Trao đổi tại Tọa đàm "Chính sách thuế nhập khẩu mới của Mexico: Cơ hội gia tăng thị phần cho hàng Việt nhờ CPTPP" diễn ra ngày 16/11, do Báo Công Thương tổ chức, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho rằng, chính sách thuế mới của Mexico mở ra cơ hội đáng chú ý cho hàng Việt Nam, nhất là các nhóm hàng dệt may, da giày và đồ gỗ. Với lợi thế từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện gia tăng thị phần tại thị trường này.
CPTPP tạo lợi thế kép cho hàng Việt Nam tại Mexico
- Thưa ông, Mexico mới đưa ra chính sách áp thuế 5-35% với 185 dòng thuế, trong khi hàng hóa từ các đối tác có FTA tiếp tục được hưởng ưu đãi theo cam kết. CPTPP đang tạo ra vị thế như thế nào cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mexico?
Ông Ngô Chung Khanh: Tôi cho rằng lợi thế này rất rõ ràng. Thứ nhất, đối với các nước chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mexico, hàng hóa Việt Nam đã có lợi thế về chênh lệch thuế do được hưởng thuế ưu đãi theo CPTPP.
Tùy từng dòng hàng và lộ trình thực hiện, không phải tất cả mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mexico đều được hưởng thuế suất 0%. Tuy nhiên, đến năm thứ bảy thực thi CPTPP, rất nhiều mặt hàng xuất khẩu của chúng ta đã được hưởng thuế suất 0% hoặc mức thuế rất thấp.
Thứ hai, hàng hóa từ những thị trường chưa có FTA với Mexico còn phải chịu thêm mức thuế 5-35% theo chính sách mới. Như vậy, đây là lợi thế kép đối với nhiều mặt hàng của Việt Nam.
Kết quả bước đầu khá tích cực. Trong 8 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Mexico tăng gần 40%, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Mexico đạt hơn 6,2 tỷ USD, tăng khoảng 36%. Những con số này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang tận dụng khá tốt những biến động, thay đổi chính sách của thị trường Mexico.
- Nhìn từ biểu thuế và các nhóm hàng đang chịu tác động bởi chính sách mới của Mexico, theo ông, những ngành hàng nào của Việt Nam có dư địa đáng chú ý và doanh nghiệp cần đối chiếu những yếu tố nào để xác định chính xác lợi thế thuế quan của từng sản phẩm?
Ông Ngô Chung Khanh:Chính sách thuế mới của Mexico không áp dụng cho tất cả mặt hàng mà tập trung vào một số dòng hàng có ảnh hưởng đến chính sách thương mại của nước này, như ô tô, thép, dệt may, da giày và đồ gỗ. Đây là những nhóm hàng có thể phải chịu mức thuế cao, thậm chí có mặt hàng chịu thuế bổ sung lên tới 50%.
Trong số đó, những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh là dệt may, da giày và một phần là đồ gỗ. Đây chính là ba nhóm hàng doanh nghiệp cần tập trung khai thác, tranh thủ cơ hội càng sớm càng tốt, bởi chúng ta chưa biết chính sách thuế này sẽ được Mexico duy trì trong bao lâu.
Đối với doanh nghiệp, trước hết cần nhận diện rõ lợi thế thuế quan. Những doanh nghiệp đã xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Canada hoặc các thị trường FTA khác, nơi có tiêu chuẩn cao, nên nghiên cứu ngay khả năng mở rộng sang Mexico. Đây không chỉ là chuyển hướng xuất khẩu mà còn là cơ hội xây dựng thêm thị trường mới.
Yếu tố thứ hai cần đặc biệt chú ý là quy tắc xuất xứ. CPTPP quy định quy tắc xuất xứ khác nhau tùy từng mặt hàng, do đó doanh nghiệp phải kiểm tra kỹ quy định áp dụng đối với sản phẩm mình sản xuất, kinh doanh.
Yếu tố thứ ba là các chính sách khác của Mexico, trong đó có phòng vệ thương mại được thực hiện khá chặt chẽ. Doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ các chính sách ngoài thuế quan, quy tắc xuất xứ và những quy định nhập khẩu liên quan.
