Chủ nhật, 22/11/2026

Tiết kiệm khoảng 8,78 tỷ đồng mỗi năm nhờ ứng dụng Big Data

Công trình ứng dụng Big Data và thuật toán cảnh báo đa tầng giúp ngành điện nhận diện hệ thống điện mặt trời mái nhà chưa đăng ký, tiết kiệm ước tính khoảng 8,78 tỷ đồng mỗi năm.

Tiết kiệm khoảng 8,78 tỷ đồng mỗi năm nhờ ứng dụng Big Data

Sự phát triển nhanh của điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý, vận hành hệ thống điện. Đặc biệt, việc xuất hiện các hệ thống chưa đăng ký, chưa được kiểm soát đầy đủ có thể ảnh hưởng đến chất lượng điện năng, an toàn kỹ thuật và công tác quy hoạch lưới điện.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, nhóm tác giả thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) đã nghiên cứu công trình “Phân tích Big Data đo đếm từ xa và thuật toán cảnh báo đa tầng nhận diện ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ chưa đăng ký”. Công trình do Thạc sĩ Nguyễn Thanh làm chủ nhiệm, Thạc sĩ Lê Hoàng Anh Dũng đồng chủ nhiệm, cùng các cộng sự Trần Văn Gia, Lê Hồng Cương và Huỳnh Thảo Nguyên thực hiện.

Với khả năng khai thác dữ liệu đo đếm từ xa, tự động nhận diện các trường hợp nghi vấn và hỗ trợ đơn vị điện lực kiểm tra có trọng điểm, công trình đã đoạt giải Ba tại Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025.

Công trình của nhóm tác giả thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung đã đoạt giải Ba tại Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025.

Công trình của nhóm tác giả thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung đã đoạt giải Ba tại Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025.
Công trình của nhóm tác giả thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung đã đoạt giải Ba tại Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025.

Ứng dụng Big Data, nhận diện khách hàng nghi lắp điện mặt trời chưa đăng ký

ĐMTMN tại Việt Nam phát triển mạnh sau khi Chính phủ ban hành các cơ chế khuyến khích từ năm 2017, cùng với sự gia tăng số lượng hệ thống điện mặt trời phân tán, công tác thống kê, kiểm soát và quản lý đấu nối cũng trở nên phức tạp hơn. Theo nhóm nghiên cứu, một bộ phận khách hàng lắp đặt hệ thống ĐMTMN tại Việt Nam tự sản xuất, tự tiêu thụ nhưng chưa đăng ký với đơn vị điện lực. Tình trạng này khiến ngành Điện gặp khó khăn trong việc nắm bắt chính xác hiện trạng nguồn điện phân tán, ảnh hưởng đến công tác thống kê, quy hoạch và vận hành lưới điện. Đáng chú ý, các hệ thống chưa được nhận diện, kiểm soát đầy đủ có thể gây dao động điện áp, phát sinh sóng hài và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn kỹ thuật đối với lưới điện cũng như người dân.

Thay vì kiểm tra thủ công trên diện rộng, nhóm tác giả lựa chọn hướng tiếp cận dựa trên dữ liệu lớn (Big Data), khai thác thông tin từ hệ thống đo đếm từ xa Spider/DSPM kết hợp với dữ liệu quản lý khách hàng CMIS. Công trình đã thiết lập các thông số đặc trưng mới và thuật toán cảnh báo đa tầng để tự động khoanh vùng, nhận diện các khách hàng nghi ngờ, từ đó giúp đơn vị điện lực chủ động quản lý, hướng dẫn khách hàng thực hiện đăng ký theo quy định. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo vận hành lưới điện an toàn, ổn định và minh bạch hóa thị trường điện mặt trời phân tán.

Đây là lần đầu tiên trong Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), một cơ chế khoanh vùng tự động khách hàng nghi ngờ lắp đặt ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ được thiết lập thành công. Điểm mới của công trình là sử dụng hiệu quả hai thông số kỹ thuật đặc trưng mới là DayNightRatio và MinDay_MaxNight_Ratio, kết hợp với việc ứng dụng mô hình dự báo chuỗi thời gian Holt-Winters vào phân tích dữ liệu đo đếm. Từ những dữ liệu đo đếm theo thời gian, hệ thống nhận diện các dấu hiệu bất thường trong biểu đồ tiêu thụ điện, qua đó khoanh vùng những khách hàng có khả năng đã lắp đặt ĐMTMN tại Việt Nam tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Quan trọng hơn, giải pháp đã phát triển thành công cơ chế lọc đa tầng (3 tầng), giúp phân loại và lọc nhiễu dữ liệu một cách thông minh, tăng cường độ tin cậy của danh sách cảnh báo. Nhờ những cải tiến này, công trình đã xây dựng được công cụ phần mềm phân tích đầu tiên trong EVN cảnh báo các trường hợp ĐMTMN tự tiêu thụ một cách hệ thống, đầy đủ, chính xác, với tỷ lệ phát hiện kiểm chứng đạt 80,56%, mở ra hướng đi mới cho công tác quản lý năng lượng tái tạo phân tán.

