Khi AI đang định hình lại môi trường đầu tư, cuộc đua thu hút nguồn vốn đang bước sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây đất đai, lao động và vị trí địa lý là những lợi thế quan trọng, thì nay năng lượng, hạ tầng số, nhân lực chất lượng cao và khả năng phát triển bền vững đang trở thành những điều kiện quyết định sức cạnh tranh của một địa phương.
Kỷ nguyên AI đang thay đổi cuộc đua thu hút đầu tư
Trong nhiều năm, lợi thế của Việt Nam trong thu hút FDI thường được nhìn từ những yếu tố quen thuộc như quỹ đất, chi phí lao động, vị trí địa lý và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ, đặc biệt là AI, tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn quốc tế đang thay đổi.
Chia sẻ tại sự kiện Made by Vietnam Day 2026, ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia cho rằng, những lợi thế truyền thống vẫn có giá trị, nhưng không còn đủ để tạo nên sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI thế hệ mới.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia chia sẻ về chủ đề hạ tầng năng lượng trong kỷ nguyên AI tại sự kiện Made By Vietnam Day 2026.
Theo ông, bên cạnh các yếu tố như đất đai, lao động và vị trí địa lý, nhà đầu tư đang quan tâm đến “hạ tầng mềm”, trong đó có hạ tầng năng lượng, hạ tầng số và hạ tầng phục vụ phát triển bền vững.
Sự thay đổi này cũng được nhìn nhận từ góc độ chính sách. Chia sẻ thêm, ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại miền Nam cho biết, sức hút FDI của TP. Hồ Chí Minh đang gắn với sự chuyển dịch từ lợi thế cạnh tranh về chi phí sang đổi mới sáng tạo, hạ tầng số, AI và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong 6 tháng đầu năm 2026, TP. Hồ Chí Minh thu hút 7,5 tỷ USD vốn FDI, tăng gần 90% so với cùng kỳ; dòng vốn được kỳ vọng tiếp tục gia tăng trong quý III, trong đó có một phần đáng kể hướng vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Như vậy, cạnh tranh thu hút FDI đang chuyển từ “ai có chi phí thấp hơn” sang “ai có nền tảng phát triển tốt hơn”.
Đó cũng là lý do hạ tầng không còn được nhìn đơn thuần là đường sá, nhà xưởng hay mặt bằng. Trong kỷ nguyên AI, hạ tầng phải được hiểu theo nghĩa rộng hơn: một hệ sinh thái có khả năng cung cấp năng lượng ổn định, kết nối số, môi trường xanh và nguồn nhân lực đủ năng lực vận hành những công nghệ mới.
3 trụ cột hạ tầng quyết định sức cạnh tranh trong kỷ nguyên mới
Ông Đặng Nguyễn Ngữ nhấn mạnh, mọi chiến lược phát triển công nghệ cao cần bắt đầu từ nguồn năng lượng ổn định, tin cậy và bền vững. Đặc biệt, các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ, khiến hạ tầng năng lượng trở thành một trong những điểm nghẽn cần được giải quyết nếu muốn triển khai nhanh các dự án mới.
Theo góc nhìn của Schneider Electric, hạ tầng năng lượng cần được số hóa và tích hợp với các hệ thống quản lý thông minh, qua đó tạo điều kiện tối ưu hiệu suất và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các dự án công nghệ.
Toàn cảnh phiên toàn thể “Khơi dòng - Bứt tốc trong kỷ nguyên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” tại điểm cầu Trung tâm Triển lãm quốc tế WTC EXPO, phường Bình Dương.
Nếu năng lượng là “mạch máu” thì dữ liệu đang trở thành “nguồn nguyên liệu” của nền kinh tế AI. Một thành phố muốn phát triển AI, trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh hay đô thị thông minh không thể thiếu hạ tầng số.
Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh, hạ tầng số bao gồm kết nối viễn thông, trung tâm dữ liệu và lưu trữ, các nền tảng số để khai thác dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng. Điểm đặc biệt của hạ tầng này là chu kỳ công nghệ rất ngắn, đòi hỏi phải liên tục cập nhật, nâng cấp, nhất là trong bối cảnh AI phát triển nhanh.
Điều đó đặt ra một yêu cầu khác cho TP. Hồ Chí Minh: Thay vì chỉ đầu tư từng công trình riêng lẻ, cần chuyển sang tư duy đầu tư hệ sinh thái hạ tầng số. Đồng thời, các cơ chế hợp tác công - tư cần đủ linh hoạt để thích ứng với tốc độ thay đổi của công nghệ.
