Kỷ nguyên tăng trưởng mới đặt ra yêu cầu về hạ tầng năng lượng mới
Hoạt động sản xuất đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc dưới tác động của số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và dữ liệu thời gian thực. Nếu trước đây, năng lượng chủ yếu được nhìn nhận như một yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất thì nay, cùng với sự thay đổi của mô hình nhà máy, vai trò của năng lượng cũng thay đổi theo.
Các nhà máy hiện đại không chỉ hướng tới mục tiêu tăng sản lượng mà còn phải đồng thời đáp ứng yêu cầu tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả vận hành, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững. Theo đó, quản trị năng lượng vì vậy ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của quản trị sản xuất. Việc kết nối dữ liệu năng lượng với dữ liệu sản xuất, khai thác dữ liệu theo thời gian thực giúp doanh nghiệp chuyển từ trạng thái phản ứng khi sự cố xảy ra sang chủ động dự báo, tối ưu và nâng cao hiệu quả vận hành.
Đây cũng là xu hướng được Schneider Electric chia sẻ tại Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”, diễn ra chiều 29/6/2026. Sự kiện do Bộ Công Thương phối hợp tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động của Chương trình quốc gia năm 2026 về hiệu quả năng lượng, sản xuất thông minh và số hóa công nghiệp.
Tại hội thảo, Schneider Electric phát biểu hai chủ đề “Khu công nghiệp thông minh: Hướng tới phát triển bền vững và sẵn sàng cho tương lai” và “Nhà máy thông minh: Nâng cao hiệu quả năng lượng và năng lực cạnh tranh”, tập trung vào các giải pháp xây dựng hệ thống năng lượng thông minh, phát triển nhà máy và khu công nghiệp thông minh, đồng thời khai thác dữ liệu và AI nhằm tối ưu vận hành, nâng cao hiệu quả và thúc đẩy phát triển bền vững.
Ông Thái Hoàng Quỳnh - Phó Tổng Giám đốc Khối Hệ thống Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Việt Hà
Theo ông Thái Hoàng Quỳnh, Phó Tổng Giám đốc Khối Hệ thống Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới và câu hỏi cốt lõi là liệu hạ tầng năng lượng có đủ đáp ứng tốc độ, quy mô và mức độ phức tạp của quá trình phát triển hay không.
Schneider Electric cho rằng, 3 xu hướng lớn đang đồng thời tái định hình ngành năng lượng và công nghiệp toàn cầu.
Xu hướngđầu tiênlà bối cảnh năng lượng mới, khi hệ thống điện chuyển dịch theo hướng điện khí hóa, phi tập trung và phát thải carbon thấp. Tại Việt Nam, quy hoạch điện VIII đặt mục tiêu gia tăng sản lượng điện và mở rộng tỷ trọng năng lượng tái tạo. Điều này đòi hỏi lưới điện không chỉ được mở rộng về quy mô mà còn phải đủ thông minh để tiếp nhận và điều phối các nguồn năng lượng phân tán.
Xu hướngthứ hailà sự phát triển mạnh mẽ của số hóa và AI. Các trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh, xe điện cùng nhiều mô hình sản xuất mới đều tạo ra nhu cầu sử dụng năng lượng liên tục. Trong bối cảnh đó, năng lượng không còn đơn thuần hỗ trợ tăng trưởng số mà trở thành yếu tố quyết định khả năng phát triển.
Xu hướngthứ balà tái cấu trúc chuỗi cung ứng và dòng vốn đầu tư toàn cầu. Theo Schneider Electric, những quốc gia sở hữu hạ tầng năng lượng ổn định, linh hoạt và sẵn sàng cho quá trình chuyển đổi sẽ có nhiều lợi thế hơn trong thu hút đầu tư cũng như phát triển công nghiệp.
Từ những xu hướng trên, Schneider Electric cho rằng, các yếu tố cốt lõi góp phần tăng trưởng kinh tế gồm đảm bảo an ninh năng lượng và khả năng mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu phát triển của quốc gia.
