Sau một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vào hoạt động, Gia Lai ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Bộ máy được tinh gọn, phân cấp mạnh hơn, trách nhiệm của người đứng đầu được nâng cao, tạo điều kiện để các địa phương chủ động giải quyết công việc, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Những chuyển động trong công tác quản trị cũng góp phần tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Quý I/2026, GRDP của Gia Lai tăng 8,51%, đứng thứ 16 cả nước và dẫn đầu khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.
Vùng biên chuyển mình
Xã Ia Dom (tỉnh Gia Lai) có hơn 16km đường biên giới tiếp giáp Campuchia và là nơi đặt Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh. Đây cũng là một trong những địa phương đang ghi nhận những thay đổi rõ nét sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Xã Ia Dom là một trong những địa phương đang ghi nhận những thay đổi rõ nét sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Hiền Mai
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Ngọc Phận, Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom cho biết, địa phương là một trong bảy xã biên giới của tỉnh không thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Với diện tích hơn 14.560ha, dân số trên 9.000 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 34%, Ia Dom từng là xã đặc biệt khó khăn với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội.
Theo ông Phận, sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, bộ máy hành chính từng bước được kiện toàn theo hướng tinh gọn, giảm bớt khâu trung gian và nâng cao tính chủ động trong xử lý công việc. Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa các bộ phận cùng với việc đề cao trách nhiệm người đứng đầu đã giúp hiệu quả quản lý nhà nước được nâng lên đáng kể.
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, xã đã tiếp nhận và giải quyết 2.748 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó có 2.741 hồ sơ được thực hiện trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 97%. Nhiều hồ sơ tồn đọng kéo dài qua nhiều năm đã được tháo gỡ, trong khi người dân ngày càng chủ động tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.
Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn thăm hỏi bà con xã Ia Dom trong những ngày đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tháng 7/2025. Ảnh: Hiền Mai
Không chỉ cải thiện hiệu quả điều hành, đời sống người dân vùng biên cũng có nhiều khởi sắc. Tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm từ 4,68% xuống còn 2,82% và dự kiến đến cuối năm nay sẽ giảm xuống còn khoảng 1,05%.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất là kết quả thu ngân sách trên địa bàn. Nếu như trước đây, tổng thu ngân sách nhà nước mỗi năm của xã chưa đạt 1 tỷ đồng thì chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, con số này đã lên tới 20 tỷ đồng, đạt 210% dự toán được giao, chưa tính các khoản thu từ tiền sử dụng đất và nguồn thu liên quan đến Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh.
“20 tỷ đồng chưa phải là con số lớn so với nhiều địa phương khác, nhưng với một xã biên giới như Ia Dom thì đây là kết quả rất đáng khích lệ”,ông Phận chia sẻ.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom, một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự thay đổi là đội ngũ cán bộ ngày càng gần dân, sát cơ sở hơn. Nhiều khó khăn, vướng mắc tồn tại trong thời gian dài đã được trực tiếp nắm bắt và tháo gỡ kịp thời.
“Những vấn đề thuộc thẩm quyền thì được giải quyết ngay theo quy định. Đối với các nội dung còn vướng mắc nhưng có khả năng tháo gỡ, cán bộ mạnh dạn xử lý trên tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”,ông Phận nhấn mạnh.
Bộ máy tinh gọn, phục vụ người dân tốt hơn
Không chỉ riêng Ia Dom, sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính trị và hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai cơ bản đã được kiện toàn theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động.
Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính trị và hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai cơ bản đã được kiện toàn theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Ảnh: Hiền Mai
Việc kết thúc hoạt động của cấp huyện và tổ chức lại bộ máy cấp xã đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong phương thức điều hành, từng bước chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, đồng thời tổ chức các hội nghị trực tiếp và trực tuyến với 135 xã, phường để nắm bắt tình hình, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới.
Sau sắp xếp, tổ chức bộ máy khối Đảng cấp tỉnh được tinh gọn đáng kể. Số đảng ủy trực thuộc Tỉnh ủy giảm từ 4 xuống còn 2 đơn vị; các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy giảm từ 12 xuống còn 5 cơ quan; số đầu mối phòng và tương đương giảm từ 49 xuống còn 24.
Đối với khối chính quyền, toàn tỉnh hiện có 14 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh cùng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh. Ở cấp xã, hệ thống tổ chức chuyên môn và Trung tâm phục vụ hành chính công đã được kiện toàn, bảo đảm hoạt động thông suốt.
Thời gian giải quyết của 1.713 thủ tục hành chính trên toàn tỉnh đã được cắt giảm, đạt tỷ lệ hơn 55%, vượt mục tiêu Chính phủ giao. Ảnh: Hiền Mai
Song song với sắp xếp tổ chức bộ máy, công tác cán bộ được đặc biệt chú trọng. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành việc bố trí các chức danh lãnh đạo chủ chốt tại các xã, phường theo đúng quy định. Trong đó, 130/135 bí thư cấp xã và 126/135 chủ tịch UBND cấp xã không phải là người địa phương, góp phần nâng cao tính khách quan trong lãnh đạo, điều hành.
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Gia Lai cũng đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Chỉ trong 6 tháng cuối năm 2025, gần 24.900 lượt cán bộ, công chức, viên chức đã tham gia các lớp tập huấn chuyên môn và chuyển đổi số. Trong 4 tháng đầu năm 2026, hơn 11.300 lượt cán bộ tiếp tục được đào tạo, nâng cao năng lực thực thi công vụ.
Tỉnh cũng thành lập 11 tổ công tác chuyên ngành với 113 công chức, viên chức trực tiếp hỗ trợ các xã, phường trong các lĩnh vực như đất đai, tài chính, xây dựng, nội vụ và chuyển đổi số. Cùng với đó, 23 đoàn công tác của tỉnh đã trực tiếp xuống cơ sở để kiểm tra, hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn cho các địa phương.
Trong lĩnh vực cải cách hành chính, Gia Lai tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tỉnh đã ban hành 22 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến nội dung này; thực hiện phân cấp 56 thủ tục hành chính và ủy quyền giải quyết 317 thủ tục hành chính trên nhiều lĩnh vực.
Đáng chú ý, thời gian giải quyết của 1.713 thủ tục hành chính đã được cắt giảm, đạt tỷ lệ hơn 55%, vượt mục tiêu Chính phủ giao. Toàn tỉnh đã tiếp nhận trên 1 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó hơn 923 nghìn hồ sơ được thực hiện trực tuyến. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 96%, chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp đạt 95,83 điểm, được xếp loại xuất sắc.
Từ những chuyển biến ở một xã biên giới như Ia Dom đến kết quả chung của toàn tỉnh cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước phát huy hiệu quả. Bộ máy tinh gọn hơn, thủ tục hành chính thuận lợi hơn và sự chủ động của chính quyền cơ sở được nâng lên đã tạo nền tảng quan trọng để Gia Lai tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
