Từ hạ tầng EWEC đến năng lực cạnh tranh chuỗi cung ứng
Hành lang Kinh tế Đông - Tây (EWEC) được hình thành nhằm tăng cường kết nối giữa các quốc gia nằm trên tuyến. Bản chất của một hành lang kinh tế thực chất là các trục kết nối, tạo điều kiện lưu thông hàng hóa, con người, dòng vốn, công nghệ và các hoạt động kinh tế - xã hội.
Các chuyên gia quy hoạch, kinh tế thảo luận về hạ tầng, kết nối Hành lang Kinh tế Đông - Tây và vai trò cửa ngõ của Đà Nẵng tại Hội nghị Đối thoại chính sách cấp cao trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026.
Chia sẻ tại Hội nghị Đối thoại chính sách cấp cao trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026 đang diễn ra tại TP. Đà Nẵng (từ ngày 7 - 12/7), PGS.TS. Bùi Tất Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển cho rằng, cần ưu tiên “khởi động lại” tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây theo hướng nhanh hơn, mạnh hơn, nâng cấp toàn diện thay vì chỉ tập trung đầu tư hạ tầng giao thông đơn thuần.
Sự thay đổi này xuất phát từ việc các nhà sản xuất đang tái thiết kế lại chuỗi cung ứng trên khắp các quốc gia ASEAN và khu vực Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS). Do đó, cơ sở hạ tầng và các hoạt động đầu tư sẽ mang tính liên khu vực, đòi hỏi sự chú ý nhiều hơn vào kết nối nội vùng thay vì bó hẹp trong biên giới một quốc gia.
Theo ông Dương Tiến Lâm, Trưởng văn phòng đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) tại Đà Nẵng, lợi thế cạnh tranh của các địa phương đang thay đổi mạnh mẽ. Doanh nghiệp hiện nay không còn chọn địa điểm đầu tư hay lựa chọn cảng biển chỉ đơn thuần dựa vào vị trí địa lý hoặc chi phí thấp, mà họ lựa chọn chuỗi cung ứng có tính cạnh tranh cao nhất và năng lực của toàn bộ hệ sinh thái chuỗi cung ứng.
Hệ sinh thái hoàn chỉnh này bao gồm rất nhiều cấu phần hoạt động hài hòa với nhau: cảng biển, sân bay, thủ tục hải quan, hệ thống giao thông, kết nối số, các nhà cung cấp dịch vụ logistics và hạ tầng. Giá trị kinh tế chỉ thực sự được tạo ra khi tất cả các yếu tố vận hành đồng bộ như một hệ thống thống nhất.
"Cơ hội của TP. Đà Nẵng nằm ở việc không chỉ đầu tư thêm hạ tầng mà quan trọng hơn là xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Các địa phương không cạnh tranh vì sở hữu hạ tầng tốt hơn mà cạnh tranh vì có hệ sinh thái hạ tầng vận hành hiệu quả hơn",ông Dương Tiến Lâm nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Tất Thắng cho rằng, sự hình thành hệ sinh thái này càng được thúc đẩy khi Đà Nẵng hợp nhất với Quảng Nam, mở rộng không gian logistics thành một chuỗi kéo dài đến tận Chu Lai và Chân Mây. Sự kết hợp giữa đường bộ và đường biển giúp hình thành một "nút giao thông" trung chuyển chiến lược giữa trục Bắc - Nam và trục Đông - Tây, đưa điểm cuối của tuyến EWEC phát triển thành chuỗi đô thị liên kết có sức hấp dẫn vượt trội. Tuy nhiên, các địa phương miền Trung trên tuyến cần phải có sự thống nhất trong triển khai và liên kết vùng, tránh “giẫm lên chân nhau”.
Chiến lược 4 trụ cột đưa Đà Nẵng thành cửa ngõ quốc gia
Hướng đến mục tiêu là cực tăng trưởng của cả nước, với lợi thế là điểm cuối của hành lang EWEC, TP. Đà Nẵng đã xây dựng một "khung sườn" hạ tầng vững chắc bằng việc triển khai bến cảng Liên Chiểu quy mô lớn, xây dựng Khu thương mại tự do cùng các trung tâm công nghiệp, khoa học, công nghệ.
TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nhận định, mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành cửa ngõ quốc gia hoàn toàn khả thi.
Theo ông Đặng Việt Dũng, bản chất của một đô thị cửa ngõ không chỉ đo bằng sự hiện diện của cảng biển hay sân bay, mà quan trọng hơn là khả năng tiếp nhận, luân chuyển, lan tỏa hàng hóa, dòng vốn, công nghệ, con người, văn hóa lẫn thông tin, tạo ra giá trị gia tăng và làm động lực phát triển cho cả vùng.
Nêu 7 tiêu chí cốt lõi định hình một cửa ngõ quốc gia bao gồm: vị trí chiến lược; hạ tầng giao thông đồng bộ (đa phương thức hội tụ tại các ga, cảng lớn); quy mô kinh tế đủ lớn; hậu phương rộng lớn; môi trường đầu tư thuận lợi; năng lực đổi mới sáng tạo; và chất lượng sống tốt, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, Đà Nẵng cơ bản hội tụ đủ các điều kiện trên.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đặng Việt Dũng đề xuất thành phố cần tập trung vào 4 trụ cột phát triển chính. Gồm: Phát triển logistics quốc tế tập trung vào "giá trị" thay vì "khối lượng" đơn thuần, nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi container qua hệ thống dịch vụ chất lượng cao; là trung tâm giao thương quốc tế, nơi trao đổi B2B, dịch vụ, bí quyết công nghệ và các hoạt động tạo giá trị gia tăng; xây dựng Đà Nẵng như một "Hub" du lịch giống như Singapore, đóng vai trò điểm trung chuyển phân phối khách tỏa đi các địa phương; và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Đóng góp góc nhìn công nghệ vào việc phát triển hệ sinh thái logistics thông minh, hiện đại nhằm tối ưu hóa chi phí vận tải tại Việt Nam, TS. Yap Kwong Weng, Tổng giám đốc SuperPortTM Việt Nam đưa ra 3 khuyến nghị then chốt để Đà Nẵng nâng cao khả năng chống chịu và thúc đẩy kinh tế.
Thứ nhấtlà xây dựng thỏa thuận chia sẻ dữ liệu (Data sharing) để thiết lập một nền tảng thông tin dùng chung an toàn, bởi "không có dữ liệu thì AI cũng không có tác dụng".
Nghi thức khởi công bến cảng container Liên Chiểu (hồi cuối tháng 4/2026), siêu dự án logistics Đà Nẵng được định hướng xây dựng là cảng xanh, cảng thông minh.
Thứ hailà tập trung xây dựng lực lượng lao động tương lai qua các chương trình đào tạo kỹ năng thực tế mà các tập đoàn toàn cầu đang tìm kiếm như sản xuất điện tử, bán dẫn, tránh tình trạng doanh nghiệp bị thoái vốn do lao động thiếu năng lực vận hành máy móc.
Thứ balà nâng cấp logistics thông minh thông qua ứng dụng bản sao số (Digital Twin), tháp điều khiển (Control Tower) và tự động hóa để tối ưu hóa doanh thu cho doanh nghiệp.
Việc kết hợp đồng bộ giữa định hướng quy hoạch hành lang EWEC, phát triển hạ tầng logistics thông minh và khai thác hiệu quả 4 trụ cột chiến lược sẽ là nền tảng vững chắc để Đà Nẵng khẳng định vị thế cửa ngõ quốc gia và động lực phát triển của toàn vùng trong tương lai.
Theo các chuyên gia kinh tế, Hành lang Kinh tế Đông - Tây cần được nâng cấp thành hệ sinh thái chuỗi cung ứng đồng bộ, liên kết liên vùng thay vì chỉ đầu tư hạ tầng giao thông đơn thuần. Với lợi thế điểm cuối của tuyến EWEC, TP. Đà Nẵng đang hội đủ các yếu tố của cửa ngõ quốc gia với thế giới. Để hiện thực hóa mục tiêu, thành phố cần tập trung vào 4 trụ cột chiến lược và ứng dụng công nghệ logistics thông minh.
