Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines (31/5 - 1/6/2026), chia sẻ với báo chí, Đại sứ Fernandez III đặc biệt nhấn mạnh về sự tương đồng lợi ích biển của hai quốc gia:"Cả Philippines và Việt Nam đều đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy và duy trì phát triển kinh tế biển xanh”; mở ra không gian hợp tác mới mang tính đột phá cho quan hệ song phương trong 50 năm tiếp theo.
Dấu mốc lịch sử sau nửa thế kỷ
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines từ ngày 31/5 đến 1/6/2026 mang nhiều ý nghĩa lịch sử. Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Philippines ở cấp cao nhất; diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976 - 12/7/2026).
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới ba nước: Thái Lan, Singapore và Philippines được các chuyên gia đánh giá nằm trong ưu tiên chiến lược của Việt Nam trong việc củng cố quan hệ với các đối tác ASEAN cốt lõi.
Chia sẻ với báo chí, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III đã nhấn mạnh tầm vóc đặc biệt của sự kiện này:"Chuyến thăm này đặc biệt có ý nghĩa khi diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ song phương. Đây là dịp để hai bên nhìn lại chặng đường 50 năm qua, và quan trọng hơn là cùng định hướng, thống nhất hoạch định tầm nhìn cho quan hệ Philippines - Việt Nam trong 50 năm tiếp theo hoặc xa hơn nữa".
Philippines đang đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, càng làm nổi bật giá trị chiến lược của chuyến thăm của lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
Dự kiến trong khuôn khổ chuyến thăm, lãnh đạo hai nước sẽ trao đổi toàn diện các lĩnh vực từ thương mại, văn hóa, an ninh đến phối hợp trong ASEAN và tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc.
Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, trong suốt 50 năm qua, quan hệ song phương Philippines - Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.
Dẫn chứng từ số liệu thống kê của Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương cho thấy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Philippines năm 2024 đạt trên 8,66 tỷ USD, tăng hơn 11% so với năm 2023; lần đầu vượt mốc 8 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất siêu 3,72 tỷ USD. Hai nước đã đặt mục tiêu nâng kim ngạch lên 10 tỷ USD trong thời gian sớm nhất.
Ngoài gạo, năm 2024, nhiều mặt hàng khác cũng đạt kim ngạch xuất khẩu cao, bao gồm: Máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác 393 triệu USD; clinker và xi-măng 319 triệu USD; cà-phê 288,5 triệu USD; điện thoại và linh kiện 212,3 triệu USD; phương tiện vận tải và phụ tùng 200,4 triệu USD; máy tính và linh kiện 186,6 triệu USD.
Số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy, chỉ riêng 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Philippines đạt 711.000 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025.
Cùng với đó, Cơ chế RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực), có hiệu lực với Philippines từ tháng 6/2023 chỉ 60 ngày sau khi nước này nộp Văn kiện phê chuẩn lên Tổng Thư ký ASEAN, đã và đang tạo thêm nhiều ưu đãi thúc đẩy quan hệ kinh tế hai nước.
Ngoài những chỉ số về kinh tế, dòng đầu tư hai chiều cũng ngày càng sôi động. Tập đoàn Jollibee Foods Corporation của Philippines đã có 233 cửa hàng trên khắp Việt Nam, dự kiến mở rộng lên 300 cửa hàng vào cuối năm 2026.
Một doanh nghiệp Philippines đang vận hành 5 nhà máy xử lý nước tại Việt Nam và tham gia đầu tư hạ tầng cao tốc. Ở chiều ngược lại, VinFast đã đưa xe điện vào thị trường Philippines, trong khi Vietnam Airlines và VietJet đang hoàn tất thủ tục mở rộng hoạt động sang quốc gia này.
Đại sứ Fernandez III đánh giá:"Dư địa hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Philippines còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực có sự tham gia của các tập đoàn lớn. Đầu tư giữa các doanh nghiệp quy mô lớn sẽ tạo ra nền tảng hợp tác bền vững và lâu dài hơn so với các hoạt động thương mại ngắn hạn".
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026 đón Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. Ảnh: Dương Giang/TTXVN
Hiện nay, hợp tác kinh tế đang mở rộng, kinh tế biển xanh được đánh giá như trụ cột chiến lược mới, phù hợp với lợi thế tự nhiên và định hướng phát triển của cả hai quốc gia. Philippines là quốc gia quần đảo với hơn 7.600 đảo, đường bờ biển dài hơn 36.000 km. Việt Nam sở hữu vùng biển rộng hơn 1 triệu km2, đường bờ biển dài hơn 3.260 km với nhiều vịnh đẹp có giá trị du lịch và sinh thái cao. Hai nước đều có lợi ích thiết thực và kinh nghiệm thực tiễn trong khai thác, quản lý bền vững tài nguyên biển.
Đại sứ Fernandez III đặc biệt nhấn mạnh sự tương đồng về lợi ích biển:"Cả Philippines và Việt Nam đều đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy và duy trì phát triển kinh tế biển xanh. Vịnh Hạ Long là ví dụ tiêu biểu về mô hình kinh tế biển xanh, không chỉ liên quan đến nuôi trồng thủy sản mà còn gắn với phát triển du lịch dựa trên tài nguyên biển. Lợi ích của Philippines với tư cách một quốc gia biển và định hướng phát triển kinh tế biển của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng, tạo ra dư địa hợp tác rất lớn giữa hai nước".