Theo doanh nghiệp, nếu hạ tầng năng lượng không theo kịp tốc độ phát triển, tăng trưởng sẽ bị giới hạn. Ngược lại, một hệ thống năng lượng thông minh sẽ trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh đó, Schneider Electric định hướng đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua ba năng lực cốt lõi gồm Electrification (Điện hóa), Automation (Tự động hóa) và Digitalization (Số hóa), nhằm xây dựng hạ tầng công nghiệp hiệu quả, linh hoạt và bền vững.
Quản trị năng lượng gắn với quản trị sản xuất
Theo Schneider Electric, sản xuất hiện đại không chỉ cần tự động hóa mà còn phải có khả năng khai thác dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định và thích ứng liên tục với những thay đổi của thị trường.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít thách thức như chi phí bảo trì cao, sự cố ngoài kế hoạch, mức độ số hóa còn hạn chế, hiệu quả khai thác tài sản chưa tương xứng với đầu tư cũng như áp lực ngày càng lớn về phát triển bền vững. Để giải quyết những bài toán này, Schneider Electric giới thiệu mô hình Smart Factory dựa trên 3 trụ cột:
Thứ nhấtlà Smart Facilities, tập trung xây dựng hạ tầng vận hành an toàn và tin cậy thông qua quản lý điện, quản lý tài sản, quản lý tòa nhà và bảo trì dự đoán. Việc số hóa hạ tầng giúp nâng cao độ sẵn sàng của hệ thống, giảm sự cố và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Thứ hailà Smart Manufacturing, hướng tới số hóa toàn bộ quá trình sản xuất bằng các giải pháp điều khiển tự động, robot, hệ thống quản lý sản xuất (MES), AI và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Những công nghệ này giúp tối ưu năng suất, nâng cao chất lượng, giảm thời gian dừng máy và cải thiện hiệu quả vận hành.
Thứ balà Green Manufacturing, giúp doanh nghiệp cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững thông qua tối ưu sử dụng năng lượng, giảm phát thải carbon và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.
Bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa công nghiệp chia sẻ về các giải pháp vận hành hiệu quả cho nhà máy thông minh. Ảnh: Việt Hà
Theo bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa công nghiệp, chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao năng suất mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng mô hình sản xuất linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi trong dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Dữ liệu và AI tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh
Schneider Electric cho rằng quá trình chuyển đổi năng lượng không thể chỉ diễn ra ở từng nhà máy riêng lẻ mà cần mở rộng lên quy mô khu công nghiệp và toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng.
Ông Thái Hoàng Quỳnh cho biết thêm, khu công nghiệp thông minh sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, đồng thời đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh và thu hút đầu tư trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.
Bên cạnh năng lượng, Schneider Electric đánh giá dữ liệu đang trở thành tài sản quan trọng nhất của nhà máy hiện đại. Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu không nằm ở việc thu thập mà ở khả năng chuyển hóa dữ liệu thành những quyết định vận hành có giá trị.
Các nền tảng quản lý sản xuất (MES) cho phép kết nối dữ liệu từ dây chuyền sản xuất, chất lượng, tồn kho, truy xuất nguồn gốc và lập kế hoạch trên một hệ thống thống nhất. Trên nền tảng này, AI có thể phân tích hiệu suất vận hành theo thời gian thực, phát hiện bất thường, hỗ trợ bảo trì dự đoán và đề xuất các phương án tối ưu.
Cùng với đó, Schneider Electric kết hợp hệ sinh thái EcoStruxure và các nền tảng phần mềm công nghiệp của AVEVA nhằm kết nối dữ liệu xuyên suốt từ thiết kế, xây dựng đến vận hành và tối ưu.
Thông qua nền tảng EcoStruxure, Schneider Electric tích hợp thiết bị kết nối, hệ thống điều khiển, phần mềm và dịch vụ nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng độ tin cậy của hệ thống điện, tối ưu hiệu suất tài sản, giảm phát thải và xây dựng nền tảng vận hành dựa trên dữ liệu.
Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số diễn ra đồng thời, quản trị năng lượng không còn là một giải pháp tiết kiệm chi phí mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới của sản xuất thông minh. Khi năng lượng, dữ liệu và AI được kết nối trên một nền tảng thống nhất, doanh nghiệp không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên AI.
