Cụ thể hóa công tác phối hợp trong quá trình thẩm tra
Chiều 10/6, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết về lập, thẩm tra, quyết định kế hoạch tài chính 05 năm quốc gia, lập kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách nhà nước, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm (gọi tắt Nghị quyết).
Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình, nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết.
Theo đó, việc xây dựng Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các bước phối hợp, tham gia giữa các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán nhà nước và Chính phủ trong quá trình lập, thẩm tra, quyết định các kế hoạch 5 năm, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm, trên cơ sở các quy định của pháp luật hiện hành.
Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Nghị quyết quy định việc lập, trình các báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội, gồm: kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia; kế hoạch đầu tư công trung hạn; kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm; dự toán ngân sách nhà nước; phương án phân bổ ngân sách trung ương; quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm.
Đồng thời, dự thảo quy định nội dung, trách nhiệm thẩm tra các báo cáo của các cơ quan của Quốc hội; trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước; trách nhiệm xem xét, cho ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với từng báo cáo theo quy định của pháp luật hiện hành.
Về bố cục, dự thảo Nghị quyết gồm 5 chương, 15 điều và 70 biểu mẫu kèm theo, quy định về phạm vi, đối tượng áp dụng; hồ sơ, báo cáo và thời hạn Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội; trách nhiệm thẩm tra, nội dung thẩm tra, tổ chức thẩm tra; việc xem xét, cho ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Về các nội dung cơ bản của dự thảo Nghị quyết: đã sửa đổi, hoàn thiện một số nội dung, chỉ tiêu cho phù hợp với các quy định mới của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số và các quy định về thẩm quyền quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với chi ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cụ thể hóa quy định đối với một số chỉ tiêu để có căn cứ thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và các luật chuyên ngành. Ví dụ như: chi đầu tư phát triển lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chi đầu tư phát triển lĩnh vực giáo dục, đào tạo và dạy nghề. Đồng thời, bổ sung quy định về cơ chế hậu kiểm gắn với giám sát, kiểm tra nhằm tránh lạm dụng, bảo đảm phòng, chống lãng phí, tiêu cực.
Rà soát, chỉnh lý các mẫu biểu để bảo đảm tính toàn diện, đầy đủ, có sự liên kết chặt chẽ, thống nhất và chuẩn hóa về dữ liệu ở tất cả các khâu của quy trình ngân sách, từ lập dự toán, chấp hành ngân sách đến quyết toán ngân sách. Việc chỉnh lý này nhằm gắn kết giữa kế hoạch 5 năm và kế hoạch hằng năm; bảo đảm nội dung dễ hiểu, cấu trúc rõ ràng, chính xác, có thể so sánh được và có tính liên tục; tạo điều kiện cho việc số hóa, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và tích hợp, liên thông với các hệ thống thông tin về quản lý ngân sách nhà nước.
Dự thảo Nghị quyết quy định hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế các nghị quyết năm 2017 và năm 2020, cụ thể là Nghị quyết số 343 và Nghị quyết số 974 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Tại phiên họp, các đại biểu đã tập trung cho ý kiến đối với: phạm vi của dự thảo Nghị quyết; cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan trong quá trình lập, thẩm tra, quyết định các kế hoạch 5 năm, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số…
Tăng trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước
Phát biểu kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm cụ thể hóa quy trình lập, thẩm tra, quyết định các nội dung về ngân sách nhà nước, bảo đảm thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2026.
Đối với một số nội dung cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện tên gọi của nghị quyết, bảo đảm phù hợp với căn cứ pháp lý và nội dung điều chỉnh.
Về phạm vi điều chỉnh, qua thảo luận tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát theo tinh thần: luật quy định thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đến đâu thì nghị quyết quy định đến đó. Đối với các nội dung thuộc trách nhiệm của Chính phủ, cần bảo đảm có quy trình đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý cần tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội về việc, trên cơ sở các kế hoạch do Chính phủ trình, cần chủ động xây dựng các kịch bản tài chính khác nhau. Để làm được điều này, cần tăng cường năng lực dự báo, nhận diện sớm các rủi ro, bởi các chỉ tiêu, số liệu trong kế hoạch đều dựa trên những giả định nhất định, trong khi thực tiễn có thể diễn biến khác nhau.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ rà soát, nghiên cứu kỹ thời điểm trình và xem xét các báo cáo, bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện; đồng thời làm rõ trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong quy trình xem xét, thẩm tra các nội dung về ngân sách nhà nước và quyết toán ngân sách nhà nước.
Cùng với đó, cần rà soát, quy định rõ nội dung tài liệu trình Quốc hội, bảo đảm tính công khai theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu tăng cường trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong quy trình xem xét, thẩm tra các nội dung về ngân sách nhà nước và quyết toán ngân sách nhà nước theo hướng chủ động tham gia từ sớm, từ xa.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất giao Chính phủ chỉ đạo cơ quan trình phối hợp với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết. Trong quá trình hoàn thiện, cần tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Sau khi hồ sơ được hoàn thiện, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính có báo cáo ý kiến đối với dự thảo nghị quyết. Trên cơ sở đó, hồ sơ sẽ được gửi xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội bằng văn bản trước khi trình ký chứng thực theo quy định.
