Đặc biệt, đằng sau một điểm cộng là hai chuyển động lớn. Đó là việc xuất khẩu nới rộng khoảng cách vượt kế hoạch lên mức cao nhất từ đầu năm; Sau nửa năm nỗ lực bám sát kế hoạch, thị trường trong nước lần đầu đạt mức tăng trưởng nằm trong mục tiêu đề ra cho cả năm. Bài viết dưới đây phác họa bức tranh ấy bằng chính những con số các đơn vị thuộc Bộ trình ra tại buổi giao ban ngày 25/8.
Kim ngạch xuất khẩu 8 tháng năm 2026. Nguồn: Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ tháng 8 và 8 tháng năm 2026, đều của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, Bộ Công Thương.
Con số mở đầu: 374 tỷ USD sau tám tháng
Chúng ta hãy mở đầu bằng một con số gây chú ý. Trong tám tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt khoảng 374 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm 2025; lớn hơn toàn bộ kim ngạch xuất khẩu của cả năm 2022 và tương đương gần 80% kim ngạch xuất khẩu của trọn năm 2025.
Số liệu này nằm trong Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ tháng 8 và 8 tháng năm 2026 của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, tài liệu phục vụ Hội nghị giao ban Bộ Công Thương ngày 25/8/2026 do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng chủ trì.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở giá trị, mà còn cho thấy tốc độ tăng xuất khẩu đang vượt kế hoạch 6,5 điểm phần trăm, mức vượt lớn nhất kể từ đầu năm. Khoảng cách ấy nới rộng đều đặn qua từng tháng: 3,0 điểm ở mốc 3 tháng, 4,9 điểm ở mốc 6 tháng, 6,0 điểm ở mốc 7 tháng, rồi 6,5 điểm ở mốc 8 tháng.
Hai chỉ tiêu đổi màu trong ba tháng
Để khái quát bức tranh ngành Công Thương năm nay, cần đặt hai mốc thời gian cạnh nhau để thấy rõ sự chuyển động. Ngày 10/6/2026, Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp có công văn đôn đốc các đơn vị thuộc Bộ, kèm Phụ lục 1 chốt kết quả thực hiện đến hết tháng 5. Khi đó, trong 8 chỉ tiêu tăng trưởng Chính phủ giao tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026, có 2 chỉ tiêu vượt và 2 chỉ tiêu đạt.
Tám chỉ tiêu Nghị quyết 01/NQ-CP giao cho ngành Công Thương, so hai mốc thời gian. Nguồn: Phụ lục 1 kèm Công văn đôn đốc ngày 10/6/2026 và Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ tháng 8 và 8 tháng năm 2026, đều của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, Bộ Công Thương.
Ba tháng sau, bảng tổng hợp tại Hội nghị giao ban ngày 25/8 cho thấy bức tranh đã thay đổi: 3 chỉ tiêu vượt và 2 chỉ tiêu đạt. Hai chỉ tiêu đã “đổi màu”, phản ánh những chuyển biến đáng chú ý trong kết quả thực hiện các mục tiêu tăng trưởng của ngành.
Đọc theo hàng ngang, bảng trên cho thấy một câu chuyện khá rõ. Trong 8 chỉ tiêu, có 7 chỉ tiêu đều cải thiện giữa hai mốc thời gian. Riêng chỉ tiêu tỷ lệ dự phòng công suất nguồn giảm từ 31% xuống 27%, nhưng vẫn cao hơn mức 21,8% Chính phủ giao. Chỉ có một chỉ tiêu giữ nguyên, không thay đổi so với mốc trước. Đây cũng chính là điểm mà bài viết sẽ đề cập ở phần sau.
Xuất khẩu: Không chỉ giữ nền mà vẫn tăng tốc
Trong nhóm các chỉ tiêu đang có kết quả tích cực, xuất khẩu là trường hợp đáng chú ý, bởi số liệu tháng 8 cho thấy đà tăng trưởng không chỉ được duy trì mà còn tiếp tục được cải thiện.
