Dữ liệu hóa đơn điện tử đang trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái quản lý thuế hiện nay, vừa hỗ trợ cơ quan thuế nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, vừa tạo thêm nhiều tiện ích và giảm gánh nặng thủ tục cho người nộp thuế, doanh nghiệp.

Hóa đơn điện tử siết rủi ro thuế

Chia sẻ tại Tọa đàm trực tuyến “Quản lý thuế bằng dữ liệu: Đồng hành để tuân thủ tốt hơn”, bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, dữ liệu hóa đơn điện tử là nguồn dữ liệu quan trọng, phản ánh toàn bộ các giao dịch mua bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp.

Từ nguồn dữ liệu này, cơ quan thuế có điều kiện tăng cường đáng kể công tác đối chiếu, kiểm tra. Cụ thể, dữ liệu hóa đơn điện tử có thể được đối chiếu với dữ liệu kê khai thuế để phát hiện sai lệch.

Ngoài ra, thông tin trên hóa đơn điện tử còn được đối chiếu với dữ liệu vận chuyển hàng hóa, do hoạt động mua bán thường gắn liền với quá trình vận chuyển thực tế.

Theo bà Nguyễn Thu Trà, khi kết hợp dữ liệu hóa đơn điện tử với các nguồn dữ liệu khác, cơ quan thuế có thể thực hiện phân tích rủi ro và phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Thông qua đó, hệ thống có thể nhận diện những doanh nghiệp phát sinh giao dịch hàng hóa không phù hợp hoặc sai lệch đáng kể so với ngành nghề kinh doanh đã đăng ký.

Với hệ thống hóa đơn điện tử đầy đủ, cơ quan thuế cũng có thể xác định rõ mối liên kết giữa người bán, người mua, dòng tiền và nghĩa vụ thuế liên quan đến hàng hóa, dịch vụ.

“Những thông tin này hỗ trợ rất tốt cho cơ quan thuế trong việc phát hiện các trường hợp sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc sử dụng bất hợp pháp hóa đơn”, bà Nguyễn Thu Trà nhấn mạnh.

Theo đại diện Cục Thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử đầy đủ và được kết nối với các nguồn dữ liệu khác còn giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá rủi ro.

Khi mức độ rủi ro được đánh giá chính xác hơn, hoạt động thanh tra, kiểm tra sẽ có trọng tâm, trọng điểm, thay vì dàn trải như trước. Cơ quan thuế tập trung vào nhóm đối tượng có rủi ro cao, qua đó vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giảm quy trình phức tạp cho doanh nghiệp.

Thuế hướng tới kỷ nguyên “không chạm”

Đáng chú ý, dữ liệu hóa đơn điện tử và dữ liệu quản lý thuế không dừng ở vai trò phục vụ hoạt động quản lý của cơ quan thuế. Theo bà Nguyễn Thu Trà, đây còn là nền tảng để cơ quan thuế từng bước tính toán trước các chỉ tiêu, nội dung kê khai, từ đó hỗ trợ người nộp thuế ngày càng được tự động hóa, giảm bớt việc tự kê khai thủ công.

Hiện nay, thông qua hệ thống thuế điện tử, người nộp thuế đã có thể thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến nhanh chóng, thuận tiện hơn nhờ nhiều thông tin được hệ thống hỗ trợ sẵn.

Chẳng hạn, với tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân, một số chỉ tiêu đã được điền sẵn thông tin. Trong thời gian tới, nhiều loại tờ khai khác cũng sẽ từng bước triển khai theo hướng này.

“Khi đó, người nộp thuế chủ yếu chỉ cần kiểm tra lại thông tin, xác nhận hoặc điều chỉnh nếu cần thiết”, bà Nguyễn Thu Trà cho hay.

Theo bà, đây là định hướng cung cấp dịch vụ hành chính công theo hướng “một chạm”, tức người nộp thuế chủ yếu thực hiện thao tác xác nhận.

