Bên lề buổi giao lưu và chia sẻ câu chuyện về nghệ thuật pha trà và thưởng trà của người Việt cùng nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng với chủ đề: “Nghệ thuật chế tác bình an và hạnh phúc qua chén trà” do Công ty TNHH Minh Long I tổ chức tại Hà Nội mới đây, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông về vai trò của báo chí trong việc lan toả văn hoá uống trà Việt.
Trà Việt không chỉ để thưởng thức, mà còn để nuôi dưỡng bình an
- Cơ duyên nào đưa ông đến với văn hóa trà và thôi thúc ông dành nhiều năm để gìn giữ, lan tỏa trà Việt?
Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng:Tôi đã chứng kiến trà Việt bị mai một vào những năm 2000, khi thời điểm đó, xuất hiện rất nhiều các tiệm trà trên khắp Việt Nam, nhưng đó không phải là trà Việt đúng nghĩa. Vì thế, ngay từ khi mở Hiên trà đầu tiên, tôi đã có một lời nguyện rằng: mình làm trà không đơn thuần vì kinh doanh, mà muốn gìn giữ và truyền bá vẻ đẹp của trà Việt Nam.
Cũng từ đó, tôi bắt đầu đi nhiều nơi để nói chuyện, chia sẻ với mọi người về nghệ thuật thưởng trà, về vẻ đẹp văn hóa trà của cha ông.
Ban đầu, những buổi nói chuyện ấy còn giản dị, chủ yếu là giới thiệu để mọi người hiểu hơn về trà Việt. Nhưng càng đi, càng tiếp xúc với nhiều người, đặc biệt là bạn bè quốc tế, tôi càng nhận ra rằng khi mình trao tặng những giá trị đích thực của văn hóa dân tộc thì người nghe sẽ đón nhận bằng sự trân trọng.
Nhưng có một bước ngoặt lớn với tôi là khi tôi có cơ duyên biết đến đạo Phật và thực hành thiền. Từ đó, tôi nhận ra, nghệ thuật thưởng trà của người xưa không chỉ là để uống cho ngon mà còn là một phương thức “tu tâm, dưỡng tĩnh”. Từ đó, tôi đưa thiền vào trong trà, để mỗi buổi thiền trà không chỉ là thưởng thức một chén trà, mà còn là dịp giúp con người trở về với chính mình, lắng lại, bình an hơn trong tâm hồn và cuộc sống.
Với tôi, điều quan trọng nhất trong một buổi thiền trà không phải là chén trà ngon đến đâu, bộ đồ để pha trà đẹp thế nào, có giá trị ra sao, mà là sau buổi trà ấy, người tham dự có nhận được năng lượng bình an hay không. Nếu uống trà xong mà tâm vẫn náo động, không yên, thì buổi trà ấy chưa đạt đến điều tôi mong muốn.
- Ông từng có buổi thiền trà với tỷ phú Bill Gates. Trong cuộc gặp đó, ông muốn truyền tải thông điệp gì về trà Việt với thế giới?
Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng:Trong buổi thiền trà với ông Bill Gates, điều đầu tiên tôi muốn giới thiệu là những giá trị của trà Việt Nam, từ lịch sử, văn hóa đến truyền thống thưởng trà. Ông ấy là người đã đi nhiều nơi, uống trà ở nhiều nước, nên cũng đặt ra khá nhiều câu hỏi thú vị, chẳng hạn trà Thái Lan có trước trà Việt Nam không?, trà Trung Quốc có trước trà Việt Nam hay sau?.
Nhưng điều tôi cho rằng chạm đến ông ấy nhiều nhất không chỉ là câu chuyện trà ngon hay lịch sử trà mà thông qua chén trà, cách thưởng trà, tôi đã có thời gian để nói chuyện với ông ấy về cuộc sống, về gia đình và cả những mong muốn rất bình dị của một tỷ phú là được sống trong sự bình an và hạnh phúc. Bởi tôi tin rằng, dù là tỷ phú hay một người bình thường, điều sau cùng mà ai cũng cần đó là hạnh phúc.
Buổi thiền trà hôm đó theo kế hoạch chỉ diễn ra trong thời lượng ngắn là 90 phút, nhưng thực tế kéo dài đến 3 giờ đồng hồ, gấp đôi dự kiến. Điều đó cho thấy, khi con người thực sự lắng nghe nhau, cùng chia sẻ về những giá trị sâu xa của đời sống, thì một chén trà có thể mở ra rất nhiều điều và khiến chúng ta trở nên gần gũi, cởi mở hơn.
Thông điệp quan trọng nhất mà tôi muốn gửi gắm qua buổi thiền trà ấy là: trà Việt không chỉ là một sản phẩm để uống, mà còn có thể là một con đường dẫn con người đến sự bình an. Nếu chỉ muốn uống trà ngon, những người như ông Bill Gates có thể mua bất cứ loại trà ngon nào trên thế giới. Nhưng họ tìm đến thiền trà bởi ở đó có một không gian khác, một năng lượng khác, giúp họ lắng lại, cảm nhận sâu hơn vào bên trong cơ thể mình.