Ngành điện có thể tiết kiệm 8,78 tỷ đồng mỗi năm

Giải pháp đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả cao khi được triển khai áp dụng thí điểm thực tế tại Công ty Điện lực Đà Nẵng, phát hiện thành công 185 trường hợp lắp đặt ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ chưa đăng ký. Khả năng áp dụng của công trình là rất lớn vì nó khai thác tối đa các nguồn dữ liệu và hạ tầng sẵn có (hệ thống đo xa Spider/DSPM và hệ thống quản lý khách hàng CMIS) đã được tiêu chuẩn hóa trong toàn Tổng công ty Điện lực Miền Trung (EVNCPC) và EVN. Do đó, công trình hoàn toàn có thể được chuẩn hóa thành một Module phần mềm để triển khai nhân rộng nhanh chóng tại tất cả công ty điện lực thuộc EVNCPC và mở rộng ra 5 Tổng công ty Điện lực khác trên phạm vi toàn quốc, không yêu cầu đầu tư thêm cơ sở hạ tầng tốn kém.

Giao diện chương trình cảnh báo và quản lý phát hiện ĐMTMN.
Giao diện chương trình cảnh báo và quản lý phát hiện ĐMTMN.

Qua quá trình triển khai thực tế, công trình cho thấy hiệu quả trên nhiều phương diện, từ hiệu quả kỹ thuật đến lợi ích kinh tế, xã hội.

Hiệu quả về mặt kỹ thuật, công trình đạt hiệu suất vượt trội với độ chính xác kiểm chứng đạt 80,56% trên các điểm ĐMTMN đã biết. Nhờ áp dụng thuật toán phân tích Big Data và lọc đa tầng, hệ thống đã tối ưu hóa quy trình kiểm tra bằng cách tự động rút gọn vùng nghi ngờ từ toàn bộ 370.000 khách hàng xuống chỉ còn khoảng 0,6% (khoảng 2.300 khách hàng), giúp chuyển đổi hoàn toàn quy trình từ kiểm tra thủ công, đại trà sang kiểm tra có trọng điểm, tiết kiệm tối đa nguồn lực.

Về hiệu quả xã hội, giải pháp từ công trình góp phần tăng cường an toàn điện cho hệ thống và người dân thông qua việc nắm bắt hiện trạng đấu nối, chủ động phòng ngừa nguy cơ kỹ thuật như phóng điện ngược. Đồng thời, giải pháp cung cấp số liệu thống kê tin cậy, phục vụ công tác quản lý nhà nước, quy hoạch lưới điện và thực thi Nghị định số 58/2025/NĐ-CP. Giải pháp còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng suất lao động bằng cách tập trung nguồn lực kiểm tra vào các điểm nghi ngờ cao nhất.

Về hiệu quả kinh tế, công trình đã giúp ngành điện tiết kiệm đáng kể chi phí nhân công kiểm tra thủ công, ước tính khoảng 8,78 tỷ đồng/năm. Việc tự chủ phát triển phần mềm bằng nguồn lực nội bộ cũng giúp tiết kiệm trực tiếp khoảng 576 triệu đồng chi phí thuê ngoài.

Đối với khách hàng, việc phát hiện và hướng dẫn đăng ký kịp thời đã giúp khoảng 1.000 khách hàng có thể bán phần điện dư (tối đa 20%) một cách hợp pháp, tạo ra doanh thu ước tính lên đến 3,17 tỷ đồng/năm. Điều này chứng minh hiệu quả kinh tế rõ ràng, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và đồng thời tạo điều kiện cho người dân khai thác nguồn năng lượng tái tạo một cách minh bạch.

Giải Ba tại Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam năm 2025 ghi nhận giá trị thực tiễn của công trình nghiên cứu do nhóm tác giả thuộc Tổng công ty Điện lực miền Trung thực hiện. Công trình ứng dụng Big Data và thuật toán cảnh báo đa tầng nhằm nhận diện, giám sát và quản lý các hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ chưa đăng ký, góp phần đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành hệ thống điện trong bối cảnh loại hình nguồn điện này ngày càng phát triển.
TheoBáo Công Thương

Bạn thấy bài này thế nào?

Phản hồi ẩn danh — chúng tôi không lưu thông tin cá nhân.