Rút ngắn nhiều thủ tục hành chính
Sáng 10/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp Phiên thứ 3. Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 về Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân (Pháp lệnh số 03).
Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng dự án Pháp lệnh trên cơ sở sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03 để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Dự án cũng nhằm khắc phục những khó khăn, bất cập của thực tiễn. Quá trình xây dựng dự án, Tòa án nhân dân tối cao đã thực hiện đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Trên cơ sở Luật Phòng, chống ma túy và để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung cơ bản.
Thứ nhất,bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (tại Điều 6a).
Thứ hai,sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm); phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc (tại Điều 21 và Điều 25).
Thứ ba,rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ; thời hạn Tòa án xem xét ra các quyết định; thời hạn mở phiên họp, xem xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (tại các điều 8, 12, 17 và 20);
Thứ tư,quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn (tại Điều 20).
Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (phúc thẩm) thì giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, Kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp (Điều 34).
Thứ năm,bổ sung Điều 28a về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc còn lại để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Thứ sáu,bỏ quy định về dẫn chiếu đến các điểm, khoản, điều cụ thể của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Phòng, chống ma túy để bảo đảm tính ổn định của Pháp lệnh nếu sau này có sửa đồi, bổ sung. Đồng thời, bổ sung quy định Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh này tại khoản 3 Điều 2 của dự thảo Pháp lệnh.
Không phát sinh thủ tục hành chính mới
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra về dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, nội dung của dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là chủ trương về “tập trung đưa tối đa số người nghiện đủ điều kiện theo quy định pháp luật và số người nghiện có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật cao đi cai nghiện bắt buộc”; “đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị”.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, dự thảo Pháp lệnh không làm phát sinh thủ tục hành chính mới; bảo đảm phân cấp, phân quyền, bình đẳng giới và chính sách dân tộc. Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số cũng sẽ bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.
Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.
Tại phiên họp, 100% ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết về nguyên tắc thông qua các nội dung đã thống nhất về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.
Cùng ngày, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng biểu quyết thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.
