Ngành tôm phục hồi nhưng chưa đồng đều giữa các thị trường
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này cho thấy ngành tôm đang tiếp tục nối dài đà hồi phục sau giai đoạn chịu tác động bởi nhu cầu suy yếu, tồn kho cao và sức ép cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Tuy vậy, sự phục hồi không diễn ra đồng đều tại các thị trường xuất khẩu chủ lực. Nhu cầu tại Trung Quốc, Nhật Bản, Anh và nhóm nước CPTPP duy trì tương đối ổn định, góp phần hỗ trợ đơn hàng cho doanh nghiệp Việt Nam. Ngược lại, thị trường Mỹ vẫn hồi phục chậm hơn do lượng tồn kho còn lớn, sức mua chưa thực sự cải thiện và các rủi ro thương mại tiếp tục kéo dài.
Bên cạnh yếu tố nhu cầu, ngành tôm Việt Nam còn đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Đây là những thị trường có lợi thế đáng kể về giá thành, qua đó tạo sức ép trực tiếp lên khả năng duy trì thị phần và biên lợi nhuận của doanh nghiệp Việt Nam.
Một yếu tố khác cũng đang tác động đến hoạt động xuất khẩu là chi phí vận tải biển. Căng thẳng tại Trung Đông khiến giá cước có xu hướng tăng trở lại, trong khi thời gian vận chuyển kéo dài hơn. Với ngành hàng có tính mùa vụ và yêu cầu cao về tiến độ giao hàng như thủy sản, biến động logistics có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, dòng tiền và kế hoạch giao đơn của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, VASEP cho rằng các doanh nghiệp tôm Việt Nam cần tiếp tục chuyển dịch theo hướng chế biến sâu, tối ưu chi phí sản xuất, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây được xem là hướng đi cần thiết để giảm áp lực cạnh tranh ở phân khúc sản phẩm phổ thông, đồng thời nâng cao vị thế tại các thị trường yêu cầu cao.
Minh Phú tăng tốc nhờ sản phẩm giá trị gia tăng
Trên thị trường chứng khoán, Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (UPCoM: MPC) được biết đến là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu tôm lớn nhất Việt Nam. Sau giai đoạn kết quả kinh doanh biến động, doanh nghiệp này đang ghi nhận tín hiệu phục hồi rõ nét trong năm 2026.
Năm 2025, Minh Phú đạt doanh thu khoảng 14.600 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 532 tỷ đồng. Sang quý I/2026, đà tăng trưởng tiếp tục được mở rộng khi doanh thu thuần đạt 5.706 tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 214,6 tỷ đồng, cao gấp 12 lần so với quý I/2025.
Theo giải trình của doanh nghiệp, kết quả tích cực đến từ việc gia tăng sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao. Đây là nhóm sản phẩm thường có biên lợi nhuận tốt hơn so với hàng sơ chế truyền thống. Cùng với đó, việc kiểm soát chi phí vận hành và dòng tiền cũng hỗ trợ đáng kể cho tăng trưởng lợi nhuận trong kỳ.
Năm 2026, Minh Phú đặt kế hoạch sản lượng khoảng 81.000 tấn, tăng 162% so với năm trước. Giá trị xuất khẩu dự kiến đạt 873,4 triệu USD, tăng 158%. Về chỉ tiêu tài chính, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu hơn 23.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế khoảng 1.100 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, đây sẽ là các mức cao kỷ lục trong lịch sử hoạt động của công ty.
Cơ sở cho kế hoạch tăng trưởng này đã phần nào được thể hiện trong báo cáo thường niên 2025. Ban lãnh đạo Minh Phú cho biết công ty đã chủ động duy trì lượng tồn kho nguyên liệu lớn từ cuối năm trước để phục vụ các đơn hàng đầu năm 2026, đồng thời tập trung mở rộng nhóm sản phẩm giá trị gia tăng. Tại đại hội bất thường tổ chức tháng 12/2025, Tổng Giám đốc Lê Văn Quang cũng cho biết doanh nghiệp đã ký được lượng đơn hàng tương đối lớn cho năm 2026.
Một trong những điểm đáng chú ý của Minh Phú đến từ thị trường Mỹ. Năm 2025, doanh thu xuất khẩu sang thị trường này chiếm khoảng 1/4 tổng giá trị bán hàng, tăng gần 33%. Trong bối cảnh một số doanh nghiệp tôm Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi thuế chống bán phá giá, việc Minh Phú không chịu loại thuế này tạo lợi thế nhất định khi tiếp cận khách hàng tại Mỹ.
Không chỉ khai thác thị trường theo hướng xuất khẩu truyền thống, Minh Phú còn hợp tác với đối tác để phát triển thương hiệu tôm cao cấp tại Mỹ, nhắm đến nhóm khách hàng nhà hàng và khách sạn cao cấp. Chiến lược này giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào phân khúc đại trà vốn cạnh tranh mạnh về giá, đồng thời tập trung vào nhóm khách hàng có yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững. Theo ban lãnh đạo, đây sẽ tiếp tục là lợi thế của công ty tại thị trường Mỹ trong năm 2026.
Ngoài Mỹ và Nhật Bản, Trung Quốc cũng đang nổi lên là một thị trường đáng chú ý nhờ nhu cầu nhập khẩu cải thiện trong thời gian gần đây. Sự phục hồi của thị trường này có thể tạo thêm dư địa đơn hàng cho các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam, trong đó có Minh Phú.
Dù triển vọng kinh doanh có nhiều tín hiệu thuận lợi, bức tranh tài chính của Minh Phú vẫn còn một số điểm cần theo dõi. Tại cuối quý I/2026, tổng tài sản của doanh nghiệp đạt hơn 11.500 tỷ đồng, trong đó hàng tồn kho chiếm gần 5.000 tỷ đồng. Lượng tiền mặt, tiền gửi và đầu tư tài chính ngắn hạn đạt hơn 280 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, nợ phải trả đã vượt vốn chủ sở hữu. Dư nợ vay tăng lên gần 5.000 tỷ đồng, kéo theo chi phí lãi vay tăng liên tiếp trong 4 quý gần nhất. Riêng quý I/2026, chi phí lãi vay của doanh nghiệp đã vượt 51 tỷ đồng. Trong bối cảnh công ty mở rộng sản xuất và duy trì tồn kho nguyên liệu lớn, áp lực vốn lưu động vì vậy vẫn là yếu tố đáng chú ý.
Cổ phiếu MPC bắt đầu giao dịch trên UPCoM từ năm 2017, thời điểm Minh Phú ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh lên 714 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sau đó biến động đáng kể, khiến diễn biến cổ phiếu cũng trồi sụt theo chu kỳ ngành. Hiện thị giá MPC dao động quanh mốc 16.000 đồng/cổ phiếu, thấp hơn gần 30% so với vùng giá giữa năm 2022 và tương đương mặt bằng khi doanh nghiệp mới lên UPCoM cuối năm 2017.
