Thực hiện cơ chế thông quan trước, kiểm tra sau
Chiều 5/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.
Tham gia góp ý kiến, đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang - đoàn TP. Cần Thơ cơ bản tán thành về dự thảo luật.
Đi vào nội dung cụ thể, bà Tô Ái Vang cho biết, hiện nay, các mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu liên tục tăng trưởng, vươn lên nhóm các quốc gia xuất khẩu nông, thủy sản hàng đầu trên thế giới như: Gạo, thủy sản, rau quả, sầu riêng.
Trong đó, có sự đóng góp rất là quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long với tỷ trọng rất lớn về lúa gạo, trái cây và cá tra xuất khẩu của cả nước, đóng vai trò là bệ đỡ an ninh lương thực và kinh tế nông nghiệp của quốc gia.
Tuy nhiên, xuất khẩu nông sản của Việt Nam cũng như vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, có vấn đề thời gian thông quan kéo dài đối với các mặt hàng dễ hư hỏng như là nông sản, thủy sản rất cần Luật Hải quan sửa đổi lần này quan tâm.
Tại điểm 1 khoản 20 Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số Điều 65 quy định: Hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan phải được vận chuyển đúng tuyến đường, đúng cửa khẩu, đúng thời hạn.
"Tôi xin kiến nghị dự thảo luật xem xét bổ sung quy định riêng đối với hàng hóa nông sản, thủy sản tươi sống được áp dụng cơ chế "luồng xanh" ưu tiên và thực hiện cơ chế thông quan trước, kiểm tra sau dựa trên kết quả đánh giá rủi ro điện tử và chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch tự động từ hệ thống một cửa quốc gia" -đại biểu Ái Vang nêu.
Theo đại biểu, thời gian qua, ngành Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ cải cách thể chế, ứng dụng công nghệ số đến đổi mới phương thức quản lý. Đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, phần lớn tờ khai được phân "luồng xanh" và được hệ thống tự động thông quan chỉ trong vài giây đối với hàng hóa xuất khẩu không thuộc diện quản lý chuyên ngành.
Đối với tờ khai "luồng vàng" hoặc là "luồng đỏ", công chức hải quan thực hiện kiểm tra theo đúng thời gian quy định nhằm bảo đảm thông quan giải phóng hàng nhanh nhất cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tại điểm 1c khoản 23 Điều 1 sửa đổi, bổ sung Điều 74 quy định: Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị kiểm tra giám sát, hải quan khu vực phải thông báo cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc người được ủy quyền hợp pháp về việc chấp nhận đề nghị, bổ sung hay là từ chối đơn.
Theo đại biểu, quy định thời hạn 10 ngày làm việc để hải quan khu vực phản hồi hồ sơ kiểm tra giám sát sở hữu trí tuệ là chưa hoàn toàn hợp lý trong bối cảnh tốc độ thông quan nhanh của thương mại quốc tế.
Vì thời gian 10 ngày là tương đối dài, dễ gây ùn tắc hàng hóa và làm gia tăng chi phí lưu kho bãi của doanh nghiệp. Bởi, hàng hóa xuất khẩu thông thường chỉ mất vài giờ hoặc vài ngày để thông quan. Nếu kéo dài thời gian chờ đợi phản hồi lên đến 10 ngày làm việc thì lô hàng nghi vấn sẽ phải nằm tại cảng, phát sinh chi phí lớn.
Trong khi chủ trương hiện nay là hiện đại hóa, cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ và ứng dụng hải quan số. Cùng với việc tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ về mặt hình thức của hồ sơ sở hữu trí tuệ, trong thời đại số hóa như hiện nay không đòi hỏi quỹ thời gian dài đến 10 ngày làm việc.
Vì thế, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị rút ngắn thời hạn xử lý thông báo giảm xuống còn 3 đến 5 ngày làm việc, hoặc nhanh hơn đối với trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp.
