Tập trung 3 trụ cột

Phát biểu tại hội thảo lấy ý kiến Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế do Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức mới đây, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho rằng: Luật Quản lý thuế số 108 đã được Quốc hội khoá 15 thông qua vào ngày 10/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Để triển khai Luật Quản lý thuế số 108, Bộ Tài chính được Thủ tướng Chính phủ giao xây dựng 7 nghị định và 10 thông tư, trong đó có Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế. Hiện nghị định đã được Bộ Tài chính xây dựng với 7 chương và 75 điều, đang lấy ý kiến góp ý của các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo bà Mạnh Thị Tuyết Mai - Phó Trưởng ban Ban Chính sách Cục Thuế: So với Nghị định số 126/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, các nội dung sửa đổi, hoàn thiện tại dự thảo nghị định bao gồm: Công khai thông tin người nộp thuế; sử dụng mã số thuế; quy định rõ các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế; thời hạn nộp thuế, gia hạn nộp thuế; thời gian tính tiền chậm nộp, các trường hợp không tính tiền chậm nộp, chưa tính tiền chậm nộp và điều chỉnh tiền chậm nộp…

Theo Bộ Tài chính, dự thảo nghị định đã quy định đầy đủ, toàn diện, thống nhất trong quản lý thuế phù hợp với quy định của Luật Quản lý thuế, Luật thuế và các luật khác có liên quan, bám sát nguyên tắc cải cách mạnh mẽ công tác quản lý thuế, đẩy mạnh hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ dữ liệu và chuyển đổi số trong quản lý thuế với ba trụ cột, bao gồm: Thứ nhất, tạo thuận lợi cho người nộp thuế; Thứ hai, nâng cao hiệu lực và trình độ quản lý thuế; Thứ ba, thúc đẩy số hóa quy trình quản lý thuế.

Cùng với đó, đẩy mạnh việc thực hiện thủ tục hành chính thuế trên môi trường điện tử, thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến cho người dân, doanh nghiệp, tổ chức không phụ thuộc địa giới hành chính. Xây dựng các thủ tục hành chính toàn trình theo hướng tạo lập “một cửa số” tập trung, duy nhất; đồng thời tăng cường vai trò và trách nhiệm của người nộp thuế, của các bộ, cơ quan tổ chức có liên quan trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông.

Tạo thuận lợi cho người nộp thuế

Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI: VCCI ghi nhận tinh thần đổi mới rõ nét mà cơ quan soạn thảo nghị định đã thể hiện tại dự thảo, đặc biệt là nguyên tắc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ được quán triệt xuyên suốt trong dự thảo.

Tuy nhiên, cũng theo Phó Tổng Thư ký VCCI: Nghị định nếu được thông qua sẽ có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế trên cả nước. Chất lượng của nghị định sẽ quyết định phần lớn trải nghiệm tuân thủ thuế của doanh nghiệp trong nhiều năm tới, theo đó trong quá trình hoàn thiện cần lưu ý đến vấn đề cải thiện thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Cũng đánh giá cao về nội dung tại dự thảo, song ông Bùi Ngọc Tuấn - Phó Tổng giám đốc Deloitte Việt Nam cho rằng: Còn nhiều nội dung phải tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện. Cụ thể như vấn đề công khai thông tin người nộp thuế, khoản 1, 2 điều 4 dự thảo nghị định nêu rõ: Cơ quan thuế có quyền công khai thông tin gồm mã số thuế, tên người nộp thuế, địa chỉ, lý do công khai…

Về vấn đề này, ông Bùi Tuấn Ngọc đề xuất, trước khi công khai thông tin, cơ quan quản lý thuế phải gửi thông báo dự kiến công khai cho người nộp thuế bằng phương thức điện tử hoặc thông báo trực tiếp, trong đó nêu rõ lý do và nội dung dự kiến công khai cho người nộp thuế xác nhận, trừ các trường hợp bất khả kháng. Đồng thời, người nộp thuế có quyền giải trình hoặc khắc phục vi phạm trong thời hạn tối thiểu 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo.

Về lý do đưa ra đề xuất, đại diện Deloitte cho rằng, trên thực tế để thực hiện các thủ tục đóng cửa công ty, chấm dứt hiệu lực MST được thực hiện trong thời gian dài do nhiều lý do khách quan, nhiều trường hợp không phải lỗi của người nộp thuế, hoặc phát sinh trường hợp doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng sau đó xác minh và mở lại.

“Theo đó việc công khai thông tin liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi, chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật có thể ảnh hưởng đến uy tín, quyền lợi của doanh nghiệp và cá nhân liên quan, nên việc công khai thông tin cần có quy trình, thời gian phù hợp” - ông Bùi Tuấn Ngọc nêu rõ.

Góp ý đối với dự thảo nghị định, đại diện các doanh nghiệp cũng cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng rõ ràng, khả thi, đồng thời giảm rủi ro tuân thủ và chi phí thực hiện cho người nộp thuế, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và gia tăng giao dịch trên nền tảng điện tử.

Liên quan đến vấn đề trên, theo Bộ Tài chính, một trong những quan điểm trong quá trình xây dựng dự thảo nghị định là giảm tối đa, đơn giản hoá thành phần hồ sơ đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, miễn, giảm thuế và thực hiện các giao dịch trong lĩnh vực thuế trên môi trường điện tử phù hợp với thông lệ quốc tế; lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Thủ tục hành chính được gắn với trách nhiệm của cơ quan thuế, cơ quan nhà nước, tổ chức khác có liên quan, phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan. Cùng với đó, thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện trên cơ sở chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế tuân thủ tốt pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, quan điểm xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế là đảm bảo mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế, tuân thủ các điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế tốt, phù hợp với xu hướng phát triển, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời tạo hành lang pháp lý cho việc tham gia các sáng kiến về thuế quốc tế.