình chăm sóc, góp phần nâng chất lượng nông sản.
Dưa đến thời điểm thu hoạch thường được hái vào buổi sáng sớm, sau đó rửa sạch cát và vận chuyển đi tiêu thụ trong ngày nhằm giữ độ tươi ngon. Nhờ chất lượng ổn định, dưa lê, dưa hấu đã trở thành cây trồng thế mạnh, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân địa phương.
Bài toán đầu ra và hướng xây dựng thương hiệu
Dù đã có nhiều năm kinh nghiệm, phần lớn nông dân tại xã Kim Đông và xã Rạng Đông vẫn trồng dưa theo hình thức truyền thống, phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết. Đây là bất lợi lớn đối với nhóm cây trồng ưa nắng, cần điều kiện khô ráo trong giai đoạn ra hoa, đậu quả.
Anh Trần Văn Quyền ở xóm 1 Kim Trung, xã Kim Đông, hiện trồng khoảng 8 sào dưa lê. Anh cho biết dưa lê ưa khí hậu ấm áp, khô ráo và ít mưa, thường được trồng vào mùa hè. Tuy nhiên, nếu thời điểm xuống giống hoặc ra hoa gặp mưa kéo dài, cây dễ bị ảnh hưởng, chất lượng hoa giảm, năng suất cũng giảm theo. Có năm, sản lượng dưa của gia đình giảm khoảng 1/3 do thời tiết diễn biến thất thường.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, đầu ra cũng là vấn đề cần tính đến. Hiện việc tiêu thụ dưa chủ yếu vẫn phụ thuộc vào thương lái, giá cả có thời điểm biến động, khiến nông dân có thể rơi vào tình trạng “được mùa mất giá”. Vì vậy, để cây dưa phát triển bền vững, sản xuất cần gắn chặt hơn với liên kết tiêu thụ, chế biến, xây dựng nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc.
Để khắc phục khó khăn, chính quyền địa phương đang tích cực tuyên truyền, tập huấn, khuyến khích người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đẩy mạnh canh tác theo hướng an toàn, hữu cơ. Cùng với đó, địa phương tiếp tục tạo điều kiện về cơ chế, chính sách, quy hoạch vùng trồng tập trung, hình thành sản xuất hàng hóa nhằm nâng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Ông Hoàng Trọng Lễ, Bí thư Đảng ủy xã Kim Đông, cho biết dưa Kim Đông là sản phẩm đặc trưng của địa phương, được người tiêu dùng đánh giá cao, nhất là về chất lượng. Giá trị trên một diện tích đất canh tác dưa hấu, dưa lê ước đạt trên 200 triệu đồng/ha.
“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục quy hoạch, đào tạo, tập huấn, hướng dẫn người dân xây dựng dưa thành sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương. Xã sẽ đề xuất với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho dưa lê Kim Đông, làm truy xuất nguồn gốc để chứng minh quá trình gieo trồng đến thu hoạch không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó xây dựng thương hiệu dưa và thúc đẩy tiêu thụ bền vững”, ông Lễ cho biết.