Tôi quan niệm, một người thành công không chỉ là người có sự nghiệp hay tiền bạc. Một người thành công trước hết phải là người có hạnh phúc và bình an nơi tâm hồn. Bởi nếu một nhà lãnh đạo, một chủ tịch tập đoàn, một người có ảnh hưởng lớn mà có hạnh phúc, thì rất nhiều người xung quanh cũng được hưởng năng lượng tích cực ấy. Ngược lại, nếu người đó đau khổ, sự đau khổ cũng có thể lan sang rất nhiều người khác.
Vì thế, trong bất cứ buổi thiền trà nào, thông điệp cuối cùng tôi muốn gửi đến mọi người vẫn là hạnh phúc, bình an và thưởng trà là một trong những phương thức nuôi dưỡng sự bình an và hạnh phúc trong tâm hồn
Báo chí góp phần đưa văn hóa trà Việt vươn xa
- Theo ông, tiềm năng và cơ hội để trà Việt Nam vươn ra thế giới hiện nay ra sao?
Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng:Tôi nhìn thấy nhiều tín hiệu rất đáng mừng. Nếu như những năm đầu, khi tôi bắt đầu lan tỏa văn hóa trà Việt, con đường này còn khá đơn độc, thì nay đã có rất nhiều người làm trà. Tôi cũng thấy nhiều bạn trẻ quan tâm đến trà, thậm chí đầu tư rất nghiêm túc cho không gian trà, sự kiện trà và các hoạt động quảng bá văn hóa trà.
Điều đó cho thấy trà Việt đang có cơ hội phát triển mạnh hơn. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn nhiều việc phải làm. Làm trà không chỉ là pha một ấm trà ngon hay mở một không gian đẹp. Điều quan trọng là phải nhận diện được bản sắc Việt trong trà Việt. Khi một người nước ngoài đến Việt Nam, gặp một nghệ nhân trà Việt Nam, điều họ mong muốn là được thưởng thức một trải nghiệm mang tinh thần Việt Nam, từ không gian trà, bộ đồ trà, sản phẩm trà cho đến cách thức thưởng trà.
Nếu chúng ta vay mượn mỗi nơi một chút, rồi ghép lại mà không làm rõ được bản sắc Việt, giá trị văn hóa của trà Việt sẽ bị nhạt đi. Tôi rất đề cao bản sắc ấy. Trà Việt muốn đi xa phải có cái riêng, phải cho thế giới thấy được vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam trong từng chén trà.
Tôi không lạc quan đến mức nghĩ rằng chỉ 5 năm hay 10 năm là có thể xây dựng được một nền văn hóa trà lớn mạnh. Nhưng nếu chúng ta kiên trì, có sự chung tay của người làm trà, nhà quản lý, ngành văn hóa, giáo dục, báo chí và cộng đồng, tôi tin văn hóa trà Việt sẽ ngày càng khởi sắc.
- Ông có nhắc đến vai trò của báo chí. Theo ông, báo chí có ý nghĩa như thế nào trong việc giữ gìn và quảng bá văn hóa trà Việt ra thế giới?
Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng:Tôi luôn tin rằng trà Việt có những giá trị rất đặc sắc. Nhưng để trà Việt trở thành một nền văn hóa có sức lan tỏa mạnh mẽ, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của một cá nhân hay một vài người làm trà. Điều đó cần sự chung tay của nhiều phía, từ cơ quan quản lý, ngành văn hóa, giáo dục, cộng đồng làm trà cho đến báo chí, truyền thông.
Trong đó, báo chí có vai trò rất quan trọng. Khi những người làm báo hiểu đúng, cảm nhận đúng và lan tỏa đúng giá trị của trà Việt, công chúng trong nước sẽ hiểu hơn, trân trọng hơn di sản văn hóa của cha ông. Từ sự lan tỏa ấy, bạn bè quốc tế cũng có thêm cơ hội biết đến trà Việt không chỉ như một sản phẩm để thưởng thức, mà còn như một nét văn hóa chứa đựng chiều sâu tinh thần, sự tĩnh tại và bản sắc Việt Nam.
Tôi cho rằng, một đất nước chỉ thực sự vững mạnh khi đất nước ấy giàu có về văn hóa. Kinh tế rất quan trọng, nhưng nếu chỉ giàu về kinh tế mà nghèo về văn hóa thì chưa thể gọi là cường thịnh. Trà Việt, nếu được gìn giữ, quảng bá đúng cách và có sự đồng hành của báo chí, hoàn toàn có thể trở thành một phần quan trọng trong sức mạnh văn hóa Việt Nam.
- Xin cảm ơn ông!
Theo nghệ nhân Hoàng Anh Sướng, trà Việt không chỉ là một sản phẩm để thưởng thức, mà còn chứa đựng chiều sâu văn hóa, tinh thần tĩnh tại và bản sắc của người Việt. Để trà Việt vươn xa, bên cạnh nỗ lực của người làm trà, cần có sự đồng hành của báo chí, truyền thông trong việc lan tỏa đúng giá trị, giúp công chúng trong nước và bạn bè quốc tế hiểu hơn về văn hóa Việt Nam qua từng chén trà.