Đồng thời, xem xét bổ sung quy định áp dụng xử lý hồ sơ trực tuyến ngay khi nhận đủ dữ liệu trên hệ thống một cửa quốc gia. Như vậy, sẽ rút ngắn thời gian giúp chủ thể quyền sở hữu trí tuệ phản ứng kịp thời với các lô hàng chuẩn bị thông quan, đồng thời giải phóng hàng nhanh cho doanh nghiệp tham gia xuất khẩu chân chính.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Đại biểu Dương Khắc Mai - đoàn Lâm Đồng cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động hải quan số, quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới, tăng cường quản lý rủi ro và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, đại biểu cho biết, ý kiến thảo luận ở tổ của ông và nhiều đại biểu đề nghị có cơ chế thông quan rút gọn đối với hàng hóa giá trị thấp, giao cho Chính phủ quy định ngưỡng giá trị, hồ sơ, trình tự, thủ tục phù hợp, đơn giản hóa thủ tục gắn với quản lý rủi ro và không loại trừ kiểm tra, giám sát hải quan.
Qua đối chiếu, đại biểu đánh giá rất cao Bộ Tài chính đã tiếp thu về cơ bản nội dung này."Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thể hiện rõ các nguyên tắc nêu trên trong bản dự thảo luật chỉnh lý. Đồng thời, khi xây dựng nghị định cần bảo đảm ngưỡng trị giá và thủ tục đơn giản được thiết kế minh bạch, dễ thực hiện, phù hợp cho từng thời kỳ và không làm tăng chi phí tuân thủ trước khi trình Quốc hội thông qua"- đại biểu nêu ý kiến.
Đại biểu Tráng A Dương - đoàn Lào Cai nêu ý kiến về hoàn thiện thể chế phát triển hải quan số và nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản lý hải quan.
Đối với các địa phương có cửa khẩu, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với chính quyền địa phương và giữa các tỉnh có cửa khẩu; chia sẻ dữ liệu, điều tiết dung lượng hàng hóa, xử lý ùn tắc và kết nối hạ tầng bao gồm hoạt động thông quan thông suốt và hiệu quả.
Bên cạnh đó, sau khi tổ chức hệ thống theo mô hình hải quan khu vực, đại biểu Tráng A Dương đề nghị Chính phủ quan tâm chỉ đạo tăng cường cơ chế phối hợp giữa hải quan khu vực với UBND các tỉnh, thành phố trong việc rà soát trụ sở làm việc, quỹ đất, địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan và hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
"Việc rà soát này sẽ tạo điều kiện để hải quan khu vực ổn định, đáp ứng yêu cầu quản lý, yêu cầu phát triển hải quan số, nâng cao hiệu quả thông qua phát triển kinh tế - xã hội cửa khẩu"- đại biểu nói.
Đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các văn bản quy định chi tiết để đảm bảo thống nhất với pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử và quản lý chuyên ngành, để tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Tham gia góp ý, đại biểu Lê Thị Thanh Lam - đoàn TP. Cần Thơ cho hay, tại Điều 1 khoản 1 sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định của Điều 4; sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 4, đại biểu đề nghị bổ sung vào luật nguyên tắc: Cơ quan hải quan không được yêu cầu người khai hải quan cung cấp lại các thông tin, dữ liệu hay chứng từ mà cơ quan Nhà nước đã có hoặc có thể khai thác được từ cơ sở, cơ chế một cửa quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia đã được chia sẻ.
Các cơ quan quản lý Nhà nước phối hợp chia sẻ kết quả kiểm tra, tránh kiểm tra trùng lặp cùng một nội dung đối với một lô hàng, tránh lãng phí thời gian và hàng hóa hư hỏng, trừ trường hợp có vi phạm hoặc rủi ro.
Theo Tờ trình của Chính phủ, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm cải cách thủ tục hải quan, thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện trên cơ sở phân loại mức độ tuân thủ pháp luật và mức độ rủi ro của người nộp thuế, người khai hải quan; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho hải quan địa phương; đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính.
