Bảo vệ sở hữu trí tuệ là bảo vệ giá trị sáng tạo, niềm tin của thị trường
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Hưng, Phó Tổng Biên tập Báo Bảo vệ pháp luật cho biết, trong nền kinh tế tri thức và kỷ nguyên số, sở hữu trí tuệ không chỉ là vấn đề bảo vệ quyền, mà ngày càng trở thành nguồn lực phát triển, tài sản của doanh nghiệp và một thước đo năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng ngày càng đa dạng, tinh vi, không còn giới hạn trong không gian thương mại truyền thống mà đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số.
Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đã có hiệu lực, đặt ra những yêu cầu mới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khai thác tài sản trí tuệ và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
“Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là hoàn thiện pháp luật, mà quan trọng hơn là làm thế nào để pháp luật đi vào cuộc sống, được thực thi nghiêm minh, đồng bộ và hiệu quả”, ông Nguyễn Mạnh Hưng phát biểu.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hưng, với vị trí là cơ quan báo chí của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Báo Bảo vệ pháp luật xác định tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phát hiện những vấn đề từ thực tiễn thi hành pháp luật. Đồng thời, tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, cơ quan thực thi, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.
Trong khuôn khổ buổi hội thảo, các đại biểu tập trung làm rõ 3 vấn đề lớn. Thứ nhất, nhận diện đúng thực trạng, những phương thức, thủ đoạn mới và những khó khăn, “điểm nghẽn” trong phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trên môi trường số.
Thứ hai, làm rõ những vấn đề đặt ra trong cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, cơ quan thực thi pháp luật, chủ thể quyền và doanh nghiệp; bảo đảm xử lý vi phạm kịp thời, nghiêm minh và có sức răn đe.
Thứ ba, đề xuất những giải pháp thiết thực, khả thi để pháp luật về sở hữu trí tuệ thực sự trở thành công cụ bảo vệ đổi mới sáng tạo, bảo vệ doanh nghiệp chân chính, bảo vệ người tiêu dùng và kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hưng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, xét đến cùng, không chỉ là bảo vệ một nhãn hiệu, một sáng chế hay một sản phẩm. Đó còn là bảo vệ giá trị của sáng tạo, bảo vệ niềm tin của thị trường và bảo vệ động lực phát triển của nền kinh tế.
Một thị trường lành mạnh không thể để người làm thật phải cạnh tranh bất bình đẳng với hàng giả; người sáng tạo phải chịu thiệt trước hành vi sao chép; doanh nghiệp tuân thủ pháp luật lại bất lợi trước những chủ thể cố tình vi phạm.
“Vì vậy, hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ cần được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng của việc xây dựng môi trường kinh doanh thượng tôn pháp luật, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”, ông Nguyễn Mạnh Hưng nhấn mạnh.
Kết hợp phát hiện tại địa bàn với truy nguồn cung
Thông tin tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường (Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước - Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, nạn hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp và luôn luôn thay đổi để đối phó với các lực lượng thực thi.
Phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi nhằm trốn tránh kiểm tra, kiểm soát. Thương mại điện tử phát triển kéo theo tình trạng hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thông qua mạng internet, trên sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng trên thiết bị di động… ngày càng phổ biến và diễn biến phức tạp. Việc kiểm tra, xử lý các vi phạm trên internet rất khó khăn, nhất là việc truy xuất giao dịch, thu thập thông tin, manh mối, chứng cứ để xử lý vi phạm.
Trong đợt cao điểm từ ngày 7 đến 30/5/2026 (cao điểm triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ), toàn lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra 4.701 vụ, xử lý 3.730 vụ với 4.147 hành vi vi phạm; chuyển cơ quan điều tra 37 vụ; tổng tiền phạt khoảng 41,4 tỷ đồng, trị giá tang vật khoảng 22,2 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực sở hữu trí tuệ tiếp tục là "điểm nóng" của đợt cao điểm khi chiếm hơn 40% tổng số vụ vi phạm bị xử lý.
Ông Nguyễn Đức Lê cho biết, qua các vụ việc kiểm tra, xử lý vi phạm, kinh nghiệm nổi bật là phải kết hợp phát hiện tại địa bàn với truy nguồn cung, kiểm chứng thông tin từ chủ thể quyền và phối hợp sớm khi có dấu hiệu liên tỉnh hoặc tội phạm.
“Những nỗ lực của lực lượng Quản lý thị trường thời gian qua đã mang lại những kết quả, hiệu ứng tốt trên thị trường và nhận được đánh giá tích cực từ các doanh nghiệp, đại diện các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và người tiêu dùng”,ông Nguyễn Đức Lê cho hay.
Theo thống kê, riêng quý III/2026, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra hơn 11.000 vụ, xử lý hơn 9.000 vụ vi phạm. Số thu nộp ngân sách là hơn 100 tỷ đồng; đặc biệt có 108 vụ chuyển sang cơ quan điều tra. Đáng chú ý, phần lớn các vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
