Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu phát triển ngành
Giai đoạn 2026-2030, Bộ Công Thương định hướng nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học trực thuộc, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp, năng lượng, công nghệ và thương mại, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, đổi mới quản trị và hiện đại hóa chương trình giảng dạy.
Theo đó, các trường đại học trực thuộc Bộ Công Thương giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển ngành. Trong giai đoạn 2026-2030, việc nâng cao chất lượng đào tạo được định hướng theo hướng đồng bộ giữa đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ giảng viên, đẩy mạnh nghiên cứu và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực trình độ cao cho các lĩnh vực mũi nhọn như cơ khí chế tạo, điện và năng lượng, công nghệ hóa chất và vật liệu, công nghệ thông tin, tự động hóa công nghiệp, quản trị chuỗi cung ứng và thương mại điện tử. Chương trình đào tạo cần thường xuyên cập nhật tiến bộ khoa học, công nghệ, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quá trình hiện đại hóa sản xuất, kinh doanh.
Cùng với đào tạo đại học, các trường được định hướng nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học, chú trọng phát triển đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực có khả năng nghiên cứu, làm chủ công nghệ. Việc xây dựng chương trình đào tạo cần gắn với yêu cầu thực tiễn của ngành Công Thương, đồng thời bảo đảm khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Để nâng cao chất lượng đầu ra, phương pháp giảng dạy cần chuyển mạnh theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề của người học. Các mô hình đào tạo dựa trên dự án, nghiên cứu tình huống và phối hợp giữa nhà trường với doanh nghiệp cần được chú trọng. Nội dung về công nghệ cao, kinh tế số, năng lượng tái tạo và quản trị doanh nghiệp hiện đại cũng cần được cập nhật phù hợp với đặc thù từng ngành học.
Nâng cao năng lực ngoại ngữ và hội nhập quốc tế là một định hướng quan trọng khác. Các trường có thể phát triển chương trình chất lượng cao, tổ chức một số học phần chuyên ngành bằng tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế, qua đó giúp sinh viên tiếp cận kiến thức chuyên môn quốc tế và nâng cao khả năng làm việc trong môi trường đa quốc gia.
Song song với đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao là điều kiện then chốt để nâng chất lượng đào tạo. Các trường cần chú trọng bồi dưỡng giảng viên, nâng cao tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ, nhất là trong những lĩnh vực khoa học và công nghệ trọng điểm, đồng thời, có cơ chế phù hợp để thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu.
Bên cạnh đó, tự chủ đại học cần gắn với trách nhiệm giải trình, công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng và kết quả hoạt động. Hiện đại hóa quản trị, tăng cường ứng dụng nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý phù hợp với điều kiện của từng trường cũng là hướng đi nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Mở rộng hợp tác quốc tế, gắn đào tạo với việc làm
Cùng với đổi mới từ bên trong, hợp tác quốc tế tạo thêm cơ hội để các cơ sở đào tạo thuộc Bộ Công Thương tiếp cận kinh nghiệm quản lý giáo dục, phương pháp đào tạo và mô hình kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp. Hoạt động trao đổi với các đối tác nước ngoài cũng góp phần mở rộng định hướng nghề nghiệp, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường lao động cho người học.
Tháng 7/2026, tại thành phố Leipzig, Cộng hòa Liên bang Đức, đoàn các trường đại học và cao đẳng thuộc Bộ Công Thương đã có buổi làm việc chuyên sâu với cán bộ quản lý giáo dục và đại diện một số cơ sở giáo dục của thành phố. Nội dung trao đổi tập trung vào xây dựng chương trình đào tạo dành cho giảng viên, sinh viên và cán bộ quản lý, công nhận bằng cấp, định hướng nghề nghiệp và hỗ trợ giới thiệu việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp.
Đoàn các trường đại học và cao đẳng thuộc Bộ Công Thương đã có buổi làm việc chuyên sâu tại thành phố Leipzig, Cộng hòa Liên bang Đức
TS. Martina Munch, Phó Thị trưởng thành phố Leipzig, cho biết giáo dục và đào tạo là một trong những trụ cột quan trọng trong hợp tác giữa Leipzig với thành phố kết nghĩa là TP. Hồ Chí Minh, cũng như trong quan hệ giữa Việt Nam và Đức. Theo thông tin được bà chia sẻ, Leipzig đang tiếp nhận và hỗ trợ 27 sinh viên Việt Nam tham gia chương trình đào tạo kép. Bà bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác giáo dục và định hướng việc làm giữa hai bên.
Những trao đổi tại Leipzig cho thấy vai trò của việc kết hợp đào tạo kiến thức với phát triển kỹ năng thực hành và chuẩn bị nghề nghiệp cho người học. Theo TS. Ziener, Cục trưởng Cục Công Thương Leipzig, hệ thống quản lý nghề nghiệp của thành phố có 349 chức danh nghề nghiệp thuộc phạm vi quản lý, cơ quan này thực hiện kiểm định và công nhận chuẩn đầu ra của người học trong giáo dục nghề nghiệp.
Đại diện phía Leipzig cũng nhấn mạnh sự quan tâm của Chính phủ Đức và chính quyền thành phố đối với năng lực thực hành. Trong hợp tác giáo dục với Việt Nam, một số chương trình đào tạo nghề đã được dịch sang tiếng Việt nhằm giúp sinh viên Việt Nam thuận lợi hơn trong tiếp cận kiến thức chuyên ngành tại Đức.
Tại buổi trao đổi, TS. Maier, Giám đốc Trung tâm đào tạo của Cục Công Thương Leipzig, cùng đại diện các bộ phận phụ trách định hướng nghề nghiệp và quản lý chương trình đào tạo đã trao đổi với đoàn các trường thuộc Bộ Công Thương về xây dựng chương trình, mô hình phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp, định hướng việc làm cho học sinh, sinh viên và chính sách việc làm của Đức cũng như thành phố Leipzig.
Kinh nghiệm trao đổi tại Leipzig gợi mở nhiều nội dung có thể nghiên cứu trong quá trình nâng cao chất lượng đào tạo của các trường thuộc Bộ Công Thương, đặc biệt là tăng cường gắn kết giữa chương trình học với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, chú trọng năng lực thực hành và hỗ trợ người học xác định lộ trình nghề nghiệp. Việc tiếp cận kinh nghiệm quốc tế cần được triển khai phù hợp với điều kiện của Việt Nam, đặc điểm từng ngành đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động.
Trong giai đoạn 2026-2030, nâng cao chất lượng đào tạo ngành Công Thương đòi hỏi sự phối hợp giữa đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ giảng viên, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và mở rộng liên kết với doanh nghiệp, đối tác quốc tế. Đây là những định hướng quan trọng để các cơ sở đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và thương mại trong giai đoạn mới.