Riêng tháng 8, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 54,23 tỷ USD, tăng 2,1% so với tháng 7 và tăng 24,7% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, tốc độ tăng của riêng tháng 8 cao hơn mức tăng 22,2% tính theo lũy kế. Điều này cho thấy xuất khẩu đang tiếp tục tạo thêm động lực cho tăng trưởng chung, thay vì chỉ duy trì mặt bằng kết quả đã đạt được từ đầu năm.
Lực kéo chính đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo. Nhóm hàng này đạt khoảng 324,5 tỷ USD, chiếm 86,8% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 24,4% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện lần đầu vượt mốc 100 tỷ USD chỉ sau 8 tháng, đạt khoảng 100,5 tỷ USD, tăng 50,2%. Riêng tháng 8, nhóm hàng này đạt 15,3 tỷ USD, tăng 50,5% so với cùng kỳ năm trước.
Thị trường Hoa Kỳ cũng cho thấy diễn biến tích cực hơn những dự báo thận trọng hồi đầu năm. Lũy kế 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ ước đạt 123,5 tỷ USD, tăng 24,8%, cao hơn tốc độ tăng chung của xuất khẩu. Riêng tháng 8, kim ngạch đạt 18,85 tỷ USD, tăng 35,5% so với cùng kỳ năm 2025 và là mức tăng theo tháng cao nhất kể từ đầu năm.
Báo cáo của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp đưa ra hai khả năng cần tiếp tục theo dõi: các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ có thể đang đẩy nhanh tiến độ nhận hàng nhằm hạn chế rủi ro từ những biến động chính sách tiếp theo; hoặc hàng hóa Việt Nam vẫn duy trì được lợi thế cạnh tranh so với các nguồn cung đang chịu mức thuế đối ứng cao hơn.
Thị trường trong nước: Từ đuổi theo sang vượt lên
Chuyển động đáng chú ý thứ hai nằm ở sức mua trong nước. Đây là chỉ tiêu duy nhất chuyển từ “Chưa đạt” sang “Đạt” giữa hai mốc theo dõi. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng ước đạt 5.227 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ và cao hơn kế hoạch 0,7 điểm phần trăm. Đáng chú ý, không chỉ vừa vượt ngưỡng kế hoạch, chỉ tiêu này đã lần thứ hai liên tiếp nằm trong dải mục tiêu tăng trưởng cả năm 13-15%, sau khi lần đầu vượt kế hoạch vào tháng 7.
Diễn biến này cho thấy sức mua nội địa đang chuyển từ trạng thái bám đuổi mục tiêu sang tạo dư địa vượt kế hoạch.
Theo dữ kiện từ bảng này, động lực tăng đang dịch về phía dịch vụ. Du lịch và lưu trú, ăn uống tăng lần lượt 17,4% và 17,1%, trong khi bán lẻ hàng hóa, cấu phần chiếm hơn ba phần tư quy mô thị trường, tăng 12,6% và chậm hơn mặt bằng chung 0,7 điểm phần trăm. Mùa cao điểm du lịch hè kéo dài sang tháng 8 giải thích phần lớn khoảng cách ấy.
Ở nhóm thương mại điện tử, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 68%, vượt xa mục tiêu 60-62% và tăng mạnh so với mức 60% của mốc 5 tháng. Đây là chỉ tiêu thứ hai đổi màu, từ Đạt lên Vượt.
Bệ đỡ thể chế: 89 trên 152 văn bản
Bức tranh tăng trưởng sẽ chưa đầy đủ nếu chỉ nhìn vào các chỉ tiêu kinh tế mà bỏ qua khối lượng công việc xây dựng pháp luật Bộ Công Thương đang triển khai.