Một vấn đề nữa là nếu xuất khẩu tăng quá nhanh nhưng không có sự kiểm soát hoặc phối hợp chặt chẽ với nhà nhập khẩu Mexico, một mặt hàng có thể tăng trưởng đột biến, tạo ra những vấn đề chưa lường trước đối với các nhà hoạch định chính sách của nước này. Khi đó, Mexico có thể đưa ra những biện pháp mà doanh nghiệp chưa dự tính được.
Vì vậy, doanh nghiệp cần tận dụng cơ hội nhưng đồng thời phải tính toán cách thức đẩy mạnh xuất khẩu, chú trọng tính bền vững trong dài hạn.
Kiểm soát xuất xứ để khai thác bền vững ưu đãi CPTPP
- Với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Mexico, thưa ông, những yêu cầu nào về xuất xứ và chứng từ cần đặc biệt lưu ý để không mất ưu đãi từ CPTPP?
Ông Ngô Chung Khanh:Đầu tiên, doanh nghiệp phải xác định mã số HS của hàng hóa để biết mức thuế áp dụng. Thứ hai là nghiên cứu quy tắc xuất xứ trong hiệp định.
Có một điểm cần lưu ý, đối với Mexico, chẳng hạn mặt hàng dệt may, bên cạnh những cam kết chung trong CPTPP còn có các thư song phương. Trong đó, hai bên thiết lập cơ chế phối hợp về cung cấp thông tin, quản lý hoạt động dệt may.
Theo các thư song phương, khi xuất khẩu hàng dệt may, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin, dữ liệu về các doanh nghiệp xuất khẩu dệt may. Nếu chưa cung cấp đầy đủ, phía Mexico có thể có những quan ngại nhất định và đưa ra những biện pháp ảnh hưởng đến hoạt động thương mại.
Như vậy, thuế là một chuyện, nhưng đi kèm còn có nhiều vấn đề khác. Về xuất xứ, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng quy tắc xuất xứ mà còn phải bảo đảm hồ sơ lưu trữ đầy đủ.
Đặc biệt, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đủ tin cậy. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp mới chỉ xác định được nguồn gốc đến nhà cung cấp thứ nhất. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, chúng ta cần quan tâm cả nhà cung cấp thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư. Rủi ro không chỉ xuất hiện ở nhà cung cấp trực tiếp mà có thể nằm sâu hơn trong chuỗi cung ứng.
Nếu kiểm soát được các nhà cung cấp ở những tầng sâu hơn, bảo đảm họ không có hoạt động hay yếu tố không phù hợp với chính sách nhập khẩu của nước nhập khẩu, doanh nghiệp sẽ có lợi thế rất quan trọng.
Tọa đàm Chính sách thuế nhập khẩu mới của Mexico: Cơ hội gia tăng thị phần cho hàng Việt nhờ CPTPP do Báo Công Thương tổ chức.
Mexico hiện đang phải thảo luận nhiều vấn đề thương mại. Cùng với những thỏa thuận đạt được với các đối tác, nhiều khả năng nước này sẽ tăng cường yêu cầu đối với hàng nhập khẩu, trong đó có việc chứng minh khả năng truy xuất nguồn gốc.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên coi Mexico là thị trường dễ tính. Chúng ta cần xác định tất cả thị trường xuất khẩu hiện nay đều là những thị trường khó tính, từ đó xây dựng một tiêu chuẩn chung để có thể bán hàng tại nhiều thị trường.
CPTPP vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Nếu chuẩn bị sớm, doanh nghiệp Việt Nam có thể đi trước nhiều đối thủ cạnh tranh.
- Một doanh nghiệp chuẩn bị xuất khẩu sản phẩm thuộc nhóm chịu tác động của chính sách thuế mới sang Mexico và muốn tận dụng CPTPP, theo ông, cần kiểm tra những thông tin nào trước khi quyết định xuất khẩu?
Ông Ngô Chung Khanh:Từ góc độ của tôi, quy trình kiểm tra tương đối rõ ràng. Thứ nhất, doanh nghiệp phải kiểm tra mã HS, đối chiếu mức thuế trong biểu thuế của Mexico theo CPTPP.