Nói cách khác, trong kỷ nguyên AI, một trung tâm dữ liệu không thể đứng tách rời khỏi lưới điện; nhà máy thông minh không thể tách khỏi dữ liệu; còn đô thị thông minh không thể vận hành hiệu quả nếu những hạ tầng này không được kết nối.
Cùng với năng lượng và dữ liệu, yêu cầu phát triển xanh đang dần trở thành tiêu chí bắt buộc để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Đối với những nhà đầu tư đến từ các nền kinh tế phát triển, câu chuyện không còn dừng ở việc xây dựng một nhà máy có chi phí cạnh tranh. Doanh nghiệp phải chứng minh khả năng đáp ứng các yêu cầu về ESG, giảm phát thải carbon và phát triển bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Điều này mở ra một cách nhìn mới: hạ tầng xanh không chỉ là chi phí phải bỏ ra để đáp ứng yêu cầu môi trường, mà còn là tài sản cạnh tranh của thành phố. Một địa phương có khả năng cung cấp năng lượng sạch, khu công nghiệp sinh thái, dữ liệu và các giải pháp đo lường, quản trị phát thải chắc chắn có lợi thế hơn trong việc tiếp cận những dự án FDI thế hệ mới.
Cơ hội của TP. Hồ Chí Minh
Sự phát triển của AI, trung tâm dữ liệu, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo đang tạo ra nhu cầu mới về hạ tầng và mở ra cơ hội để TP. Hồ Chí Minh thiết kế một thế hệ hạ tầng hoàn toàn khác.
Khu vực đô thị khoa học, công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh là minh chứng cho thấy định hướng này đã bắt đầu đi vào thực tế. Theo các diễn giả tại Made by Vietnam Day 2026, hệ sinh thái mới không chỉ bao gồm khu công nghiệp và cơ sở sản xuất mà còn kết nối hạ tầng năng lượng bền vững, hạ tầng số, nguồn nhân lực, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo. Đây là điểm khác biệt căn bản giữa một khu công nghiệp truyền thống và một hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới.
Trong mô hình này, doanh nghiệp không chỉ đến để thuê đất và xây nhà máy. Họ có thể tiếp cận nguồn năng lượng, dữ liệu, công nghệ, nhân lực, phòng thí nghiệm dùng chung và mạng lưới nghiên cứu - đổi mới sáng tạo.
Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh cũng định hướng hoàn thiện hệ thống hạ tầng công nghệ, các trung tâm đổi mới sáng tạo, mô hình thử nghiệm có kiểm soát và môi trường kết nối doanh nghiệp với viện, trường. Mục tiêu là hình thành một chu trình liên hoàn từ nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo, sản xuất đến thương mại hóa công nghệ ngay trong hệ sinh thái.
Một trong những vấn đề quan trọng được đặt ra tại diễn đàn là làm thế nào để dòng vốn FDI không chỉ tạo ra năng lực sản xuất mà còn thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Theo các ý kiến tại chương trình, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp Việt Nam, viện trường và Nhà nước cần hình thành một hệ sinh thái đồng kiến tạo, trong đó doanh nghiệp xác định bài toán thị trường, viện trường cung cấp tri thức và công nghệ, còn Nhà nước tạo dựng thể chế và nền tảng dùng chung.
Một trong những thông điệp đáng chú ý nhất từ Schneider Electric là khái niệm “tích hợp”. Theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, hạ tầng bền vững cần có sự tích hợp giữa hạ tầng năng lượng, hạ tầng số và hạ tầng xanh. Đối với các dự án công nghệ cao, đặc biệt là trung tâm dữ liệu AI, sự tích hợp này càng quan trọng bởi tốc độ triển khai dự án ngày càng nhanh và nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng lớn. Đây có thể là bài toán lớn của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.
Với vai trò là đối tác công nghệ năng lượng, Schneider Electric mong muốn đồng hành cùng Chính phủ, chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp thông qua chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, tư vấn các mô hình hạ tầng và sản xuất đã được kiểm chứng, đồng thời thúc đẩy sự kết nối giữa công nghệ năng lượng, dữ liệu và tự động hóa.
Khi năng lượng được bảo đảm, dữ liệu được kết nối, hạ tầng xanh được tích hợp và con người trở thành trung tâm, hạ tầng sẽ không còn là phần nền phía sau của tăng trưởng mà trở thành động lực trực tiếp tạo ra tăng trưởng.
Đó cũng có thể là chìa khóa để TP. Hồ Chí Minh bước vào cuộc cạnh tranh mới: không chỉ là nơi có nhiều nhà đầu tư tìm đến, mà là nơi những dòng vốn chất lượng cao có lý do để ở lại, phát triển và cùng tạo ra giá trị mới.
