Khác biệt cốt lõi: Trải nghiệm và cảm xúc
Trong kỷ nguyên số, người dân và doanh nghiệp được tiếp xúc với nguồn thông tin khổng lồ, nhanh chóng. Sự phát triển mạnh mẽ của các công nghệ số với không làm mất đi giá trị của báo chí cách mạng, mà đây còn là cơ hội để khẳng định vị trí của báo chí cách mạng là điểm đến để người dân, công chúng kiểm chứng thông tin.
Sản phẩm báo chí là kết quả từ việc tiếp cận hiện trường, chứng kiến tận mắt và giao tiếp trực tiếp giữa người và người. Trong ảnh: Tác giả và đồng nghiệp trong một lần tác nghiệp ghi nhận thiệt hại sau bão lũ tại Đà Nẵng năm 2025
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Kim Liên, Giám đốc Công ty TNHH Kinh doanh Tổng hợp Ân Điển (phường Thanh Khê, TP. Đà Nẵng) cho biết, hàng ngày, thông qua các kênh thông tin số, bà tiếp cận với một lượng tin tức rất lớn.“Trước các thông tin trên mạng xã hội, tôi sẽ luôn kiểm chứng lại thông qua kênh thông tin là các báo, đài. Đây là sự khác biệt nổi bật. Báo chí đưa thông tin rất trung thực, tin cậy”,bà Nguyễn Thị Kim Liên nói.
Theo đại diện doanh nghiệp, trên các mạng xã hội, thông tin không bị kiểm duyệt, nhiều đối tượng lợi dụng đưa thông tin giả để “mồi” câu view. Thông tin tại môi trường này không được kiểm chứng, độ tin cậy rất thấp, nếu người đọc không tỉnh táo sẽ dễ bị cuốn vào luồng thông tin sai lệch. Lúc này, chính các tác phẩm báo chí sẽ phát huy vai trò định hướng, đưa thông tin trung thực, chính xác để người dân không sa vào bẫy tin giả.
Ở góc độ một độc giả tiếp xúc nhiều với công nghệ số, bà Nguyễn Thị Kim Liên cho rằng, thông tin trên báo chí cũng khác hoàn toàn thông tin được tạo từ công nghệ số (AI). Công nghệ số mang lại khả năng tổng hợp thông tin rất nhanh và tạo ra những nội dung có vẻ hay, có vẻ đúng, nhưng thực tế thuật toán này vẫn có thể sai sót rất nhiều và dữ liệu chỉ dừng lại ở mức độ chung chung, bề nổi, thiếu đi chiều sâu. Còn tác phẩm báo chí chính thống hoàn toàn khác biệt và không thể ra đời từ các dòng lệnh lập trình hay thuật toán lọc dữ liệu. Sản phẩm báo chí là kết quả từ việc tiếp cận hiện trường, chứng kiến tận mắt và giao tiếp trực tiếp giữa người và người.
“Mối quan hệ giữa nhà báo với doanh nghiệp, với nhân dân phải là những con người thật, việc thật. Chính sự cụ thể này mới giúp tác phẩm đi sâu vào lòng người. Chỉ có con người mới có cảm xúc, có sự thấu cảm để phản ánh bản chất của vấn đề một cách chân thực nhất. Đây là điều mà công nghệ số, dù lập trình hay áp dụng thuật toán thông minh đến đâu, cũng không thể làm được”, bà Nguyễn Thị Kim Liên nhận định và khẳng định: “Do đó, người dân và doanh nghiệp đặt niềm tin vào các cơ quan báo đài chính thống và những người làm báo có trách nhiệm”.
PGS.TS Bùi Quang Bình cho rằng, báo chí phải luôn đúng tôn chỉ, mục đích, có trách nhiệm xã hội, đích đến là phục vụ lợi ích của nhân dân
Đích đến là phục vụ nhân dân
Đồng quan điểm, theo PGS.TS Bùi Quang Bình, chuyên gia kinh tế (trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng) cho rằng, trong khi các thuật toán mạng xã hội được thiết kế để giữ chân người dùng bằng mọi giá thông qua việc giật tít, câu view, kích động sự hiếu kỳ, thì báo chí cách mạng lại hoạt động dựa trên tôn chỉ mục đích và trách nhiệm xã hội.
“Việc xây dựng nền báo chí “cách mạng, chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại” là yêu cầu tất yếu để bảo vệ nền tảng tư tưởng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS Bùi Quang Bình nhận định.
Trước hết, tính “cách mạng” khẳng định vai trò cốt lõi của báo chí trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời góp phần định hướng dư luận xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Đây là nền tảng để báo chí giữ vững bản lĩnh chính trị, không bị cuốn theo những xu hướng thông tin lệch lạc, thiếu kiểm chứng.
Cùng với đó, yêu cầu “chuyên nghiệp” đòi hỏi các cơ quan báo chí phải nâng cao chất lượng nội dung, quy trình tác nghiệp và đạo đức nghề nghiệp. Báo chí cần hạn chế tình trạng giật tít, câu view, chạy theo thị hiếu thấp; thay vào đó là thông tin chính xác, kịp thời, có chiều sâu và có trách nhiệm với công chúng.
Yếu tố “nhân văn” thể hiện ở việc báo chí phải hướng đến con người, lan tỏa giá trị tích cực, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, nhất là trong các vấn đề xã hội nhạy cảm.
Trong khi đó, tính “hiện đại” đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển báo chí đa nền tảng, ứng dụng công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động truyền thông.
Đích đến của báo chí là phục vụ lợi ích của nhân dân. Trong ảnh: Phóng viên các cơ quan báo chí tác nghiệp trong một hội nghị kết nối cung cầu của Bộ Công Thương tổ chức tại TP. Đà Nẵng
Tuy nhiên, PGS.TS Bùi Quang Bình cũng lưu ý, để định hướng này đi vào thực chất, báo chí cần đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị, đào tạo nguồn nhân lực số và tăng cường trách nhiệm xã hội; hiệu quả phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa chủ trương thành hành động cụ thể tại từng cơ quan. Khi chủ trương được chuyển hóa, báo chí sẽ quay về đúng đích đến cốt lõi: phục vụ lợi ích của nhân dân, của quốc gia và dân tộc. Giá trị nhân văn lúc này không nằm ở những con số "view" ảo từ thuật toán, mà hiện hữu qua những đóng góp thực tế cho xã hội.
“Báo chí phải luôn đúng tôn chỉ, mục đích, có trách nhiệm xã hội. Quan trọng nhất, đích đến của báo chí là phục vụ lợi ích của nhân dân”, PGS.TS Bùi Quang Bình nhấn mạnh.
Trong kỷ nguyên số, niềm tin của độc giả dành cho báo chí cách mạng không đến từ thuật toán AI mà được bồi đắp bởi cảm xúc, trải nghiệm thực tế và sự thấu cảm của nhà báo. Khác với thông tin mạng xã hội chưa kiểm chứng, báo chí chính thống với tính cách mạng, chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại luôn giữ vai trò định hướng, cung cấp tin tức trung thực, lấy đích đến cốt lõi là phục vụ nhân dân.