Thứ hai, kiểm tra quy tắc xuất xứ (PSR) áp dụng đối với mặt hàng của mình. Từ đó, doanh nghiệp xác định quy trình sản xuất hiện tại có đáp ứng quy tắc xuất xứ hay không, đồng thời rà soát bộ hồ sơ, giấy tờ, chứng từ đã đầy đủ chưa.
Thứ ba, kiểm tra toàn bộ quy định liên quan đến mặt hàng, chẳng hạn các tiêu chuẩn SPS, TBT và những yêu cầu khác nếu có. Nếu chưa chắc chắn, doanh nghiệp có thể liên hệ Bộ Công Thương để đề nghị cung cấp thông tin, bảo đảm việc tìm hiểu chính xác hơn.
Thứ tư, cần kiểm tra các vấn đề liên quan đến cước phí logistics, đối thủ cạnh tranh và những thông tin khác của thị trường.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất là tính toán chi phí và lợi ích. Với tất cả chi phí tuân thủ và lợi ích dự kiến, doanh nghiệp cần xác định tổng chi phí thấp hơn hay cao hơn lợi ích thu được. Trên cơ sở đó mới quyết định có nên triển khai xuất khẩu hay không.
- Từ những phân tích trên, ông có khuyến nghị gì để doanh nghiệp Việt Nam khai thác hiệu quả cơ hội tại Mexico, đồng thời chủ động trước những biến động chính sách thương mại?
Ông Ngô Chung Khanh:Mexico là thị trường chúng ta cần hết sức quan tâm, thậm chí phải đặc biệt quan tâm. Nếu tính theo dung lượng nhập khẩu, mỗi năm Mexico nhập khẩu khoảng 690 tỷ USD hàng hóa. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này hiện khoảng 6,2 tỷ USD. Kể cả khi có tăng trưởng, thị phần của Việt Nam cũng chỉ ở mức hơn 1%. Như vậy, dư địa còn rất lớn.
Hiện nay, chúng ta có lợi thế tốt so với các đối thủ ở châu Á về mức thuế quan. Đặc biệt, lợi thế này thể hiện rõ ở những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh, kể cả một số mặt hàng không chịu tác động trực tiếp của chính sách thuế mới.
Thời gian qua, hoạt động truyền thông của các bộ, ngành, Sở Công Thương và hiệp hội đã giúp thông tin đến được với doanh nghiệp. Phía Mexico cũng có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, đã có những nhà nhập khẩu nước này tìm đến doanh nghiệp Việt Nam. Đây là tín hiệu cần được tận dụng và thúc đẩy nhanh hơn.
Thứ hai, từ kinh nghiệm của những doanh nghiệp thành công, chúng ta cần xuất khẩu sang Mexico với tâm thế làm chuẩn nhất có thể, càng có thương hiệu càng tốt.
Mexico là thị trường thuộc nhóm các nền kinh tế phát triển của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế). Vì vậy, doanh nghiệp không nên xem đây là thị trường dễ tính mà cần xác định phải đưa những sản phẩm tốt nhất, có thương hiệu tốt nhất sang thị trường này.
Thứ ba, doanh nghiệp cần có phương án dự phòng. Bối cảnh hiện nay có nhiều yếu tố bất định, chính sách hôm nay có thể như thế này nhưng ngày mai đã thay đổi. Mexico có thể đạt được thỏa thuận với một đối tác, nhưng trong tương lai, thỏa thuận đó cũng có thể thay đổi.
Vì vậy, khi xuất khẩu sang Mexico, doanh nghiệp cần tính đến khả năng chính sách tại thị trường này biến động và chủ động xây dựng phương án dự phòng ở những thị trường khác.
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên: Dệt may, da giày và một số sản phẩm từ gỗ là 3 nhóm mặt hàng thế mạnh của Việt Nam, cũng là những nhóm có lợi thế khi Mexico áp dụng chính sách thuế mới với hàng hóa nhập khẩu.
Trân trọng cảm ơn ông!