Làn sóng AI và áp lực chuyển đổi trong doanh nghiệp

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, sản xuất và tiếp cận thị trường. Không còn dừng ở thử nghiệm, AI đang từng bước trở thành công cụ thực tiễn trong quản trị, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Những tín hiệu này đã được phản ánh rõ tại The Scaling Business Summit 2026 - sự kiện quy tụ các chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm thảo luận về xu hướng công nghệ và động lực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh sang mô hình số, Thành phố Hồ Chí Minh được nhìn nhận là khu vực trọng điểm của giao thoa công nghệ. Việc tích hợp công cụ số vào mọi lĩnh vực đời sống và sản xuất đang được thúc đẩy mạnh mẽ, với trọng tâm là chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Những nền tảng này được hình thành từ các chính sách vĩ mô trong giai đoạn gần đây. Năm 2025 đánh dấu bước chuẩn bị quan trọng về thể chế cho chuyển đổi số, khi nhiều văn bản pháp lý liên quan đến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được ban hành, tạo hành lang thuận lợi cho doanh nghiệp triển khai công nghệ mới, trong đó có AI.

Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Thanh Hoà, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, năm 2026 mở ra một giai đoạn phát triển mới, đặt trọng tâm vào kết quả và hiệu quả thực thi. “Việt Nam đang trên lộ trình trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030. Để đạt mục tiêu này, cần duy trì tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 10% đến năm 2035 và ít nhất 7% trong mười năm tới”, ông nhấn mạnh.

Trong bức tranh đó, AI được coi là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Chính quyền đô thị số, hạ tầng dữ liệu và các nền tảng công nghệ đang được đầu tư nhằm tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới vào hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các chuyên gia nhận định, quá trình chuyển đổi số hiện nay đang tiến tới việc sử dụng AI như một “đồng nghiệp số”, tham gia trực tiếp vào các quy trình sản xuất, phân tích thị trường, chăm sóc khách hàng và ra quyết định kinh doanh.

Ông Lars Jankowfsky, nhà sáng lập Gradion - công ty tư vấn công nghệ đến từ Đức, cho rằng AI đang bước sang một giai đoạn mới. “Nếu năm 2024 là giai đoạn chúng ta hỏi - AI trả lời, năm 2025 là con người làm việc - AI hỗ trợ, thì năm 2026 sẽ là thời điểm ‘Agent Skills’ trở thành tiêu chuẩn mới. Khi con người đặt mục tiêu, công nghệ sẽ chủ động thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ”, ông chia sẻ.

Xu hướng này đang hiện hữu tại Việt Nam. Số lượng doanh nghiệp triển khai AI tăng nhanh trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu ứng dụng công nghệ không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn sử dụng AI ở mức tối ưu vận hành cơ bản như tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu hoặc hỗ trợ chăm sóc khách hàng. Chỉ một tỷ lệ nhỏ đã đưa AI trở thành yếu tố cốt lõi trong mô hình kinh doanh.

Tái cấu trúc mô hình kinh doanh

Sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức tư vấn đang đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp Việt đưa AI vào vận hành thực tế. Các giải pháp công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược chuyển đổi phù hợp với quy mô và đặc thù ngành nghề.

Các chuyên gia cho rằng, cốt lõi của việc triển khai AI nằm ở cách doanh nghiệp hiểu nhu cầu của mình và thiết kế quy trình phù hợp. Việc đào tạo nhân sự, thay đổi nhận thức và xây dựng văn hóa làm việc với AI là yếu tố quyết định thành công.

Thực tế cho thấy, không ít dự án AI gặp khó khăn trong quá trình triển khai. Một trong những nguyên nhân lớn là tâm lý e ngại thay đổi của nhân viên, khiến quá trình tích hợp công nghệ gặp trở ngại. Theo chia sẻ với báo chí từ đại diện Gradion, khoảng 70% dự án AI chưa đạt kỳ vọng do thiếu sự hợp tác nội bộ và chưa hình thành cơ chế vận hành mới phù hợp.

Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào công nghệ mà còn phải đầu tư vào con người. AI không thay thế hoàn toàn lực lượng lao động, mà chuyển đổi vai trò của họ từ người thực hiện sang người giám sát, kiểm tra và tối ưu chất lượng.

AI đang mở ra cơ hội lớn cho nhiều ngành sản xuất và dịch vụ. Trong lĩnh vực y tế, công nghệ được kỳ vọng hỗ trợ điều trị bệnh phức tạp, phân tích dữ liệu sức khỏe và phát triển các phương pháp chăm sóc cá nhân hóa. Trong sản xuất, AI giúp dự báo nhu cầu, tối ưu chuỗi cung ứng và kiểm soát chất lượng. Ở thương mại, công nghệ này hỗ trợ phân tích hành vi người tiêu dùng và xây dựng chiến lược thị trường chính xác hơn.

Sự phát triển của AI cũng đang thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ mô hình vận hành truyền thống sang mô hình dựa trên dữ liệu. Các quyết định kinh doanh không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm mà dựa nhiều hơn vào phân tích dữ liệu và mô phỏng kịch bản.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, AI đang trở thành yếu tố quyết định vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Những doanh nghiệp chủ động đưa AI vào sản xuất kinh doanh sẽ có lợi thế trong tối ưu chi phí, mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm mới.

Ở giai đoạn hiện nay, bài toán không còn là “có nên ứng dụng AI hay không”, mà là “ứng dụng như thế nào để tạo giá trị thực”. Khi công nghệ trở thành một phần của hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới - nơi năng lực cạnh tranh không chỉ dựa vào vốn và nhân lực, mà dựa vào khả năng khai thác trí tuệ nhân tạo như một nguồn lực chiến lược.