Vi phạm an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp
Sáng 2/7/2026, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân tổ chức Diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động”, với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan.
Thông tin tại diễn đàn cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can.
Cùng thời gian này, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm với tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng; riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng. Nhiều vụ việc liên quan đến thực phẩm giả, sử dụng hóa chất cấm, động vật mắc dịch bệnh và thực phẩm không rõ nguồn gốc đã được phát hiện, xử lý kịp thời.
Cũng theo thông tin từ diễn đàn, trong 6 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 700 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 28 tỉnh, thành phố, tăng 1,5 lần so với cùng kỳ năm trước; gần 98.000 con lợn buộc phải tiêu hủy. Hiện vẫn còn 105 ổ dịch chưa qua 21 ngày tại 17 tỉnh, thành phố. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lây lan ở mức cao nếu công tác tiêm phòng, giám sát dịch bệnh và kiểm soát vận chuyển, giết mổ động vật không được thực hiện chặt chẽ.
Phát biểu tại diễn đàn, Đại tá Trần Viết Phương - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) cho rằng, vi phạm an toàn thực phẩm đang diễn biến phức tạp và có sự mở rộng về quy mô. Nhiều vụ vi phạm an toàn thực phẩm bị phát hiện chỉ là phần nổi; đứng sau đó là cả một hệ sinh thái với thủ đoạn che giấu hết sức tinh vi.
“Chưa kể, sự kết hợp giữa sản phẩm bẩn với kỹ thuật số khiến phạm vi tác động rộng và việc truy vết vô cùng khó khăn”- Đại tá Trần Viết Phương thông tin.
Cùng nhận định về sự phức tạp của vi phạm an toàn thực phẩm, ông Trần Việt Hùng - Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - Bộ Công Thương) cho rằng, phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng đa dạng. Các đối tượng thường lợi dụng thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao như Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, mùa lễ hội để đưa hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng quá hạn sử dụng, hàng không bảo đảm điều kiện bảo quản ra thị trường. Ngoài ra, hàng hóa còn được tập kết tại kho lạnh, nhà ở, điểm chứa hàng tạm thời, vùng ven đô hoặc địa bàn giáp ranh, nhằm chia nhỏ để vận chuyển, giao nhận qua nhiều khâu trung gian.
Thực tế trên cho thấy, an toàn thực phẩm tiếp tục là mối quan tâm lớn của xã hội khi tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, môi trường kinh doanh và niềm tin của người tiêu dùng.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Đại tá Trần Hồng Thanh - Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân nhấn mạnh, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề sức khỏe cộng đồng mà còn phản ánh chất lượng quản trị xã hội, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân. Dù công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đã đạt nhiều kết quả tích cực, tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả và vi phạm an toàn thực phẩm vẫn gây nhiều lo ngại, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và niềm tin của người tiêu dùng.
“Ngăn chặn thực phẩm bẩn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ quan truyền thông đến người tiêu dùng. Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, cần thúc đẩy các mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, ứng dụng công nghệ, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm”- Đại tá Trần Hồng Thanh nhấn mạnh.
Để người dân được tiếp cận nguồn sản phẩm an toàn
Theo TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy, mỗi năm trên thế giới có khoảng 600 triệu người mắc bệnh và 420.000 người tử vong liên quan đến tiêu thụ thực phẩm không an toàn.
Số liệu thống kê của WHO cũng chỉ ra một thực tế, khoảng 80% các ca tử vong tại Việt Nam hiện nay đến từ các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư và đái tháo đường. Không chỉ đe dọa sức khỏe và tính mạng người dân, các bệnh này còn làm giảm năng suất lao động, gia tăng chi phí y tế, tạo gánh nặng cho mỗi gia đình và ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế.
Ở góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các đại biểu cho rằng người dân vẫn đang đối mặt với nhiều rủi ro từ thực phẩm bẩn, thực phẩm giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cuộc chiến chống thực phẩm bẩn chỉ có thể thành công khi có sự chung tay của toàn bộ chuỗi cung ứng, từ cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, nhà sản xuất, nhà cung cấp đến doanh nghiệp bán lẻ.
Trong đó, cơ quan chức năng cần tăng cường hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn thực phẩm; đồng thời phát huy vai trò giám sát của người tiêu dùng trong phát hiện, phản ánh và tố giác các hành vi vi phạm.
Đóng vai trò quan trọng trong chuỗi phân phối, bà Lê Thị Hường - Giám đốc Khối Quản lý chất lượng chuỗi siêu thị WinMart/WinMart+ cho rằng, chuỗi bán lẻ hiện đại không chỉ là nhà phân phối mà còn là tuyến kiểm soát chất lượng cuối cùng trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Đây cũng là lý do WinMart luôn xem kiểm soát chất lượng là nhiệm vụ cốt lõi trong toàn bộ hoạt động vận hành. Để thực hiện điều đó, WinMart đã xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo nguyên tắc kiểm soát xuyên suốt toàn chuỗi theo 3 lớp.
Trong đó, lớp kiểm soát đầu tiên là lựa chọn nhà cung cấp. Trước khi sản phẩm được đưa vào hệ thống, WinMart đánh giá năng lực của nhà cung cấp theo nhiều khía cạnh, từ tính pháp lý, quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, năng lực truy xuất nguồn gốc đến việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.
Lớp kiểm soát thứ hai là kiểm soát sản phẩm trước khi đưa lên kệ. Mỗi sản phẩm đều phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý, hồ sơ công bố, chứng nhận chất lượng, kết quả kiểm nghiệm và các tài liệu chứng minh nguồn gốc xuất xứ theo quy định. Chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm mới được phép phân phối trên toàn hệ thống.
Lớp kiểm soát thứ ba là kiểm soát trong suốt quá trình vận hành. Từ kho trung tâm đến hơn 5.000 điểm bán trên toàn quốc, hàng hóa được bảo quản theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh và điều kiện lưu trữ phù hợp với từng nhóm sản phẩm.
Bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng và doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng người tiêu dùng cũng cần chủ động hơn trong lựa chọn thực phẩm. Việc ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng và phản ánh kịp thời các dấu hiệu vi phạm sẽ góp phần thu hẹp “đất sống” của thực phẩm bẩn, thực phẩm giả trên thị trường.
Diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động” là kênh thảo luận đa chiều nhằm nhận diện những nguy cơ, thách thức đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm; đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường kiểm soát, ngăn chặn thực phẩm bẩn từ khâu sản xuất, vận chuyển đến tiêu thụ.
