Khối lượng lớn, yêu cầu chặt chẽ
Theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế, trên địa bàn hiện có 61 nghĩa trang liệt sĩ, 84 công trình nhà bia, đài tưởng niệm, đền thờ liệt sĩ, với 24.875 liệt sĩ chôn cất ban đầu. Trong đó, 11.192 liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập; 3.789 liệt sĩ có thông tin nhưng chưa tìm kiếm, quy tập được và 9.994 liệt sĩ chưa rõ thông tin quy tập.
Hiện 61 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn có 12.969 phần mộ. Trong số này, 42 nghĩa trang thuộc 21 xã, phường có 7.282 phần mộ chưa có thông tin, cần tổ chức khai quật, lấy mẫu sinh phẩm.
Thực hiện nhiệm vụ, Ban Chỉ đạo thành phố đã quán triệt, triển khai các văn bản chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Thành phố Huế tham mưu Thành ủy ban hành Chỉ thị số 12-CT/TU ngày 29/6/2026 về lãnh đạo đẩy mạnh thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” và các hoạt động hướng đến kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
UBND thành phố Huế ban hành Kế hoạch số 325/KH-UBND ngày 9/6/2026 về tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin, số hóa thông tin, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN trong nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Hệ thống văn bản hướng dẫn, chỉ đạo được ban hành để các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai nhiệm vụ.
Trên tinh thần đó, Ban Chỉ đạo thành phố tập trung chỉ đạo theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền. Công tác tuyên truyền, giáo dục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và nhân dân.
Trước khi triển khai đồng loạt, thành phố Huế lựa chọn Nghĩa trang liệt sĩ Phong Mỹ, phường Phong Điền, tổ chức làm trước để rút kinh nghiệm. Các tổ công tác, tổ, đội lấy mẫu được thành lập; lực lượng quân y, công nghệ thông tin được tăng cường theo yêu cầu nhiệm vụ. Cán bộ, nhân viên, chiến sĩ được lựa chọn, tập huấn về quy trình lấy mẫu, số hóa, bảo quản, vận chuyển và bàn giao.
Theo Ban Chính sách - Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế báo cáo, đến giữa tháng 8/2026, thành phố Huế đã hoàn thành lấy mẫu tại 42 nghĩa trang liệt sĩ và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam theo quy định.
Đảm bảo công tác lấy mẫu ADN theo quy định
Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế cho biết, quá trình lấy mẫu ADN, bảo quản, bàn giao, vận chuyển và số hóa thông tin được thực hiện theo quy trình kỹ thuật, hướng dẫn và quy định của Bộ Quốc phòng. Công tác bảo mật thông tin, công tác tâm linh theo phong tục, tập quán địa phương cũng được thực hiện nghiêm túc.
Quan trọng hơn, trong cách thực hiện các lực lượng thực hiện nguyên tắc “Một hài cốt, tại một thời điểm”. Theo đó, tại một thời điểm chỉ mở một hài cốt ở vị trí thao tác nhằm giảm nguy cơ lẫn mẫu. Sau mỗi buổi lấy mẫu, các lực lượng kiểm đếm, đối soát, đánh dấu khu vực, niêm phong hiện trường. Mẫu được di chuyển về nơi lưu trữ tạm thời, bảo đảm đúng số lượng, ký hiệu và trùng khớp hồ sơ; hồ sơ được số hóa, lưu trữ theo quy định.
Công tác bảo đảm, chế độ, chính sách được thực hiện theo Nghị quyết số 26/NQ-CP ngày 6/5/2026 của Chính phủ và hướng dẫn của Cục Tài chính, Bộ Quốc phòng. Thành phố huy động nguồn lực xã hội hóa; Tập đoàn VinGroup hỗ trợ 2,689 tỷ đồng mua máy rađa xuyên đất. Nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân cũng hỗ trợ lực lượng trực tiếp lấy mẫu.
Tuy nhiên, theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế, quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn. Thời tiết Huế mưa nhiều; hài cốt đã an táng lâu năm, mẫu bị phân hủy. Một số nghĩa trang được di chuyển, tôn tạo, nâng cấp nhiều lần, kết cấu mộ kiên cố, phức tạp, ảnh hưởng tiến độ và tỷ lệ thu được mẫu đủ điều kiện giám định.
Hồ sơ quản lý nghĩa trang và phần mộ qua nhiều thời kỳ chưa đầy đủ, thiếu tính liên tục do sáp nhập, chia tách đơn vị hành chính, thay đổi cơ quan quản lý và cán bộ phụ trách. Một số huyệt mộ sâu từ 1,5 m đến trên 2 m, gây khó khăn cho khai quật.
Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng; thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" với các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì đất nước.
Tỷ lệ mẫu đủ điều kiện tại một số nghĩa trang rất thấp. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Bình Thành chỉ có 6/854 mẫu đủ điều kiện; Phong Chương 8/235 mẫu; Phong Sơn 29/164 mẫu. Khối lượng công việc lớn, triển khai đồng thời tại nhiều nghĩa trang trong thời gian ngắn, trong khi lực lượng chuyên môn, phương tiện bảo quản, vật tư lấy mẫu và kinh phí có thời điểm còn hạn chế.
Ban Chỉ đạo thành phố xác định Chiến dịch 500 ngày đêm là nhiệm vụ cần phát huy vai trò cấp ủy, chính quyền và sự phối hợp của ban, ngành, đoàn thể, lực lượng liên quan trong hệ thống chính trị các cấp.
Các lực lượng Quân sự, Nội vụ, Công an, Y tế, Văn hóa - Xã hội phối hợp tốt, tham mưu và triển khai nhiệm vụ đồng bộ. Việc chuẩn bị cơ sở vật chất, tổ chức lực lượng, phân công nhiệm vụ phải rõ ràng; lực lượng tham gia được lựa chọn chặt chẽ, nhất là tại các vị trí lấy mẫu, số hóa có yêu cầu kỹ thuật cao.
Theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế, sau khi hoàn thành lấy mẫu tại các mộ chưa xác định được thông tin để giám định ADN, Ban Chỉ đạo thành phố tập trung lãnh đạo, chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước và ngoài nước.
Theo kế hoạch thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, thành phố Huế phấn đấu quy tập khoảng 160 hài cốt liệt sĩ, trong đó trong nước từ 148-150 hài cốt và tại Lào từ 10-12 hài cốt liệt sĩ. Thành phố tiếp tục thực hiện bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chặt chẽ, đúng quy trình; bảo đảm kịp thời chế độ, chính sách đối với các tổ chức, cá nhân làm nhiệm vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