Trong khuôn khổ ASEAN, Philippines đề xuất thành lập Trung tâm Hàng hải ASEAN tại Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Cebu tháng 5/2026, sáng kiến đã được toàn bộ lãnh đạo các nước thành viên đồng thuận.
“Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đã có những chia sẻ kinh nghiệm phát triển và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu ASEAN về tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhờ đó có nhiều đóng góp quan trọng cho các cuộc thảo luận giữa lãnh đạo các nước ASEAN”, Đại sứ Fernandez III nói.
Việc chú trọng hơn tới các vùng biển kết nối các quốc gia ASEAN sẽ giúp khu vực khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên chung, trong đó Việt Nam và Philippines đều có vai trò đặc biệt quan trọng.
Theo Khung Kinh tế Biển Xanh ASEAN được thông qua năm 2023, kế hoạch triển khai hoàn chỉnh dự kiến hoàn thành năm 2026, với mục tiêu tạo ra 3 nghìn tỷ USD giá trị kinh tế và 43 triệu việc làm vào cuối thập kỷ. Đây là cơ hội để Việt Nam và Philippines cùng định vị mình là các trung tâm kinh tế biển năng động trong kiến trúc ASEAN mới.
Hợp tác thủy sản là lĩnh vực cụ thể và thiết thực nhất trong kinh tế biển xanh song phương. Hai nước đã thiết lập Ủy ban Hỗn hợp về Biển và Đại dương, Ủy ban Thương mại, Nhóm công tác về Nông nghiệp và Nhóm công tác về Thủy sản. Hai bên đang tích cực phối hợp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) - vấn đề mà cả hai quốc gia đều đang đối mặt áp lực từ EU và các đối tác quốc tế.
Về an ninh biển, năm 2025 đã diễn ra chuyến thăm trao đổi giữa Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Philippines và Cảnh sát biển Việt Nam. Đầu năm 2025, các sĩ quan cảnh sát biển từ Indonesia, Philippines, Hoa Kỳ và Việt Nam cùng tham gia khóa đào tạo thực thi pháp luật hàng hải kéo dài 2 tuần tại miền Nam Philippines. Hướng tới năm 2026, Indonesia, Philippines và Việt Nam đang nghiên cứu xây dựng "tam giác an ninh hàng hải" nhằm duy trì trật tự trên Biển Đông.
Một tiềm năng đặc biệt được Đại sứ Fernandez III nhắc đến là hợp tác quản lý cảng biển quốc tế: "Các doanh nghiệp Việt Nam đã bày tỏ mong muốn hợp tác với các công ty Philippines có kinh nghiệm vận hành cảng quốc tế. Nếu các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, trong tương lai có thể xuất hiện thêm nhiều cảng quốc tế tại Việt Nam được vận hành theo mô hình liên doanh giữa doanh nghiệp hai nước."
Philippines có nhiều tập đoàn với kinh nghiệm vận hành cảng biển quốc tế ngoài lãnh thổ - năng lực mà Việt Nam đang rất cần trong giai đoạn phát triển hạ tầng cảng biển theo hướng hiện đại hóa và quốc tế hóa.
Tầm nhìn 50 năm tiếp theo: Từ đối tác đến đồng minh phát triển
Nhân chuyến thăm lịch sử này, lãnh đạo hai nước dự kiến sẽ thống nhất mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương vượt mốc 10 tỷ USD và mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như kinh tế biển xanh, quản lý tài nguyên biển theo cơ sở khoa học, kinh tế số và chuyển đổi năng lượng.
Về giao lưu nhân dân, năm 2025 có khoảng 430.000 du khách Philippines đến Việt Nam và 33.500 du khách Việt Nam tới Philippines. Đại sứ Fernandez III cho biết, Philippines đang khuyến khích các hãng hàng không Việt Nam tăng tần suất chuyến bay tới Manila và mở rộng đến các địa phương khác của Philippines. Điểm đặc biệt của chuyến thăm lần này: nghệ thuật múa rối nước truyền thống của Việt Nam sẽ lần đầu tiên được biểu diễn tại khu di tích lịch sử Intramuros ở Manila, thể hiện chiều sâu giao lưu văn hóa mà hai nước đang hướng tới.
Nhìn rộng hơn trong bối cảnh ASEAN, Đại sứ Fernandez III khẳng định: "Cả hai nước chúng ta đều là những quốc gia tầm trung năng động, đóng vai trò tích cực trong ASEAN, có lợi ích và thế mạnh bổ trợ cho nhau thay vì cạnh tranh." Sự phối hợp Việt Nam - Philippines trên các diễn đàn đa phương, đặc biệt trong thúc đẩy kinh tế biển xanh và xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) phù hợp với UNCLOS 1982, sẽ ngày càng có ý nghĩa định hướng cho cả khu vực.
Năm mươi năm nhìn lại, quan hệ Việt Nam - Philippines đã đi từ thiết lập ngoại giao đến đối tác chiến lược và đang sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới. Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là khởi đầu của một quan hệ đối tác sâu sắc hơn, trong đó kinh tế biển xanh sẽ là không gian hợp tác đặc trưng, phản ánh bản sắc địa lý và khát vọng phát triển của cả hai quốc gia biển.
