Đầu tháng 7/2026, Việt Nam và các nước thành viên của Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu tuyên bố kết thúc đàm phán hiệp định thương mại tự do. Trả lời phỏng vấn các cơ quan truyền thông, ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương nhận định, điều này sẽ giúp Việt Nam khai mở thêm thị trường xuất khẩu lớn.
Mở thêm dư địa cho xuất khẩu và đầu tư
- Việt Nam và các nước thành viên EFTA đã chính thức kết thúc đàm phán hiệp định thương mại tự do, điều này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh thương mại thế giới có nhiều biến động như hiện nay, thưa ông?
Ông Ngô Chung Khanh: Thương mại thế giới hiện nay có 2 xu thế đang diễn ra đồng thời. Một là nhiều nước đang quay lại xu thế bảo hộ. Hai là cũng có nhiều nước đang thúc đẩy tự do thương mại hóa thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương, khu vực.
Việc chúng ta đàm phán kết thúc FTA với khối EFTA rất phù hợp với xu hướng thúc đẩy tự do hóa. Điều này phù hợp với chủ trương của Nhà nước là tăng cường kinh tế quốc tế, hội nhập sâu rộng. Cũng đồng thời tiếp tục khẳng định xu hướng tự do hóa thông qua các FTA là hướng đi phù hợp, có vai trò quan trọng trong thúc đẩy thương mại quốc tế.
Ngoài ra, việc có FTA với EFTA phù hợp với chủ trương đa dạng hóa của chúng ta. Hiện Việt Nam đã có một lượng đáng kể các FTA nhưng việc có thêm các hiệp định, đặc biệt là hiệp định với thị trường nhiều tiềm năng như EFTA cũng giúp chúng ta có thêm năng lực thực hiện và mục tiêu đảm bảo xuất khẩu, đóng góp phần nào cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.
- Ông nhận định ra sao về tiềm năng của khu vực EFTA, hiệp định cũng đồng thời mở ra cơ hội cụ thể gì cho Việt Nam trong mở rộng xuất khẩu sang thị trường này?
Ông Ngô Chung Khanh:Thứ nhất về thương mại, EFTA có số dân không nhiều, khoảng 15 triệu người nhưng chúng ta cần nhìn vào tiềm lực của họ. Hiện nay, tổng kim ngạch nhập khẩu của khối EFTA (đặc biệt là 2 thành viên mới là Thụy Sỹ và Na Uy) khoảng 300 tỷ euro mỗi năm.
Hiện nay chúng ta xuất khẩu sang khối này khoảng chưa đến 1% nhu cầu nhập khẩu của họ, dư địa rõ ràng còn rất lớn. Vì vậy, với thị trường 300 tỷ euru và có FTA sẽ tạo ra động lực lớn cho tăng cường xuất khẩu sang khối này.
Đặc biệt trong số các mặt hàng EFTA nhập khẩu nhiều lại trùng với những mặt hàng xuất khẩu chiến lược của Việt Nam như: Điện tử, máy móc, da giày, đồ gỗ, dệt may, nông sản, thủy sản…
Thứ hai về đầu tư, theo thống kê, một năm tổng đầu tư ra nước ngoài của khối EFTA rất lớn, làm sao chúng ta có thể thu hút được nguồn vốn này vào Việt Nam. Nhờ có FTA Việt Nam - EFTA, chúng tôi cho rằng sẽ thu hút sự quan tâm của các tập đoàn đa quốc gia của Thụy Sỹ, Na Uy. Chúng tôi được biết, ngay sau khi có thông tin đàm phán EFTA nhiều tập đoàn lớn, trước mắt là các tập đoàn lớn liên quan đến lĩnh vực thể thao đã chuẩn bị vào Việt Nam để tìm hiểu cơ hội đầu tư.
Khối EFTA rất nổi tiếng về công nghệ cao, năng lượn xanh, tài chính… rất phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam hiện nay. Cho nên có thể nói, việc kết thúc đàm phán FTA với EFTA giúp Việt Nam khai thông thêm thị trường lớn, thêm nguồn đầu tư lớn.
- Thưa ông, theo lộ trình của hiệp định thì hàng hóa Việt Nam, nhất là những mặt hàng xuất khẩu thế mạnh như nông, lâm, thủy sản bao giờ sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan khi sang thị trường EFTA?
Ông Ngô Chung Khanh:Theo lộ trình, phần lớn các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam như nông, lâm, thủy sản được hưởng thuế 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực. Tuy nhiên vẫn có những mặt hàng có lộ trình thuế nhất định tại một số nước thành viên EFTA. Tuy nhiên về cơ bản, ngay sau khi hiệp định có hiệu lực những mặt hàng xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam sang khối EFTA đều được thuế 0%.
Sẵn sàng để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hiệp định
- Tiềm năng, lợi ích của FTA Việt Nam - EFTA đã rõ, vậy Bộ Công Thương sẽ có giải pháp như thế nào giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với các cam kết, sớm tận dụng được hiệp định để thúc đẩy xuất khẩu ngay trong năm nay?
Ông Ngô Chung Khanh:Thực chất, chúng tôi không chờ đến khi hiệp định được ký kết, thực thi hay có hiệu lực mà chúng tôi mà luôn chuẩn bị từ sớm. Nhất là khi chúng ta đã có kinh nghiệm phê duyệt, thực thi rất nhiều hiệp định lớn như: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen (UKVFTA).
Việc có FTA là rất quan trọng nhưng làm thế nào để quản trị được FTA đó cũng quan trọng không kém. Chúng ta coi FTA như tài sản nhưng quan trọng hơn là chúng ta sử dụng tài sản đó sao cho hiệu quả, có lợi nhất. Chúng tôi đang cùng các bộ ngành, địa phương xây dựng mô hình quản trị FTA dựa trên ba trụ cột:
Thứ nhất,tạo ra cổng thông tin để giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin một cách nhanh, chính xác, đầy đủ nhất về các cam kết, hướng dẫn hiệp định, thông tin thị trường, đó là cổng thông tin điện tử cấp Chính phủ về các FTA của Việt Nam.
Thứ hai,trụ cột liên quan đến việc đưa các địa phương vào cuộc để hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA thông qua bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA của Việt Nam (FTA Index).
Thứ ba,chúng tôi trình Chính phủ một Nghị định dựa trên Nghị quyết số 250/2025/QH15 của Quốc hội về một số chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế. Nghị định nhằm mục tiêu tạo kết nối các chủ thể liên quan để làm sao có thể tận dụng thế mạnh của nhau để thúc đẩy và khai thác tốt các FTA.
EFTA là một trong nhiều FTA Việt Nam có và không phải chờ đến khi hiệp định này có hiệu lực chúng ta mới thực hiện các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng mà sẽ khai thác dựa trên nền tảng cơ chế, chính sách về các FTA đã có và có thể thực hiện được ngay.
Trân trọng cảm ơn ông!
Việt Nam và các nước EFTA đã ra Tuyên bố chung về việc đã kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA. Hiệp định này được kỳ vọng sẽ mở ra giai đoạn hợp tác mới, tạo nền tảng vững chắc cho việc thúc đẩy thương mại, đầu tư và mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực giữa Việt Nam và các quốc gia EFTA.