Theo Vụ Pháp chế, tính đến ngày 21/8/2026, tổng số văn bản quy phạm pháp luật Bộ Công Thương phải xây dựng trong năm 2026 là 152 văn bản, tăng 4 văn bản so với tháng 7. Đến nay, Bộ đã trình cấp có thẩm quyền và ban hành theo thẩm quyền 89 văn bản, đạt 58,5%, tăng 1,7 điểm phần trăm chỉ trong một tháng.
Riêng trong quý III, 9 nhiệm vụ trọng tâm về công tác xây dựng pháp luật đạt tiến độ khá, với 83% nhiệm vụ hoàn thành đúng hạn. Đáng chú ý, Luật Dầu khí sửa đổi đã được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/8/2026. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật gồm Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 30/7. Trong khi đó, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được trình Chính phủ ngày 7/8.
Khối lượng công việc không chỉ nằm ở xây dựng chính sách. Theo Văn phòng Bộ, riêng trong tháng 8/2026, Bộ Công Thương tiếp nhận 3.619 văn bản đến và ban hành 697 văn bản. Trong số văn bản đến, có 1.656 văn bản từ Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, 1.402 văn bản từ các bộ, ngành và 561 văn bản từ Văn phòng Chính phủ.
Những con số này cho thấy phía sau các chỉ tiêu tăng trưởng là một khối lượng lớn công việc thể chế và điều hành đang được xử lý đồng thời, tạo nền tảng chính sách cho việc thực hiện các mục tiêu của ngành trong những tháng cuối năm.
Ba chỉ tiêu còn dư địa cải thiện
Bên cạnh những chỉ tiêu đã vượt và đạt kế hoạch, vẫn còn ba chỉ tiêu đang tiếp tục cải thiện và còn dư địa để tiến gần hơn tới mục tiêu đề ra. Diễn biến qua từng tháng cho thấy khoảng cách đang được thu hẹp, tạo thêm cơ sở để kỳ vọng kết quả cả năm.
Thứ nhất, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP). Tám tháng, IIP ước tăng 11,6%, tiếp tục cải thiện so với mức 11,4% của bảy tháng. Khoảng cách với kịch bản tăng trưởng hiện ở mức 0,2 điểm phần trăm. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực với mức tăng 11,7%. Trong đó, sản xuất kim loại tăng 22,3%, sửa chữa và lắp đặt máy móc, thiết bị tăng 21,1%, sản xuất xe có động cơ tăng 14,5%.
Sản xuất và phân phối điện tăng 9,4%, trong khi mức kế hoạch là 12,0%. Một số ngành chế biến có mức tăng thấp hơn, như sản xuất thuốc lá 5,3%, da và sản phẩm từ da 5,6%, thiết bị điện 6,5%. Đây là những lĩnh vực còn dư địa để cải thiện trong thời gian tới.
Đáng chú ý, sản xuất trang phục đã có bước tiến rõ rệt, từ mức tăng 6,5% sau bảy tháng lên 10,4% sau tám tháng. Sự cải thiện này cho thấy những nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp dệt may đang từng bước phát huy hiệu quả.
Thứ hai, thương mại điện tử B2C. Quy mô thị trường tăng 19,3%, cao hơn mức 18,5% của bảy tháng và đang tiến gần dải mục tiêu 20-22%. Khoảng cách với ngưỡng thấp nhất của mục tiêu chỉ còn 0,7 điểm phần trăm.
Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đã đạt 68%, vượt mục tiêu 60-62%. Nền tảng ứng dụng tiếp tục được mở rộng, trong khi quy mô thị trường vẫn còn dư địa tăng trưởng để tiến tới mục tiêu đề ra.
6 hướng điều hành cho 4 tháng nước rút
Báo cáo của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp đề xuất Lãnh đạo Bộ tập trung sáu nhóm nhiệm vụ, mỗi nhóm gắn với một đầu mối chịu trách nhiệm.
