Tăng trưởng đến từ giá bán và tái cấu trúc phân phối
Sau giai đoạn chịu ảnh hưởng bởi sức mua yếu và chi phí đầu vào biến động, nhóm doanh nghiệp tiêu dùng thiết yếu bước vào năm 2026 với những tín hiệu khả quan hơn. Theo dữ liệu Nielsen IQ, doanh thu ngành hàng tiêu dùng nhanh tại Việt Nam trong quý I/2026 tăng 4,3% so với cùng kỳ, nhỉnh hơn mức tăng 3,9% của năm 2025 và tiếp nối xu hướng phục hồi đã hình thành từ năm 2023.
Mức tăng này chưa cho thấy một sự bứt phá mạnh của sức mua, nhưng phản ánh thị trường đang ổn định hơn sau giai đoạn trầm lắng. Với nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, việc duy trì được nhịp tăng trưởng trong bối cảnh nền so sánh không còn quá thấp là tín hiệu đáng chú ý.
Trong quý đầu năm, bốn doanh nghiệp tiêu dùng thiết yếu được HSC theo dõi gồm Vinamilk (VNM), Sabeco (SAB), Masan Consumer (MCH) và Đường Quảng Ngãi (QNS) ghi nhận tổng doanh thu thuần 33.841 tỷ đồng, tăng 18,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng đạt 5.783 tỷ đồng, tăng 33,3%. Mức tăng lợi nhuận cao hơn doanh thu cho thấy nhiều doanh nghiệp đã cải thiện được biên lợi nhuận, nhờ điều chỉnh giá bán, cơ cấu sản phẩm tốt hơn và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.
Điểm đáng chú ý trong quý I/2026 là tăng trưởng của nhóm doanh nghiệp tiêu dùng không chỉ đến từ nhu cầu cải thiện, mà còn đến từ những thay đổi trong hệ thống phân phối và chính sách giá bán.
Ở một số ngành hàng, doanh nghiệp đã tăng giá bán bình quân để bù đắp chi phí đầu vào và cải thiện biên lợi nhuận. Với Sabeco, kết quả quý đầu năm được hỗ trợ bởi nhu cầu Tết, thời điểm ghi nhận doanh thu thuận lợi hơn, cùng việc giá bán bình quân cải thiện. Vinamilk cũng hưởng lợi từ giá bán bình quân tăng và tỷ trọng cao hơn của các sản phẩm cao cấp, có biên lợi nhuận tốt hơn. Với Masan Consumer, doanh nghiệp đã điều chỉnh giá bán ở nhiều nhóm sản phẩm với mức tăng khác nhau tùy từng ngành hàng.
Dù vậy, nếu chỉ nhìn vào yếu tố tăng giá bán sẽ chưa phản ánh đầy đủ bức tranh của nhóm tiêu dùng thiết yếu. Một thay đổi quan trọng hơn nằm ở cách doanh nghiệp tổ chức lại hệ thống bán hàng. Sau nhiều năm dựa nhiều vào kênh phân phối truyền thống, một số doanh nghiệp đã đẩy mạnh tái cấu trúc mạng lưới, tăng mức độ tiếp cận trực tiếp với điểm bán và ứng dụng công nghệ vào quản lý bán hàng.
Tại Masan Consumer, mô hình phân phối mới giúp doanh nghiệp mở rộng đáng kể số điểm bán đang hoạt động. Theo HSC, số điểm bán chủ động của MCH đã tăng từ khoảng 230.000 lên 500.000 cửa hàng sau khi triển khai mô hình mới. Điều này giúp doanh nghiệp cải thiện độ phủ, tăng tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường và kiểm soát tốt hơn hoạt động tại điểm bán.
Vinamilk cũng đang đi qua quá trình thay đổi ở kênh bán hàng truyền thống. Việc thay thế các nhà phân phối kém hiệu quả, tái cấu trúc đội ngũ bán hàng và áp dụng hệ thống phần mềm mới giúp doanh nghiệp theo dõi doanh số, tồn kho và dự báo nhu cầu tốt hơn. Sau giai đoạn chịu tác động ban đầu từ quá trình tái cấu trúc, doanh thu nội địa của VNM đã cải thiện rõ trong các quý gần đây.
Sự khác biệt giữa các doanh nghiệp thể hiện khá rõ trong quý đầu năm. Vinamilk đạt doanh thu thuần 16.149 tỷ đồng, tăng 24,8%; lợi nhuận ròng đạt 2.429 tỷ đồng, tăng 54,8%. Sabeco đạt doanh thu thuần 6.457 tỷ đồng, tăng 11,1%; lợi nhuận ròng đạt 1.185 tỷ đồng, tăng 49,4%. Masan Consumer duy trì tăng trưởng lợi nhuận 12,1%, trong khi Đường Quảng Ngãi ghi nhận doanh thu tăng 21,8% nhưng lợi nhuận gần như đi ngang do giá đường yếu hơn.
Sức mua cải thiện nhưng chưa tạo cú hích mạnh
Triển vọng của nhóm tiêu dùng thiết yếu trong các quý tới vẫn gắn chặt với sức mua trong nước. Theo HSC, tổng mức bán lẻ của Việt Nam năm 2026 có thể tăng 11% nếu tính theo giá hiện hành. Tuy nhiên, sau khi loại trừ yếu tố lạm phát, mức tăng thực ước khoảng 6%, cho thấy sức mua vẫn phục hồi nhưng chưa quá mạnh.
Bối cảnh này khiến các doanh nghiệp tiêu dùng thiết yếu khó kỳ vọng vào một chu kỳ tăng trưởng đột biến chỉ nhờ nhu cầu thị trường. Thay vào đó, kết quả kinh doanh nhiều khả năng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng điều chỉnh giá bán hợp lý, tối ưu danh mục sản phẩm, kiểm soát chi phí và nâng hiệu quả phân phối.
Với Sabeco, nhu cầu tiêu thụ bia trong dịp Tết là tín hiệu tích cực, nhưng ngành bia vẫn có những yếu tố cần theo dõi trong trung hạn, đặc biệt là xu hướng tiêu dùng thận trọng và các thay đổi liên quan đến thuế tiêu thụ đặc biệt. Với Vinamilk, đà phục hồi sau tái cấu trúc kênh bán hàng là điểm đáng chú ý, song mức tăng trưởng trong các quý tới sẽ cần được kiểm chứng khi hiệu ứng nền thấp giảm dần.
Masan Consumer tiếp tục hưởng lợi từ mô hình phân phối mới, nhất là khi hệ thống bán hàng trực tiếp giúp doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn với các cửa hàng nhỏ lẻ. Tuy nhiên, việc tăng giá bán cũng cần được cân đối với sức mua thực tế của người tiêu dùng. Với Đường Quảng Ngãi, câu chuyện tăng trưởng vẫn phân hóa giữa mảng sữa đậu nành và đường; trong đó lợi nhuận mảng đường có thể còn chịu ảnh hưởng nếu giá bán chưa phục hồi rõ.
Theo HSC, lợi nhuận tổng hợp của bốn doanh nghiệp tiêu dùng thiết yếu trong phạm vi theo dõi có thể tăng 11% trong năm 2026, sau đó tăng 8% trong năm 2027 và 8,7% trong năm 2028. Đây là nhịp tăng tương đối ổn định, nhưng cũng cho thấy quá trình phục hồi của ngành nhiều khả năng diễn ra từng bước, thay vì bứt tốc mạnh.
