Diễn biến phức tạp, WHO cảnh báo nguy cơ lan rộng
Ngày 17/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức công bố đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Tính đến ngày 18/5, Congo ghi nhận 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong. Đáng chú ý, 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri đã thiệt mạng do nhiễm chủng virus Bundibugyo, làm dấy lên lo ngại về lây nhiễm chéo trong các cơ sở y tế.
Tại Uganda, dịch bệnh cũng xuất hiện thông qua các ca nhập cảnh từ Congo. Đợt dịch thứ 17 này được đánh giá có nhiều đặc điểm bất thường với các chùm ca tử vong rải rác trong cộng đồng, tỷ lệ mẫu xét nghiệm dương tính cao và nguy cơ lan rộng sang các khu vực biên giới.
Trung tâm Phân tích Bệnh truyền nhiễm Toàn cầu MRC (Anh) cảnh báo quy mô thực tế của đợt bùng phát có thể lớn hơn số liệu thống kê hiện tại. Hiện Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó y học thế giới vẫn đối diện nhiều thách thức trong điều trị chủng Bundibugyo.
Mặc dù chưa đến mức yêu cầu đóng cửa biên giới, nhiều quốc gia đã siết chặt các biện pháp an ninh y tế nhằm phòng ngừa nguy cơ xâm nhập.
Tại châu Á, Hàn Quốc và Trung Quốc bắt buộc khai báo y tế đối với hành khách đến từ các vùng dịch như Congo, Uganda và Nam Sudan. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc) chuẩn bị sẵn cơ sở cách ly Penny’s Bay để kích hoạt khi cần thiết. Singapore, Nhật Bản, Indonesia, Thái Lan và Ấn Độ đồng loạt áp dụng kiểm soát thân nhiệt tại cửa khẩu và theo dõi sức khỏe hành khách trong vòng 21 ngày - tương ứng thời kỳ ủ bệnh của virus Ebola.
Tại Mỹ, từ ngày 21/5, quy định mới yêu cầu các chuyến bay có hành khách từng lưu trú tại quốc gia có dịch trong vòng 21 ngày phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Washington-Dulles để kiểm tra y tế chuyên sâu. Biện pháp được đưa ra trong bối cảnh thận trọng gia tăng sau một số sự cố liên quan đến hành khách xuất phát từ Congo.
Việt Nam chủ động giám sát, sẵn sàng kịch bản ứng phó
Sáng 22/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã tổ chức họp trực tuyến nhằm rà soát và triển khai công tác giám sát, phòng chống dịch Ebola. Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola nào.
Cục Phòng bệnh nhận định nguy cơ dịch bệnh xâm nhập qua đường nhập cảnh quốc tế là hiện hữu, đặc biệt qua các chuyến bay từ khu vực đang có dịch. WHO đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng do dịch Ebola tại Congo và Uganda ở mức cao trong phạm vi quốc gia và khu vực bị ảnh hưởng, và ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho biết:"WHO đánh giá nguy cơ dịch bệnh đối với sức khỏe cộng đồng gây ra do dịch bệnh tại Congo và Uganda lần này ở mức cao ở phạm vi quốc gia bị ảnh hưởng và khu vực và ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu trong đó có Việt Nam".
Để chủ động ứng phó nguy cơ lây lan, Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là nhóm trở về từ các quốc gia đang có dịch. Đồng thời yêu cầu các địa phương sẵn sàng đội phản ứng nhanh, tập huấn lấy mẫu và xây dựng kịch bản xử lý tình huống.
Hiện hai cơ sở đầu ngành là Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM đã sẵn sàng năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng kỹ thuật Realtime PCR và giải trình tự gen trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Bộ Y tế cũng đang khẩn trương bổ sung sinh phẩm chẩn đoán, dự kiến đưa về trong thời gian 7 - 10 ngày tới, bảo đảm năng lực đáp ứng khi có tình huống xâm nhập dịch bệnh.
Theo Cục Phòng bệnh, virus Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng không phải người và lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh hoặc tiếp xúc với các bề mặt và vật dụng (như chăn ga gối đệm, quần áo) bị nhiễm bẩn bởi các dịch này.
