Diễn biến thời tiết trên đất liền và tiến trình giảm nhiệt
Theo thông tin từ cơ quan khí tượng thủy văn, trong ngày 8/6, ở phía bắc đang có một khối không khí lạnh di chuyển về phía nước ta. Dự báo khoảng chiều tối và đêm ngày 8/6, bộ phận không khí lạnh này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thời tiết các khu vực trong đất liền và vùng biển nước ta.
Việc xuất hiện không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta vào thời điểm đầu tháng 6, khi thời tiết đã chuyển sang mùa hè, là hiện tượng thời tiết ít gặp nhưng không phải chưa từng xảy ra trong lịch sử khí hậu. Số liệu thống kê trong vòng 47 năm (1979 - 2025) cho thấy, trong tháng 6 đã từng xảy ra 25 đợt không khí lạnh, đạt tỷ lệ trung bình là 0,53 đợt/tháng.
Tuy nhiên, nếu xét trong chu kỳ 35 năm trở lại đây (1991 - 2025), số lượng các đợt không khí lạnh trong tháng 6 đã giảm đi rõ rệt khi chỉ xuất hiện 7 đợt, đạt tỷ lệ trung bình khoảng 0,2 đợt/tháng. Đáng chú ý, trong suốt giai đoạn từ 2014 - 2025, cơ quan chức năng ghi nhận hoàn toàn không xuất hiện đợt không khí lạnh nào trong tháng 6. Thực tế này cho thấy, dưới tác động của xu hướng biến đổi khí hậu toàn cầu và sự ấm lên của Trái Đất, các đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta trong tháng 6 đang có xu hướng ít dần đi.
Cơ quan khí tượng cho biết, khoảng chiều tối ngày 8/6, bộ phận không khí lạnh sẽ bắt đầu tác động đến khu vực vùng núi phía bắc của Bắc Bộ. Sau đó, khối không khí lạnh tiếp tục ảnh hưởng đến các nơi khác ở khu vực Đông Bắc Bộ, một số nơi thuộc Tây Bắc Bộ và khu vực Bắc Trung Bộ.
Do ảnh hưởng của đợt không khí lạnh này, trên đất liền gió sẽ chuyển hướng Đông Bắc mạnh cấp 2 - 3, riêng vùng ven biển ghi nhận gió mạnh cấp 3. Đi kèm với sự chuyển hướng của gió là quá trình giảm nhiệt độ nhanh chóng tại các tỉnh phía Bắc. Do tác động đồng thời của không khí lạnh và mưa lớn, trong ngày 9/6, nhiệt độ tại khu vực Đông Bắc Bộ và tỉnh Thanh Hóa sẽ giảm từ 5 - 7 độ C so với những ngày trước đó. Mức nhiệt cao nhất trong ngày tại các khu vực này sẽ duy trì ở ngưỡng thấp, dưới 31 độ C.
Từ đêm ngày 8/6, thời tiết tại các khu vực nêu trên chuyển mát. Trong đợt không khí lạnh này, nhiệt độ thấp nhất ở khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa phổ biến trong khoảng từ 22 - 25 độ C; riêng đối với khu vực vùng núi Bắc Bộ, có nơi nhiệt độ sẽ giảm xuống dưới 21 độ C.
Tại thủ đô Hà Nội, từ chiều tối ngày 8/6 đến sáng ngày 9/6, dự báo thời tiết có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi xuất hiện mưa rất to. Từ đêm ngày 8/6, thời tiết Hà Nội chuyển mát với mức nhiệt độ thấp nhất trong đợt không khí lạnh này phổ biến từ 23 đến 25 độ C.
Cảnh báo mưa lớn diện rộng
Hình thái thời tiết đáng lưu ý nhất trong đợt thay đổi thời tiết này là tổ hợp của không khí lạnh kết hợp với hội tụ gió trên mực 5000m. Do sự kết hợp này, từ chiều tối ngày 8/6 đến hết ngày 9/6, ở khu vực Bắc Bộ sẽ xuất hiện một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng. Diễn biến mưa được phân bổ cụ thể theo các vùng như sau:
Khu vực Tây Bắc Bộ, phía bắc của Phú Thọ và Tuyên Quang: Đây là vùng trọng điểm mưa với lượng mưa phổ biến từ 80-160mm, cục bộ có nơi ghi nhận lượng mưa lớn trên 250mm.
Khu vực Thanh Hóa và Nghệ An: Dự báo có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến từ 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm.
Các nơi khác của Bắc Bộ: Từ chiều tối ngày 8/6 đến sáng ngày 9/6 có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến từ 20-50mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 100mm.
Cơ quan khí tượng đặc biệt phát đi cảnh báo nguy cơ xảy ra mưa có cường độ lớn trong thời gian ngắn, cụ thể là lượng mưa vượt quá 100mm trong vòng 3 giờ. Trong cơn dông, người dân cần hết sức lưu ý và chủ động phòng tránh các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như tố, lốc, mưa đá và gió giật mạnh. Riêng tại các tỉnh phía Tây Bắc Bộ, khu vực phía bắc của Phú Thọ và Tuyên Quang, do nền địa hình dốc và lượng mưa lớn tích tụ, cần đề phòng nghiêm ngặt với hiện tượng lũ quét và trượt lở đất.
Mưa dông kèm theo các hiện tượng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh có khả năng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa của nhân dân cũng như các công trình giao thông, cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, lượng mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn có khả năng gây ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc và gây ra tình trạng ngập úng cục bộ tại các vùng trũng, thấp.
Đối với các tỉnh khu vực miền Trung, đợt không khí lạnh từ phía bắc dịch chuyển xuống cũng đem lại những thay đổi tích cực cho tình hình thời tiết. Từ ngày 9/6, vùng nắng nóng tại miền Trung sẽ thu hẹp lại, chỉ còn xảy ra cục bộ ở khu vực từ Thành phố Huế trở vào cho đến khu vực phía đông của tỉnh Đắk Lắk. Tiếp đó, đến ngày 10/6, đợt nắng nóng gay gắt kéo dài liên tục từ ngày 31/5 đến nay tại các tỉnh miền Trung cũng sẽ cơ bản chấm dứt.
Trên các vùng biển, do ảnh hưởng của khối không khí lạnh tăng cường, từ đêm ngày 8/6, ở khu vực Bắc vịnh Bắc Bộ gió sẽ chuyển hướng Đông Bắc và mạnh lên cấp 4 - 5, có lúc đạt cấp 6, giật cấp 7. Sóng biển cao từ 1,5 đến 2,5m khiến biển động. Tình trạng gió mạnh, gió giật và sóng lớn trên biển này có khả năng gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động an toàn của tàu thuyền và các hoạt động kinh tế - xã hội khác trên biển. Người dân và các phương tiện vận tải đường thủy cần theo dõi sát các bản tin tiếp theo để có biện pháp ứng phó kịp thời.
Người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin thời tiết, chủ động gia cố nhà cửa và hạn chế di chuyển khi xảy ra mưa dông lớn. Các địa phương vùng núi cần chủ động phương án di dời dân cư khỏi vùng có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất.
