Bổ sung thẩm quyền đối với vụ việc phục hồi, phá sản
Sáng 10/6, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 3, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến và biểu quyết thông qua dự án Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.
Dự án Nghị quyết do Tòa án nhân dân tối cao trình, nhằm kịp thời hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc xác định thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực trong bối cảnh một số quy định pháp luật mới đã được Quốc hội ban hành, nhất là Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và Nghị quyết số 30/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Đồng Nai.
Trình bày tờ trình tại phiên họp, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết, Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Tuy nhiên, sau thời điểm Nghị quyết được ban hành, một số văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện một số quy định của Nghị quyết số 81 để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Cụ thể, Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 quy định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản trong phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ và giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định cụ thể phạm vi thẩm quyền này. Trong khi đó, khoản 2 Điều 4 của Nghị quyết số 81 hiện mới quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực đối với vụ việc phá sản, chưa bao quát vụ việc phục hồi.
Cùng với đó, Nghị quyết số 81 vẫn sử dụng cụm từ “tỉnh Đồng Nai”. Trong khi đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 30/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Đồng Nai. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 81 là cần thiết nhằm cập nhật đúng địa danh hành chính mới, đồng thời bảo đảm cơ sở pháp lý thống nhất cho tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.
Về một số nội dung cơ bản, dự thảo Nghị quyết tập trung sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 4 của Nghị quyết số 81 theo hướng quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực đối với vụ việc phục hồi, phá sản. Đây là nội dung nhằm bảo đảm phù hợp với quy định mới của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, đồng thời tạo căn cứ pháp lý rõ ràng để Tòa án nhân dân khu vực thụ lý, giải quyết đúng thẩm quyền các vụ việc phát sinh trong thực tiễn.
Việc bổ sung cụm từ “phục hồi” bên cạnh “phá sản” tuy là điều chỉnh kỹ thuật về mặt câu chữ, nhưng có ý nghĩa pháp lý quan trọng. Quy định này giúp làm rõ phạm vi thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực, tránh khoảng trống pháp lý trong quá trình giải quyết các vụ việc phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.
Dự thảo Nghị quyết cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định tại khoản 2 Điều 2, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 của Nghị quyết số 81 theo hướng không liệt kê riêng các tỉnh và các thành phố như hiện hành, mà sử dụng cách quy định chung đối với các tỉnh, thành phố. Cách thiết kế này nhằm bảo đảm tính ổn định của văn bản, hạn chế việc phải tiếp tục sửa đổi khi Quốc hội quyết định thành lập thêm các thành phố mới trong thời gian tới.
Ngoài ra, dự thảo thay cụm từ “tỉnh Đồng Nai” bằng cụm từ “thành phố Đồng Nai” tại mục 9 Phụ lục của Nghị quyết số 81, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết số 30/2026/QH16 của Quốc hội.
Thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 81 với các lý do được nêu trong Tờ trình của Tòa án nhân dân tối cao.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 81 là cần thiết để bảo đảm phù hợp với Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và Nghị quyết số 30/2026/QH16 của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai. Nội dung dự thảo Nghị quyết phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là chủ trương về hoàn thiện pháp luật phá sản, phục hồi doanh nghiệp và việc sắp xếp, thành lập đơn vị hành chính mới.
Cơ quan thẩm tra cũng đánh giá, dự thảo Nghị quyết bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, nguồn nhân lực và nguồn tài chính. Dự thảo không làm phát sinh thủ tục hành chính mới, đồng thời bảo đảm yêu cầu về phân cấp, phân quyền, bình đẳng giới và chính sách dân tộc.
Nội dung sửa đổi rõ, cấp bách, cần sớm có hiệu lực
Điều hành nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, Nghị quyết số 81 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 27/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Sau đó, Quốc hội tiếp tục ban hành một số văn bản mới có liên quan, làm phát sinh yêu cầu sửa đổi Nghị quyết số 81 để bảo đảm đồng bộ.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, bản chất của việc sửa đổi lần này tập trung vào hai vấn đề cụ thể.
Thứ nhấtlà bổ sung nội dung “phục hồi” vào quy định về thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực đối với vụ việc phục hồi, phá sản, nhằm phù hợp với Luật Phục hồi, phá sản năm 2025.
Thứ hailà sửa cách gọi “tỉnh Đồng Nai” thành “thành phố Đồng Nai” để thống nhất với Nghị quyết số 30/2026/QH16 của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, trong thời gian tới có thể tiếp tục có thêm các thành phố mới được thành lập. Vì vậy, việc chỉnh lý dự thảo theo hướng quy định chung “tỉnh, thành phố” là cần thiết, qua đó tạo tính dự phòng, ổn định cho văn bản, tránh phải sửa đổi nhiều lần khi có thay đổi về đơn vị hành chính.
Tại phiên họp, đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua ngay dự thảo Nghị quyết và cho phép Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày được thông qua, do nội dung sửa đổi không phức tạp, chủ yếu nhằm cập nhật, hoàn thiện quy định cho phù hợp với thực tiễn và pháp luật hiện hành.
Sau khi nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và ý kiến giải trình tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành biểu quyết đối với dự thảo Nghị quyết. Kết quả, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành thông qua Nghị quyết và cho phép Nghị quyết có hiệu lực ngay. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Tòa án nhân dân tối cao và cơ quan thẩm tra phối hợp khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, trình Chủ tịch Quốc hội ký ban hành.