Xa hơn, khi dữ liệu ngày càng đầy đủ và chuẩn hóa hơn, ngành thuế hướng tới mô hình “không chạm”, trong đó cơ quan thuế quản lý chủ yếu trên nền tảng dữ liệu, còn doanh nghiệp có thể tập trung nhiều hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhờ hệ thống dữ liệu, các sai sót hoặc dấu hiệu rủi ro tiềm ẩn có thể được phát hiện sớm hơn, giúp doanh nghiệp chủ động rà soát và điều chỉnh kịp thời.

Theo bà Nguyễn Thu Trà, việc điều chỉnh không dừng ở số liệu mà quan trọng hơn là điều chỉnh hành vi quản trị, qua đó nâng cao mức độ tự tuân thủ.

Ngoài ra, khi dữ liệu được kết hợp với các công cụ phân tích hiện đại, cơ quan thuế có thể thực hiện phân tích theo ngành, lĩnh vực và quy mô doanh nghiệp.

Qua đó, doanh nghiệp có thể nhìn rõ hơn vị trí hoạt động của mình thông qua các chỉ tiêu như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, tỷ suất lợi nhuận hay hiệu quả vận hành, đồng thời so sánh với các doanh nghiệp có quy mô tương đồng trong cùng ngành.

Những thông tin này giúp doanh nghiệp nhận diện điểm mạnh, điểm hạn chế và những khâu cần cải thiện, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, điều chỉnh chiến lược phát triển và chủ động hơn trong hợp tác, liên kết hoặc tiếp cận nguồn vốn.

Ở góc độ doanh nghiệp, chia sẻ tại Tọa đàm trực tuyến “Quản lý thuế bằng dữ liệu: Đồng hành để tuân thủ tốt hơn”, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cho rằng, khi cơ quan thuế chuyển sang quản lý bằng dữ liệu, doanh nghiệp không thể tiếp tục vận hành theo phương thức cũ.

Theo ông, thay đổi lớn nhất trong quản trị tài chính - kế toán hiện nay là chuyển từ cách quản lý thủ công, phân tán, rời rạc sang quản trị số hóa, chuẩn hóa, minh bạch và có khả năng kiểm soát theo thời gian thực.

Trước đây, tại nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, dữ liệu bán hàng, kế toán, hóa đơn, công nợ và dòng tiền thường được quản lý riêng rẽ hoặc thủ công.

Tuy nhiên, khi quy mô giao dịch ngày càng lớn và mức độ hội nhập ngày càng cao, phương thức thủ công không còn đáp ứng yêu cầu thực tế.

“Nếu dữ liệu bị sai lệch hoặc thiếu đồng bộ, điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính minh bạch, khả năng cạnh tranh và hiệu quả quản trị của doanh nghiệp”, ông Mạc Quốc Anh nhận định.

Theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, quản lý bằng dữ liệu giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kê khai, kiểm tra và rà soát dữ liệu; đồng thời hỗ trợ kiểm soát rủi ro, chi phí và dòng tiền hiệu quả hơn.

Khi dữ liệu được kết nối giữa người bán, người mua, hóa đơn điện tử, hệ thống ngân hàng và dữ liệu kê khai thuế, tính minh bạch của doanh nghiệp được nâng lên, tạo thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng và huy động vốn.

Ông Mạc Quốc Anh cho rằng, đây là bước tiến lớn trong năng lực quản trị doanh nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao tính tuân thủ của cộng đồng doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh số.

Hóa đơn điện tử là nguồn dữ liệu quan trọng giúp cơ quan thuế đối chiếu, kiểm tra và phân tích rủi ro dựa trên giao dịch thực tế. Hệ thống này vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giảm thủ tục, hỗ trợ kê khai và thúc đẩy tự động hóa, hướng tới mô hình quản lý thuế “một chạm” và “không chạm”.