Trao đổi với phóng viên tại Tọa đàm Chính sách thuế nhập khẩu mới của Mexico: Cơ hội gia tăng thị phần cho hàng Việt nhờ CPTPP, do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11, ông Dương Phong Hòa, Trưởng ban Hội nhập Quốc tế, Hiệp hội Da Giày - Túi xách Việt Nam nhận định. Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang mở ra cơ hội gia tăng sức cạnh tranh và thị phần cho giày dép Việt Nam tại Mexico. Đặc biệt khi nước này tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ các quốc gia chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA), ưu đãi thuế quan từ CPTPP càng có ý nghĩa đối với doanh nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, lợi thế về thuế chưa đủ để bảo đảm khả năng cạnh tranh lâu dài. Sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, hạn chế trong truy xuất nguồn gốc và mô hình sản xuất gia công vẫn là những thách thức doanh nghiệp cần giải quyết.
CPTPP mở rộng lợi thế cạnh tranh về thuế cho giày dép Việt Nam
- Thưa ông, CPTPP giúp tăng khả năng cạnh tranh của giày dép Việt Nam ra sao tại thị trường Mexico, nhất là trong bối cảnh Mexico áp thuế cao đối với hàng hóa từ các nước chưa có FTA?
Ông Dương Phong Hòa: Có thể khẳng định CPTPP đang mang lại lợi thế rất lớn cho ngành da giày Việt Nam tại thị trường Mexico, đặc biệt về thuế, giá và khả năng mở rộng thị phần.
Trước khi có CPTPP, giày dép Việt Nam xuất khẩu sang Mexico phải chịu mức thuế nhập khẩu tối huệ quốc (MFN). Năm 2026, thuế nhập khẩu của Mexico đối với hàng hóa từ các nước chưa có FTA còn tăng lên, thậm chí có những mặt hàng chịu mức thuế đến 35%.
Trong khi đó, nhờ thực thi CPTPP, nhiều mã sản phẩm thuộc ngành giày dép Việt Nam đã được đưa về mức thuế 0%. Nhiều mã sản phẩm khác cũng được giảm thuế theo lộ trình.
Đây là lợi thế đáng kể so với những đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Việt Nam hiện nay chưa có FTA với Mexico, như: Ấn Độ, Indonesia... Những nước này đều là đối thủ lớn của ngành da giày Việt Nam.
Thực tế cho thấy, những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu giày dép Việt Nam sang Mexico liên tục tăng. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu giày dép sang thị trường này đạt 737 triệu USD, tăng khoảng 38% so với năm 2024. Mexico đã trở thành một thị trường giày dép rất quan trọng trong khối CPTPP.
Tuy nhiên, chúng ta không thể xem đây là lợi thế cạnh tranh tuyệt đối. Khi xuất khẩu sang Mexico, doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý quy tắc xuất xứ, yêu cầu về chất lượng, tiến độ giao hàng và đặc biệt phải xây dựng được chuỗi cung ứng ổn định. Đây cũng là những yếu tố then chốt để phát triển thị trường giày dép Việt Nam tại Mexico một cách bền vững.
- Vậy hiện nay, doanh nghiệp da giày đang gặp những điểm nghẽn nào khi muốn tận dụng CPTPP để xuất khẩu sang Mexico, thưa ông?
Ông Dương Phong Hòa:Theo tôi, ngành da giày đang có ba điểm nghẽn chính.
Thứ nhất là sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Hiện nay, khoảng 50-60% nguyên liệu của ngành da giày phải nhập khẩu từ nước ngoài, trong đó phần lớn đến từ những nước không thuộc khối CPTPP. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp khi thực hiện các quy tắc xuất xứ để được hưởng ưu đãi thuế quan.
Thứ hai là điểm nghẽn về chuỗi cung ứng và năng lực truy xuất nguồn gốc. Các doanh nghiệp da giày Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường có tốc độ số hóa chậm. Khả năng quản lý thông tin về nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp và hồ sơ xuất xứ còn hạn chế.
