Triển khai xăng E10: Lựa chọn đúng thời điểm, đúng chiến lược
Sau hơn một tháng triển khai trên phạm vi toàn quốc, xăng sinh học E10 đang được kiểm chứng bằng thực tiễn thị trường. Xăng E10 không chỉ là lựa chọn một loại nhiên liệu mới, mà đã mở ra một bài toán lớn hơn về khoa học, kinh tế và chiến lược phát triển quốc gia.
Mỗi lít xăng E10 được đưa vào lưu thông là kết quả của quá trình nghiên cứu công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, tổ chức chuỗi cung ứng, phát triển vùng nguyên liệu và bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn. Đồng thời, đây cũng là bài toán kinh tế khi góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy ngành ethanol trong nước, mở rộng đầu ra cho nông sản và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Tại tọa đàm "Xăng E10: Bài toán khoa học và an ninh năng lượng quốc gia" do Báo Công Thương tổ chức sáng ngày 2/7, PGS.TS Trần Đình Thiên, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đánh giá, sau một tháng triển khai trên phạm vi toàn quốc, xăng sinh học E10 đã bước qua giai đoạn “triển khai chính sách” để bắt đầu được kiểm chứng bằng thực tiễn. Kết quả bước đầu cho thấy, lựa chọn triển khai E10 là một quyết định đúng đắn, thận trọng và có ý nghĩa chiến lược cả về kinh tế, xã hội lẫn an ninh năng lượng quốc gia.
PGS.TS Trần Đình Thiên, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam. Ảnh: Quốc Chuyển
PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, đây là một thành công bước đầu quan trọng trong việc thay đổi thói quen và tâm lý tiêu dùng của xã hội một cách ổn định. Điều đáng ghi nhận hơn cả là cách tiếp cận của Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, thay đổi một loại nhiên liệu không đơn thuần là thay đổi sản phẩm tiêu dùng mà còn là thay đổi thói quen của cả xã hội. Vì vậy, việc triển khai được thực hiện với lộ trình thận trọng, từng bước tạo sự đồng thuận trong dư luận và bảo đảm ổn định tâm lý người dân.
“Ban đầu có nhiều ý kiến băn khoăn, thậm chí tranh luận khá sôi nổi về chất lượng, khả năng vận hành của động cơ hay những tác động khi sử dụng E10. Nhưng sau một tháng triển khai, thị trường vận hành ổn định, những lo ngại dần được giải tỏa. Điều đó cho thấy cách làm của chúng ta là phù hợp và mang lại hiệu quả tích cực cả về kinh tế lẫn xã hội", PGS.TS Trần Đình Thiên nhìn nhận.
Cũng theo vị chuyên gia kinh tế này, giá trị lớn hơn của việc triển khai E10 nằm ở thời điểm Việt Nam lựa chọn để đưa loại nhiên liệu này vào sử dụng đại trà. Phân tích cụ thể, PGS.TS Trần Đình Thiên cho biết, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, nhiều quốc gia đối mặt với áp lực về nguồn cung và an ninh năng lượng, việc Việt Nam chính thức triển khai E10 khi đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện là một quyết định có tầm nhìn chiến lược.
"Nếu lựa chọn một thời điểm mà vấn đề an ninh năng lượng chưa đặt ra cấp thiết như hiện nay (xung đột Trung Đông, nguồn cung năng lượng trên thế giới bị đứt gãy), trong khi người dân vẫn hoàn toàn quen với xăng khoáng, rất có thể sẽ phát sinh thêm nhiều tranh luận. Còn ở thời điểm hiện nay, khi câu chuyện tự chủ năng lượng trở thành yêu cầu cấp bách, việc đưa E10 vào sử dụng càng cho thấy sự chủ động trong tư duy điều hành và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam",PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.
Toàn cảnh tọa đàm "Xăng E10: Bài toán khoa học và an ninh năng lượng quốc gia" do Báo Công Thương tổ chức sáng 2/7. Ảnh: Quốc Chuyển
Dưới góc độ kinh tế, ông cho rằng những tranh luận thời gian qua chủ yếu tập trung vào yếu tố công nghệ, như khả năng tương thích với động cơ, chất lượng vận hành hay hiệu suất của phương tiện. Đây là những băn khoăn chính đáng của người tiêu dùng, nhưng mới chỉ phản ánh một phần của vấn đề.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, điều Nhà nước hướng tới không chỉ là hiệu quả sử dụng của từng phương tiện mà là lợi ích tổng thể của nền kinh tế. Đó là yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn.
“Khi nhìn ở tầm vĩ mô sẽ thấy giá trị của E10 vượt xa câu chuyện tiêu dùng thông thường. Đây là một lựa chọn mang tính chiến lược, gắn với quá trình tái cơ cấu nền kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển xanh", PGS.TS Trần Đình Thiên phân tích.
Triển vọng hình thành chuỗi giá trị mới từ nhiên liệu sinh học
PGS.TS Trần Đình Thiên cũng đánh giá cao công tác truyền thông trong quá trình triển khai xăng E10. Theo đó, điều quan trọng không phải là để thị trường tự thích ứng mà là giúp người dân hiểu rõ những lợi ích dài hạn của chính sách. Khi nhận thức được đây là lợi ích chung của quốc gia thay vì chỉ là câu chuyện của một loại nhiên liệu, xã hội sẽ dễ dàng đồng thuận hơn với quá trình chuyển đổi.
Một khía cạnh khác được chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh là triển vọng hình thành chuỗi giá trị mới từ nhiên liệu sinh học. Theo ông, E10 được sản xuất từ nguồn nguyên liệu sinh học mà Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, những lợi thế này chưa được khai thác hiệu quả, cả ở khâu cung ứng nguyên liệu lẫn chế biến sâu để tạo giá trị gia tăng.
"Việc phát triển E10 mở ra cơ hội tái cấu trúc cả một chuỗi ngành hàng. Không chỉ tạo đầu ra ổn định cho các vùng nguyên liệu như ngô, sắn mà còn thúc đẩy công nghiệp chế biến phát triển, hình thành chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao hơn. Lợi ích của E10 vì thế không dừng lại ở lĩnh vực năng lượng mà còn lan tỏa sang nông nghiệp, công nghiệp chế biến và nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế", ông nhận định.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, trong điều kiện Việt Nam vẫn là nền kinh tế đang phát triển, nguồn lực còn hạn chế và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, những chính sách có khả năng tạo ra nhiều lợi ích đồng thời sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
"Xăng sinh học E10 là một lựa chọn có thể đồng thời giải quyết nhiều mục tiêu: bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển chuỗi nguyên liệu trong nước và nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế. Đó chính là ý nghĩa chiến lược lâu dài của việc phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam",PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định.
Thông tin từ Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, tính đến ngày 28/6/2026, tổng sản lượng tiêu thụ xăng sinh học trên toàn quốc đạt khoảng 980 triệu lít, trong đó xăng sinh học E10 đạt 924 triệu lít và xăng E5 đạt 56 triệu lít. Như vậy, xăng sinh học E10 chiếm hơn 96% tổng sản lượng tiêu thụ. Đây là con số rất đáng khích lệ, khẳng định quá trình chuyển đổi đã diễn ra nhanh chóng và người dân đã chấp nhận, sử dụng xăng E10 như một loại nhiên liệu thông thường.
