Địa phương chủ động tạo động lực mới cho xuất khẩu
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, cùng với các giải pháp ở tầm vĩ mô, nhiều địa phương cho rằng, cần phát huy mạnh hơn vai trò của chính quyền địa phương trong đồng hành cùng doanh nghiệp, mở rộng thị trường, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa.
Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức, đại diện Hà Nội, Hải Phòng và Phú Thọ đã chia sẻ những kết quả đạt được trong nửa đầu năm, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn đang cản trở tăng trưởng xuất khẩu.
Là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực trong hoạt động ngoại thương. Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 34 tỷ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 9 tỷ USD, tăng 39%, còn nhập khẩu tăng 25%.
Điểm đáng chú ý là khu vực doanh nghiệp trong nước tiếp tục đóng vai trò chủ lực với kim ngạch khoảng 4,5 tỷ USD, chiếm 53,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của Thủ đô, cao hơn khu vực FDI.
Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục duy trì tăng trưởng khá như dệt may, da giày, sản phẩm gỗ, máy tính, điện tử, linh kiện, máy móc thiết bị và phương tiện vận tải. Trong khi đó, thị trường xuất khẩu tiếp tục được mở rộng với mức tăng trưởng khả quan tại ASEAN, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc và Nhật Bản. Tuy nhiên, lãnh đạo UBND Thành phố Hà Nội cũng thẳng thắn nhìn nhận áp lực hoàn thành mục tiêu xuất khẩu của năm là rất lớn.
"Năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 23 tỷ USD. Với kết quả 5 tháng đầu năm mới đạt trên 8 tỷ USD, những tháng còn lại đòi hỏi tốc độ tăng trưởng rất cao, cần sự hỗ trợ của các bộ, ngành và sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp", ông Nguyễn Xuân Lưu cho biết.
Theo ông, điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở thị trường mà còn ở chất lượng hoạt động xúc tiến thương mại. Thay vì dừng ở quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại cần hướng mạnh vào kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và theo dõi hiệu quả sau xúc tiến.
"Xúc tiến thương mại phải chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, không chỉ quảng bá sản phẩm mà phải kết nối trực tiếp với thị trường, nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối; đồng thời theo dõi hiệu quả sau xúc tiến thông qua đơn hàng, biên bản ghi nhớ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp", ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.
Từ thực tiễn đó, Hà Nội xác định sáu nhóm giải pháp trọng tâm cho những tháng cuối năm, gồm mở rộng thị trường xuất khẩu; đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo ngành hàng và theo thị trường; xây dựng cơ sở dữ liệu xuất khẩu; tăng cường cảnh báo sớm; hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA, thương mại điện tử xuyên biên giới; cải cách thủ tục hành chính và phát triển logistics phục vụ xuất khẩu.
Trong khi đó, với lợi thế là trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu xuất khẩu của vùng duyên hải Bắc Bộ. Theo ông Hoàng Minh Cường, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, mặc dù kinh tế thế giới còn nhiều biến động, nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn phục hồi chậm nhưng sản xuất công nghiệp và xuất khẩu của địa phương vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Sáu tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Hải Phòng ước tăng 14,8%, trong khi kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 25,91 tỷ USD, tăng 8,15% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu đạt 21,65 tỷ USD, tăng 11,76%.
Điện tử và linh kiện điện tử tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực khi chiếm khoảng 81% tổng kim ngạch xuất khẩu; tiếp theo là máy móc, thiết bị và phụ tùng với khoảng 15,3%, dệt may và da giày khoảng 4,37%.
"Mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số không chỉ là mục tiêu về số lượng mà còn là cơ hội để tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, xanh, số hóa và có giá trị gia tăng cao hơn", ông Hoàng Minh Cường khẳng định.
Theo lãnh đạo thành phố Hải Phòng, địa phương đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật các quy định mới về FTA, phòng vệ thương mại, tiêu chuẩn xanh; đồng thời thực hiện cơ chế ưu tiên giải quyết thủ tục hành chính, ưu tiên bảo đảm điện cho khoảng 70 doanh nghiệp xuất khẩu trọng điểm.
