Việc Bộ Công Thương ra Quyết định số 963/QĐ-BCT về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị sản xuất, kinh doanh và dịch vụ có mức tiêu thụ điện lớn vào buổi tối. Theo các chuyên gia, thay đổi này không chỉ phản ánh diễn biến thực tế của phụ tải điện mà còn tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí vận hành và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với TS. Nguyễn Xuân Quang, Viện Công nghệ Năng lượng, Đại học Bách khoa Hà Nội.
- Thưa ông, Bộ Công Thương vừa mới quy định lại khung giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm của hệ thống điện quốc gia, chuyển trọng tâm sang buổi tối. Vậy ông đánh giá như thế nào về sự thay đổi này trong cách lựa chọn khung giờ cao điểm ạ?
TS. Nguyễn Xuân Quang:Tôi cho rằng việc điều chỉnh khung giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h30 là phù hợp với thực tế vận hành hệ thống điện hiện nay. Đây là khoảng thời gian cao điểm được bố trí liền mạch, tạo điều kiện để các doanh nghiệp sản xuất và công nghiệp chủ động hơn trong việc tổ chức lao động, bố trí ca làm việc và xây dựng kế hoạch sử dụng điện.
Cơ chế giá điện theo giờ chủ yếu áp dụng đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh. Đối với các hộ gia đình, việc sử dụng điện vẫn được tính theo biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt theo bậc thang. Vì vậy, sự thay đổi này gần như không ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt của người dân.
- Như vậy có thể hiểu rằng người tiêu dùng thông thường sẽ không chịu nhiều tác động, trong khi các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh dịch vụ hoạt động vào buổi tối sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn?
TS. Nguyễn Xuân Quang:Đúng như vậy. Những đối tượng chịu tác động trực tiếp là các doanh nghiệp sử dụng điện cho sản xuất công nghiệp và hoạt động kinh doanh.
Trong nhóm này, các doanh nghiệp dịch vụ có thể chịu ảnh hưởng rõ nét hơn do đặc thù tiêu thụ điện tập trung vào buổi tối. Chẳng hạn, các cơ sở du lịch, nghỉ dưỡng, khách sạn, trung tâm thương mại hay các loại hình dịch vụ phục vụ khách hàng thường có nhu cầu sử dụng điện năng rất lớn trong khung giờ cao điểm mới. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí điện năng của họ có thể gia tăng nếu không có giải pháp quản lý phụ tải phù hợp.
- Với các nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại và các cơ sở dịch vụ hoạt động mạnh vào buổi tối, ông có lưu ý gì?
TS. Nguyễn Xuân Quang:Các doanh nghiệp dịch vụ cần quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây là biện pháp quan trọng nhất để giảm áp lực chi phí điện trong bối cảnh cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng ngày càng được áp dụng rộng rãi.
Việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, hiệu quả đang được EVN và các đơn vị trực thuộc triển khai tới các hộ gia đình, khu dân cư. Ảnh: Toàn Thắng
Trong các cơ sở dịch vụ quy mô lớn, hệ thống điều hòa không khí và thiết bị làm lạnh thường chiếm tỷ trọng tiêu thụ điện lớn nhất. Do đó, doanh nghiệp nên nghiên cứu áp dụng các công nghệ lưu trữ lạnh hoặc các giải pháp quản lý năng lượng tiên tiến.
Cụ thể, hệ thống có thể vận hành thiết bị làm lạnh vào các khung giờ thấp điểm, khi giá điện thấp hơn, sau đó tích trữ năng lượng lạnh để sử dụng trong thời gian cao điểm. Cách làm này giúp giảm đáng kể lượng điện phải tiêu thụ trong giờ cao điểm, qua đó tiết kiệm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Đối với những cơ sở tiêu thụ điện lớn, đây là giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế khá rõ rệt.
- Theo ông, để giảm chi phí điện và tận dụng hiệu quả cơ chế giá theo khung giờ cao điểm mới thì doanh nghiệp cần có giải pháp như thế nào thích ứng về tổ chức sản xuất hay là quản lý phụ tải, hoặc là đầu tư các nguồn điện mới để giảm phụ thuộc vào lưới điện ạ?
TS. Nguyễn Xuân Quang:Khi khung giờ cao điểm thay đổi, điều quan trọng nhất là doanh nghiệp phải chủ động rà soát và điều chỉnh kế hoạch sản xuất.
Các doanh nghiệp cần nghiên cứu sắp xếp lại quy trình vận hành, bố trí lại ca làm việc và phân bổ các công đoạn tiêu thụ nhiều điện sang các khung giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường khi điều kiện sản xuất cho phép. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí tiền điện mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia trong những thời điểm phụ tải tăng cao.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đẩy mạnh đầu tư các giải pháp quản lý năng lượng, thiết bị tiết kiệm điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và các nguồn điện phân tán như điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ. Đây sẽ là những giải pháp quan trọng giúp nâng cao khả năng tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào lưới điện và tăng sức cạnh tranh trong dài hạn.
Việc sử dụng điện hiệu quả không chỉ mang lại lợi ích cho từng doanh nghiệp mà còn góp phần hỗ trợ công tác điều độ hệ thống điện quốc gia, bảo đảm an ninh năng lượng trong khi nhu cầu điện đang tăng trưởng nhanh cùng với sự phát triển của nền kinh tế.
Tại Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, đồ thị phụ tải của năm 2026 cho thấy cao điểm buổi tối đã tăng ở mức rất cao so với cao điểm ban ngày. Trong thời gian hiện nay, Bộ Công Thương cũng đã ban hành khung giờ cao điểm, bình thường và giờ thấp điểm. "Hiện nay, chúng tôi đang sửa đổi Thông tư 60/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định chi tiết về nguyên tắc áp dụng và đối tượng thực hiện giá bán lẻ điện tại Việt Nam.Theo đó, quy định lại khung giá điện bán lẻ cho giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm. Tức là chúng ta chuyển đổi từ 2 giờ cao điểm ngày cộng 3 giờ cao điểm tối thành một khung giờ cao điểm tối là từ 17h30' đến 22h30'. Các giải pháp này sẽ giúp cho đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có thể vận hành ổn định và đảm bảo việc cung cấp điện trong năm 2026".