Trong khi đó, Mexico đang tăng cường kiểm tra hải quan và yêu cầu minh bạch về xuất xứ. Nếu doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ, có nguy cơ bị từ chối hưởng ưu đãi thuế quan, từ đó làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.
Thứ ba là hạn chế về tổ chức sản xuất và khả năng chủ động thị trường. Ngành da giày Việt Nam hiện chủ yếu gia công cho các thương hiệu lớn trên thế giới. Khoảng 80-90% doanh nghiệp hoạt động theo hình thức sản xuất gia công. Vì vậy, doanh nghiệp khá bị động từ khâu thiết kế, chủ động nguồn nguyên liệu cho đến hệ thống quản lý.
Đặc biệt, đối với thị trường Mexico, do khoảng cách địa lý xa nên chi phí logistics cũng rất lớn so với một số thị trường khác. Điều này ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu, nhất là đối với những đơn hàng nhỏ lẻ hoặc đơn hàng yêu cầu thời gian giao hàng nhanh.
Để khắc phục những hạn chế trên, theo tôi, ngành da giày cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nhất là nguồn nguyên liệu trong nước. Đây cũng là vấn đề chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị lên Chính phủ và Bộ Công Thương.
Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa nguồn cung trong khối CPTPP; đẩy mạnh số hóa để doanh nghiệp tăng cường khả năng quản lý thông tin, kiểm soát chuỗi cung ứng. Cuối cùng, doanh nghiệp cần chủ động hơn về năng lực thiết kế và tiếp thị sản phẩm ra thị trường nước ngoài.
Chủ động kiểm tra xuất xứ ngay từ khâu thiết kế sản phẩm
- Với doanh nghiệp chuẩn bị xuất khẩu sản phẩm thuộc nhóm chịu tác động của chính sách thuế mới sang Mexico và muốn tận dụng CPTPP, ông có khuyến nghị cụ thể gì?
Ông Dương Phong Hòa:Ngoài những vấn đề đã nêu ở trên, tôi chỉ muốn bổ sung một điểm, đó là khuyến nghị doanh nghiệp cần kiểm tra xuất xứ ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, lựa chọn hợp đồng và ký kết hợp đồng.
Thay vì chờ đến khi sản xuất xong mới chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu ngay từ đầu để biết khi xuất khẩu một đơn hàng sang Mexico sẽ được hưởng những ưu đãi gì.
Tuy nhiên, trên thực tế, không phải doanh nghiệp nào cũng làm được như vậy, vì vậy, tôi muốn nhấn mạnh rằng, khi đã có kế hoạch xuất khẩu sang một thị trường, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ sớm. Việc kiểm tra xuất xứ không nên chỉ được thực hiện ở khâu cuối cùng khi hàng hóa đã sản xuất xong, mà cần gắn với quá trình lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất và ký kết hợp đồng.
Về phía Hiệp hội Da giày và Túi xách Việt Nam, chúng tôi luôn và sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật các chính sách thuế, tổ chức đào tạo về quy tắc xuất xứ, đồng thời kết nối với các nhà cung cấp để giúp doanh nghiệp xuất khẩu sang Mexico thuận lợi hơn.
Đây là những nội dung cần được quan tâm để doanh nghiệp không chỉ tận dụng được ưu đãi thuế quan từ CPTPP mà còn nâng cao khả năng chủ động trong tổ chức sản xuất, đáp ứng yêu cầu của thị trường và duy trì sức cạnh tranh tại Mexico.
Ông Dương Phong Hòa, Trưởng ban Hội nhập Quốc tế, Hiệp hội Da Giày - Túi xách Việt Nam: Cùng với chính sách tăng 5 - 35% với 185 dòng thuế của Mexico, Hiệp định CPTPP giúp da giày Việt Nam có lợi thế kép khi đưa hàng hóa sang thị trường nhiều tiềm năng này.
Trân trọng cảm ơn ông!