Tuy nhiên, ông Hoàng Minh Cường cũng cho rằng những rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng, yêu cầu về môi trường, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc cùng chi phí logistics còn cao đang tạo sức ép lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Để đạt mục tiêu 32 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2026, Hải Phòng sẽ tập trung bảo đảm nguồn điện và năng lượng cho sản xuất; hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả 17 FTA; đầu tư hạ tầng logistics, cảng biển và giao thông kết nối; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải carbon và nâng cao năng lực ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại.
Đồng hành cùng doanh nghiệp để mở rộng thị trường
Không chỉ các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội hay Hải Phòng, các địa phương đang hình thành những cực tăng trưởng mới cũng coi xuất khẩu là động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đại diện tỉnh Phú Thọ, bà Phùng Thị Kim Nga, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết sau khi hợp nhất ba tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ và Hòa Bình, địa phương sở hữu không gian phát triển mới với diện tích trên 9.300 km², dân số hơn 4 triệu người, trong đó khoảng 50% dân số trong độ tuổi lao động. Đây được xem là lợi thế lớn để hình thành các chuỗi sản xuất quy mô lớn và phát triển xuất khẩu.
Theo bà Phùng Thị Kim Nga, kinh tế địa phương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Dự kiến 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng khoảng 10,5%, vượt chỉ tiêu đề ra; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng trên 14,5%, riêng công nghiệp tăng khoảng 15%.
Hoạt động ngoại thương cũng ghi nhận nhiều điểm sáng. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Phú Thọ đạt 49,98 tỷ USD, đứng thứ ba cả nước, chỉ sau Bắc Ninh và TP. Hồ Chí Minh. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 21,07 tỷ USD, tăng 59,4% so với cùng kỳ; kim ngạch nhập khẩu đạt 28,91 tỷ USD, tăng 106%, đưa cán cân thương mại nhập siêu khoảng 7,84 tỷ USD.
Lý giải về mức nhập siêu khá lớn, bà Phùng Thị Kim Nga cho biết phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất. Đây là yếu tố tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.
Hiện toàn tỉnh có gần 900 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu, chủ yếu trong các lĩnh vực điện tử, máy tính, linh kiện điện tử, điện thoại, thiết bị công nghệ cao, dệt may và da giày. Nhiều doanh nghiệp đã mở rộng thị trường sang Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo lãnh đạo tỉnh Phú Thọ, một trong những yếu tố tạo nên kết quả tăng trưởng là việc tận dụng hiệu quả không gian phát triển mới sau sáp nhập, đồng thời phát huy lợi thế của hệ thống khu công nghiệp, hạ tầng logistics và giao thông kết nối ngày càng đồng bộ.
Đặc biệt, địa phương duy trì cơ chế đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn. "Vào sáng thứ Sáu hằng tuần, Chủ tịch UBND tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành trực tiếp làm việc với doanh nghiệp để lắng nghe, giải quyết ngay những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển sản xuất và mở rộng xuất khẩu", bà Phùng Thị Kim Nga chia sẻ.
Dù có lợi thế và định hướng phát triển khác nhau, các địa phương đều chung kiến nghị cần có thêm các giải pháp hỗ trợ từ Trung ương để tạo dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.
Theo đó, các địa phương đề nghị Chính phủ tiếp tục điều hành linh hoạt tỷ giá, lãi suất; đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và tăng cường cảnh báo sớm các vụ việc phòng vệ thương mại. Cùng với đó là các giải pháp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian thông quan, tháo gỡ vướng mắc trong kiểm tra chuyên ngành nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Đối với Bộ Công Thương, các địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ về thông tin thị trường, kết nối với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, mở rộng mạng lưới nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế. Bên cạnh đó, cần tăng cường các chương trình xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng, từng thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA, đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và các quy định mới của thị trường nhập khẩu.
Theo các địa phương, cùng với sự chủ động của doanh nghiệp, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Trung ương với địa phương sẽ là yếu tố quan trọng để tạo thêm động lực cho xuất khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.
