Sức cầu cải thiện, sản xuất tăng
Theo báo cáo của Vụ Kế hoạch - Tài chính và Quản lý doanh nghiệp tại buổi giao ban Bộ Công Thương tháng 8, lũy kế 8 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 11,6% so với cùng kỳ năm 2025, thấp hơn khoảng 0,2 điểm phần trăm so với kế hoạch tăng 11,8%. So với mức tăng 11,4% của 7 tháng, IIP tiếp tục tăng trong tháng thứ 8. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,7% trong 8 tháng, gần mức kế hoạch 12,5%. Riêng sản xuất xe có động cơ tăng 14,5%.
Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cũng cho thấy, hoạt động sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước tăng khá. Lũy kế 7 tháng, sản lượng đạt khoảng 325.400 xe, tăng 24,3% so với cùng kỳ năm trước.
Ở phía thị trường, theo số liệu của VAMA, chưa bao gồm VinFast và Hyundai Thành Công, doanh số bán xe của các thành viên Hiệp hội trong 7 tháng năm 2026 đạt 221.540 xe, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2025.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế, giảng viên cao cấp Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng mức tăng của sản xuất xe có động cơ là một chỉ dấu đáng chú ý về diễn biến tổng cầu trên thị trường. Theo ông, khi sức mua được cải thiện, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để điều chỉnh kế hoạch sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. “Chỉ số sản xuất tăng lên như một tín hiệu để đánh giá là thị trường đang có tổng cầu mở rộng”,PGS.TS Nguyễn Thường Lạng phân tích.
Theo chuyên gia, khi tổng cầu tăng, doanh nghiệp có thể tăng tổng cung thông qua việc mở rộng sản xuất, gia tăng công suất, mua sắm nguyên vật liệu và tuyển dụng lao động. Với ngành ô tô, sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở các doanh nghiệp sản xuất xe mà còn có thể tác động đến những lĩnh vực cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho ngành.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, sản xuất ô tô tăng sẽ tạo thêm nhu cầu đối với linh kiện, phụ tùng, vật liệu, sơn, bảo dưỡng, sửa chữa, thiết kế và nghiên cứu phát triển. Cùng với đó là nhu cầu đối với lao động có kỹ năng và các dịch vụ liên quan.
Theo cách nhìn này, diễn biến của thị trường ô tô trong 7-8 tháng đầu năm không chỉ được thể hiện ở doanh số mà còn ở sự gia tăng sản lượng sản xuất trong nước. Đây là những yếu tố được chuyên gia sử dụng để đánh giá khả năng mở rộng của thị trường và tác động đến quyết định sản xuất của doanh nghiệp.
Mở rộng sản xuất và phát triển công nghiệp hỗ trợ
Từ diễn biến của sức cầu và sản xuất, vấn đề tiếp theo được đặt ra là khả năng mở rộng đầu tư của doanh nghiệp và mức độ phát triển của hệ thống cung ứng trong nước.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, khi doanh nghiệp nhận thấy nhu cầu thị trường tăng, các quyết định về đầu tư, mở rộng công suất, mua nguyên vật liệu và tuyển dụng lao động có thể được đẩy mạnh. Với đặc điểm là ngành công nghiệp tổng hợp, sự phát triển của sản xuất ô tô cũng kéo theo nhu cầu ở nhiều ngành và lĩnh vực liên quan.
“Ngành công nghiệp ô tô là ngành tổng hợp rất lớn”, ông Lạng nhận định, đồng thời cho rằng nhu cầu tăng có thể tác động đến cơ cấu đầu tư, cơ cấu việc làm, cơ cấu công nghệ và đóng góp của các ngành trong nền kinh tế.
Một trong những vấn đề được chuyên gia nhấn mạnh là công nghiệp hỗ trợ. Khi sản lượng ô tô tăng và doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nhu cầu về linh kiện, phụ tùng và các sản phẩm đầu vào cũng tăng theo. Đây là điều kiện để các doanh nghiệp cung ứng trong nước mở rộng hoạt động và đầu tư nâng cao năng lực sản xuất.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, sự phát triển của ngành ô tô cũng có thể tạo thêm động lực cho các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, qua đó từng bước nâng cao năng lực sản xuất linh kiện, chi tiết và tỷ lệ nội địa hóa. Bên cạnh đó, ông Lạng cho rằng, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp về đáp ứng quy tắc xuất xứ. Khi doanh nghiệp tăng khả năng sử dụng nguyên vật liệu, máy móc và sản phẩm đầu vào trong nước, khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng và tận dụng ưu đãi thương mại cũng có thể được cải thiện, tùy theo yêu cầu xuất xứ của từng hiệp định và từng sản phẩm.
Về triển vọng những tháng cuối năm, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, nhu cầu ô tô có thể tiếp tục được hỗ trợ bởi hoạt động sản xuất - kinh doanh, vận tải, logistics và nhu cầu tiêu dùng cuối năm. Theo ông, khi hoạt động sản xuất, kinh doanh mở rộng, nhu cầu đối với xe vận tải, xe chở hàng và các phương tiện phục vụ logistics có thể tăng.
Chuyên gia cũng kỳ vọng, sản xuất xe có động cơ những tháng cuối năm tiếp tục duy trì tốc độ tăng cao. Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, nếu thị trường tiếp tục tăng trưởng, doanh nghiệp có thêm động lực mở rộng năng lực sản xuất, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp cung ứng linh kiện, phụ tùng và các ngành công nghiệp liên quan. “Đặc biệt, ngành Công Thương sẽ có đóng góp lớn cho tăng trưởng và thực hiện sứ mệnh 81 năm phát triển. Đây là thời điểm tốt nhất để ngành Công Thương ghi thêm vào bản đồ công nghiệp thế giới một mốc son chói lọi, đó là công nghiệp ô tô trở thành ngành quan trọng của nền kinh tế”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho biết.
Trong dài hạn, đây cũng là cơ sở để ngành ô tô nâng cao năng lực sản xuất trong nước, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị và tăng khả năng thu hút đầu tư vào lĩnh vực này.
