Bám sát những chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đang được Bộ Tài chính soạn thảo và xin ý kiến chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp dự kiến sẽ sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ 42 điều và bổ sung 4 điều mới. Để làm rõ những điểm mới của Luật Hải quan sửa đổi, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Minh Thảo - Phó trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) bên lề hội thảo “Lấy ý kiến doanh nghiệp về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan” do VCCI phối hợp cùng Bộ Tài chính tổ chức mới đây.
- Thưa bà, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đang được Bộ Tài chính xin ý kiến được đặt trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi thương mại. Bà đánh giá như thế nào về định hướng sửa đổi này?
Bà Nguyễn Minh Thảo:Có thể thấy, dự thảo Luật Hải quan sửa đổi lần này đã thể hiện khá rõ những chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước trong thời gian gần đây, đặc biệt là yêu cầu chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho môi trường kinh doanh.
Điểm nổi bật là dự thảo hướng tới xóa bỏ các thủ tục, hồ sơ giấy, thay vào đó là thực hiện thủ tục hải quan hoàn toàn trên môi trường điện tử. Đây là bước đi rất quan trọng, phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại, đồng thời giúp doanh nghiệp thực hiện thủ tục thuận lợi hơn, minh bạch hơn và giảm chi phí tuân thủ.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề cập đến mô hình hải quan tập trung. Theo tôi, đây là nội dung đáng chú ý, bởi việc tích hợp, chuyên môn hóa các thủ tục hải quan sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện thủ tục, đồng thời hỗ trợ cơ quan hải quan địa phương nâng cao hiệu quả xử lý công việc.
Ngoài ra, Luật Hải quan sửa đổi cũng hướng đến quá trình cải cách thủ tục hành chính đó là tiếp tục nâng cấp Cơ chế một cửa quốc gia, tăng cường liên thông và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử cũng cho thấy định hướng cải cách rất rõ. Khi hồ sơ giấy không còn là phương thức chủ đạo, hệ thống công nghệ thông tin, năng lực phục vụ và sự ổn định của hệ thống hải quan cần được nâng cấp tương ứng. Đây vừa là áp lực, vừa là động lực để ngành hải quan nâng cấp hệ thống, hiện đại hóa mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực thi.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đang được Bộ Tài chính soạn thảo và xin ý kiến chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp. Ảnh minh họa
Hài hòa giữa quản lý và thúc đẩy đổi mới
Bà Nguyễn Minh Thảo:Trong phạm vi sửa đổi lần này, dự thảo Luật Hải quan đề cập khá nhiều nội dung mới, trong đó có 4 điều được bổ sung thêm, vì vậy cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát kỹ để bảo đảm tính khả thi khi đi vào cuộc sống.
Một trong những nội dung cần quan tâm là quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu được mua bán trên nền tảng thương mại điện tử. Đây là yêu cầu cấp thiết cần phải có sự quản lý và đảm bảo tính công bằng, minh bạch, cạnh tranh trong hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, khi xây dựng quy định, cần nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn trong nước để có cách tiếp cận phù hợp. Nhằm mục tiêu là quản lý tốt hơn, nhưng không làm hạn chế những xu hướng phát triển mới, không cản trở các mô hình kinh doanh, mua bán qua sàn thương mại điện tử. Nói cách khác, chính sách cần vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và các mô hình phát triển phù hợp với xu thế của thế giới.
Bên cạnh đó, mô hình quản lý tuân thủ cũng là nội dung cần được hoàn thiện thêm. Về nguyên tắc, doanh nghiệp đều phải tuân thủ pháp luật, nhưng để mô hình này phát huy hiệu quả, cần có tiêu chí rõ ràng, hướng dẫn cụ thể và cơ chế khuyến khích phù hợp. Khi doanh nghiệp thấy rõ lợi ích của việc tuân thủ tốt, họ sẽ có thêm động lực để thực hiện thủ tục chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn. Đây cũng có thể là cơ sở để mở rộng các nhóm doanh nghiệp được hưởng cơ chế thuận lợi, tương tự như doanh nghiệp ưu tiên.
- Từ góc nhìn chính sách và cộng đồng doanh nghiệp, bà kỳ vọng Luật Hải quan sửa đổi khi được ban hành sẽ tạo chuyển biến như thế nào trong thực tiễn?
Bà Nguyễn Minh Thảo:Với bất kỳ văn bản pháp luật nào, cộng đồng doanh nghiệp và người dân đều mong muốn khi ban hành sẽ đi vào cuộc sống một cách hiệu quả. Luật không chỉ phải đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, mà còn cần giảm chi phí tuân thủ, giảm gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.
Đối với dự thảo Luật Hải quan sửa đổi lần này, kỳ vọng lớn nhất là các thủ tục sẽ được đơn giản hóa hơn, thực hiện nhiều hơn trên môi trường điện tử, từ đó giảm thời gian, chi phí và những vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan.
Khi thủ tục hành chính được cải cách, điều kiện thực hiện được đơn giản hóa, hệ thống hải quan vận hành ổn định, minh bạch hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin và động lực trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều này đặc biệt quan trọng đối với hoạt động xuất nhập khẩu, một lĩnh vực có vai trò rất lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế.
Tôi cho rằng, nếu được hoàn thiện tốt và triển khai hiệu quả, Luật Hải quan sửa đổi sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng.
- Xin cảm ơn bà!
Ông Nguyễn Thành Hưng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính): Dự thảo Luật Hải quan lần này dự kiến sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ 42 điều và bổ sung 4 điều mới. Đây là bước đi pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa và thể chế hóa các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị, gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
