Giữa thời điểm thị trường ngập tràn các loại nước chấm công nghiệp sản xuất hàng loạt, anh Nguyễn Tất Hùng lại chọn cho mình con đường khó hơn nhiều: Làm nước mắm truyền thống theo cách chậm rãi, thủ công và gần như đi ngược xu hướng số đông.
Với anh, nước mắm không chỉ là một sản phẩm để bán. Đó còn là ký ức về những bữa cơm nhà, là hương vị biển cả và là một phần văn hóa mà anh sợ sẽ dần biến mất nếu không còn ai đủ kiên trì để giữ nghề.
Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc người đàn ông gắn bó gần 20 năm với ngành xuất khẩu hải sản quyết định rời bỏ công việc ổn định để bắt đầu lại từ đầu với thương hiệu nước mắm Phú Điền.
Bước ngoặt từ một lần ghé thăm xưởng mắm nhỏ
Trước khi khởi nghiệp, Nguyễn Tất Hùng có gần hai thập kỷ làm việc tại một công ty xuất khẩu hải sản lớn ở Phan Thiết. Công việc phụ trách thu mua nguyên liệu giúp anh có thu nhập ổn định, cuộc sống không quá áp lực. Với nhiều người, đó là lựa chọn an toàn để gắn bó lâu dài.
Nhưng một cuộc gặp tình cờ với người bạn cũ đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của anh. Trong một lần đi thu mua nguyên liệu, anh được bạn mời ghé thăm xưởng nước mắm gia đình. Bước vào không gian nồng mùi cá và muối biển, anh bất ngờ trước cách những người thợ làm ra từng giọt nước mắm thủ công.
“Tôi đứng sững không phải vì mùi mắm – thứ tôi vốn quá quen – mà vì cách họ nâng niu từng thùng chượp, từng lớp cá cơm và muối”, anh nhớ lại. Hình ảnh những người thợ tay trần đảo cá, gài nén từng lớp nguyên liệu với ánh mắt đầy tập trung khiến anh xúc động mạnh. Khi được nếm thử những giọt nước mắm đầu tiên của mẻ mới, vị mặn đầu lưỡi rồi ngọt hậu dần lan ra khiến anh bất giác nhớ đến những bữa cơm mẹ chan nước mắm ngày còn nhỏ.
“Ký ức ấy giống như đánh thức một điều gì đó trong tôi”, anh chia sẻ. Sau lần ghé thăm ấy, Nguyễn Tất Hùng bắt đầu dành nhiều thời gian tìm hiểu sâu hơn về nghề làm nước mắm truyền thống. Càng tìm hiểu, anh càng nhận ra một thực tế khiến mình day dứt: nước mắm truyền thống đang dần lép vế trước sự phát triển mạnh của nước chấm công nghiệp.
Theo anh, nhiều người tiêu dùng hiện nay gần như không còn phân biệt được đâu là nước mắm thật được ủ từ cá và muối, đâu là sản phẩm pha chế công nghiệp.
“Tôi nghĩ nếu cứ tiếp tục như vậy, một ngày nào đó nước mắm thật sẽ chỉ còn trong ký ức”, anh nói. Không muốn điều đó xảy ra, anh bắt đầu thử ủ nước mắm ngay tại nhà. Ban đầu chỉ là vài thùng nhỏ để gia đình sử dụng. Nhưng khi bạn bè ăn thử rồi giới thiệu cho nhau, những đơn hàng đầu tiên bắt đầu xuất hiện.
Trong suốt giai đoạn 2020 – 2024, anh vừa làm việc ở công ty cũ, vừa âm thầm phát triển nước mắm Phú Điền theo cách chậm rãi nhưng nghiêm túc.
Rời “vùng an toàn” để bắt đầu lại
Dù sản phẩm nhận được phản hồi tích cực, phải đến giữa năm 2024, Nguyễn Tất Hùng mới đưa ra quyết định quan trọng nhất cuộc đời: nghỉ việc để toàn tâm toàn ý cho thương hiệu riêng.
Gia đình và bạn bè đều khuyên anh nên tiếp tục “đi hai chân”, vừa giữ công việc ổn định vừa bán nước mắm như nghề phụ. Nhưng anh hiểu rằng nếu không dám bước hẳn ra khỏi vùng an toàn, thương hiệu sẽ không thể đi xa.
“Khởi nghiệp có thể thành công, cũng có thể thất bại. Nhưng ít nhất mình đã dám thử”, anh tâm sự. Sau khi gom toàn bộ tiền tiết kiệm và vay thêm bạn bè, anh đầu tư nâng cấp xưởng sản xuất lên công suất khoảng 80.000 lít/năm – gấp nhiều lần quy mô cũ.
Lợi thế lớn nhất của Nguyễn Tất Hùng là kinh nghiệm nhiều năm trong ngành thu mua hải sản. Anh có nguồn cá cơm tươi đánh bắt trong ngày từ những mối quen lâu năm. Theo anh, cá càng tươi thì độ đạm càng cao, nước mắm càng thơm và ít mùi gắt. Nguồn muối được anh chọn là muối Lagi của Bình Thuận, phải phơi từ 6–12 tháng để giảm vị chát rồi mới đem ủ cùng cá cơm.
Mỗi mẻ mắm được ủ tối thiểu 12 tháng, có mẻ kéo dài đến 24 tháng mà không sử dụng hóa chất hay rút ngắn quy trình. Những giọt nước mắm thành phẩm có màu cánh gián sóng sánh, thơm nồng và hậu vị ngọt dịu đặc trưng.
“Tôi không chạy theo số lượng. Tôi chỉ mong ai từng ăn cơm chan nước mắm mẹ làm sẽ tìm lại được ký ức ấy”, anh chia sẻ.
Làm ra nước mắm ngon chưa bao giờ đồng nghĩa với việc bán hàng dễ dàng. Nguyễn Tất Hùng kể rằng thời gian đầu mở rộng sản xuất, anh phải tự chở từng thùng nước mắm đến các tiệm tạp hóa để chào hàng.
Không ít lần anh nhận về những cái lắc đầu với lý do “chưa có thương hiệu”, “giá cao” hay “khách ở đây quen dùng loại khác”. Nhưng thay vì bỏ cuộc, anh bắt đầu học thêm cách làm thương hiệu, quay video, livestream và kể câu chuyện khởi nghiệp của chính mình trên mạng xã hội.
Theo anh, sản phẩm tốt thôi chưa đủ. Người tiêu dùng cần được hiểu giá trị phía sau mỗi chai nước mắm. Sự kiên trì ấy dần mang lại kết quả. Từ chỗ bị từ chối, nước mắm Phú Điền hiện đã có những đại lý đầu tiên tại Phan Thiết, Hà Nội và TP.HCM. Nhiều khách hàng sau khi dùng thử tiếp tục mua thêm để biếu người thân, bạn bè.
Đến nay, nước mắm Phú Điền đã bắt đầu mang lại lợi nhuận đủ để tái đầu tư và mở rộng. Nhưng với Nguyễn Tất Hùng, điều quan trọng nhất không phải bán được bao nhiêu lít nước mắm.
Anh cho rằng giá trị lớn nhất nằm ở việc giữ lại được hương vị thật của nghề truyền thống và ký ức về những bữa cơm gia đình Việt. Biết mình là thương hiệu “sinh sau đẻ muộn”, anh luôn xem chất lượng, uy tín và trải nghiệm khách hàng là nền tảng để phát triển lâu dài.
“Mỗi giọt mắm bán ra phải giữ được ký ức thật, giá trị thật của biển cả và của những bữa cơm nhà”, anh nói.