Điểm mới trong cách điều hành đáng chú ý hơn cả danh mục nhiệm vụ là chuyển từ theo dõi kết quả sang theo dõi xu hướng và cảnh báo sớm. Theo báo cáo, các đơn vị chủ trì từng chỉ tiêu không chỉ báo cáo kết quả thực hiện, mà hằng tháng phải cập nhật đồng thời 4 nội dung: khoảng cách so với kịch bản, khả năng hoàn thành mục tiêu năm, các yếu tố có thể khiến chỉ tiêu lệch khỏi kịch bản và giải pháp xử lý, cùng những vấn đề vượt thẩm quyền.
Sáu trọng tâm điều hành bốn tháng cuối năm 2026. Nguồn: Báo cáo của Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, Bộ Công Thương, tháng 8/2026.
Đối với 4 lĩnh vực được xác định gặp thách thức gồm IIP, công suất nguồn điện, cán cân thương mại và mức độ phụ thuộc nguồn cung nhập khẩu, Bộ sẽ xây dựng các ngưỡng cảnh báo. Cách làm này hướng tới việc nhận diện sớm những dấu hiệu bất lợi để kịp thời kích hoạt giải pháp, thay vì chờ đến khi chỉ tiêu suy giảm mới xử lý.
Đà tăng nằm ở đâu trong bốn tháng còn lại?
Từ những kết quả sau tám tháng, có thể nhìn thấy ba nguồn dư địa tăng trưởng đáng chú ý trong bốn tháng cuối năm.
Một là sức mua hàng hóa. Bán lẻ hàng hóa chiếm 75,4% tổng quy mô thị trường nhưng đang tăng chậm hơn 0,7 điểm phần trăm so với mức tăng chung. Nếu cấu phần này cải thiện và bắt kịp tốc độ chung, chỉ tiêu tổng mức bán lẻ không chỉ có thêm dư địa để duy trì trong dải mục tiêu 13-15%, mà còn có cơ sở tiến sâu hơn vào nửa trên của dải mục tiêu. Quý IV lại là mùa cao điểm mua sắm cuối năm, thời điểm các chương trình khuyến mại tập trung phát huy hiệu lực mạnh nhất.
Hai là đà phục hồi của các ngành chế biến, chế tạo. Diễn biến của ngành sản xuất trang phục, từ mức tăng 6,5% sau bảy tháng lên 10,4% sau tám tháng, cho thấy khả năng cải thiện khá nhanh khi các khó khăn của doanh nghiệp được tháo gỡ. Đây là tín hiệu tích cực đối với IIP, trong bối cảnh chỉ số này hiện còn cách kịch bản 0,2 điểm phần trăm. Những ngành có mức tăng thấp hơn như da và sản phẩm từ da, thiết bị điện vẫn còn dư địa để đóng góp thêm vào tăng trưởng chung.
Ba là thương mại điện tử. Tỷ lệ 68% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử cho thấy nền tảng ứng dụng đã được mở rộng đáng kể. Trong khi đó, quy mô thị trường tăng 19,3%, chỉ còn cách ngưỡng thấp nhất của mục tiêu 20-22% khoảng 0,7 điểm phần trăm. Đây là khoảng cách gần nhất trong số các chỉ tiêu chưa đạt, đồng thời là một dư địa tăng trưởng đáng chú ý trong những tháng cuối năm.
Sau 8 tháng, điểm cộng của ngành Công Thương không chỉ nằm ở 5/8 chỉ tiêu đạt và vượt, mà còn ở hai chuyển động lớn: xuất khẩu tiếp tục tăng tốc, với kim ngạch tăng 22,2% và khoảng cách vượt kịch bản nới rộng; trong khi thị trường trong nước chuyển từ đuổi theo sang đạt mục tiêu, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,3%. Hai động lực này tạo thế cân bằng hơn cho tăng trưởng: xuất khẩu tiếp tục kéo từ bên ngoài, còn sức mua trong nước củng cố động lực từ bên trong.
