Thu hẹp khoảng cách số
Luật Chuyển đổi số có hiệu lực từ 1/7/2026 đã quy định rõ chính sách của nhà nước về chuyển đổi số. Cụ thể, phát triển hạ tầng chuyển đổi số thống nhất, an toàn, tin cậy và có khả năng mở rộng, đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ và cung cấp dịch vụ số. Thúc đẩy hình thành và phát triển dữ liệu số, bảo đảm khả năng truy cập, chia sẻ, sử dụng lại và khai thác dữ liệu số theo quy định của pháp luật.
Khuyến khích phát triển và sử dụng nền tảng số dùng chung, nền tảng số mở và các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số phục vụ quản trị, cung cấp dịch vụ và phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm khả năng tiếp cận và thụ hưởng bình đẳng trong chuyển đổi số, đặc biệt là trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, lao động, việc làm và an sinh xã hội.
Bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu trong hoạt động chuyển đổi số; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số. Khuyến khích đổi mới sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát và ứng dụng công nghệ số mới nhằm nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ và phát triển sản phẩm, dịch vụ số.
Đồng thời, thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh thực hiện chuyển đổi số; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp hoạt động tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. Tăng cường quản lý, giám sát hoạt động của hệ thống số, nền tảng số, đặc biệt là nền tảng số trung gian có quy mô lớn, rất lớn nhằm bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, an toàn, minh bạch trên môi trường số.
Phát triển công dân số, thúc đẩy các điều kiện tiếp cận, sử dụng công bằng dịch vụ số cơ bản, tối thiểu bao gồm danh tính điện tử, năng lực số cơ bản, chứng thư chữ ký số theo pháp luật về giao dịch điện tử, dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ viễn thông cơ bản theo pháp luật về viễn thông, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt theo pháp luật về ngân hàng.
Tại Luật Chuyển đổi số cũng nêu rõ: Hỗ trợ phát triển hạ tầng chuyển đổi số, thu hẹp khoảng cách số; hỗ trợ tiếp cận, khai thác, sử dụng hiệu quả hạ tầng chuyển đổi số, thiết bị công nghệ số, năng lực số; nâng cao năng lực tiếp cận thông tin, tri thức chuyển đổi số cho người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em, người dân sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, các nhóm dễ bị tổn thương khác trong xã hội theo quy định của pháp luật.
Đảm bảo triển khai đồng bộ, hiệu quả Luật
Chia sẻ về công tác thực thi Luật Chuyển đổi số và đánh giá những lợi ích với người dân khi Luật chính thức có hiệu lực, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, để đảm bảo triển khai đồng bộ và hiệu quả Luật Chuyển đổi số, Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ đã khẩn trương chuẩn bị và ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành.
Cụ thể, ở cấp Chính phủ, đã ban hành Nghị định số 224/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm Luật chính thức có hiệu lực.
Ở cấp Bộ, đã ban hành 2 Thông tư hướng dẫn chi tiết Nghị định số 224/2026/NĐ-CP (có hiệu lực đồng thời với Nghị định và Luật) nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các hoạt động chuyên môn gồm: Thông tư quy định chi tiết về phát triển thử nghiệm trong chuyển đổi số và quản lý chất lượng các hoạt động đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ cho chuyển đổi số sử dụng ngân sách nhà nước; Thông tư quy định chi tiết về quản lý chất lượng trong hoạt động đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ cho chuyển đổi số sử dụng ngân sách nhà nước.
Khi Luật Chuyển đổi số, nghị định và các thông tư nêu trên có hiệu lực, người dân sẽ là chủ thể trung tâm được thụ hưởng những lợi ích thiết thực, điển hình nhất là việc chuyển đổi sang mô hình dịch vụ công trực tuyến chủ động.
"Theo đó, cơ quan nhà nước sẽ tự động nhắc nhở, chuẩn bị sẵn hồ sơ, hoặc thậm chí tự động giải quyết thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu hợp pháp sẵn có mà không yêu cầu người dân phải nộp hồ sơ, giúp tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ"- đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia cho hay.
Người dân được thụ hưởng nguyên tắc “khai báo một lần là mặc định” để không phải cung cấp lại thông tin đã cung cấp hợp lệ cho các cơ quan nhà nước; được nhà nước bảo đảm các quyền con người, quyền công dân trên môi trường số như phổ cập năng lực số, cấp tài khoản định danh, chữ ký số và bảo vệ quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân... (chi tiết tại Điều 41 của Luật Chuyển đổi số).
Đặc biệt, hỗ trợ tối đa cho các nhóm yếu thế, các đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào vùng sâu, vùng xa... sẽ được ưu tiên hỗ trợ thông qua các điểm hỗ trợ xã hội số và lực lượng Tổ công nghệ số cộng đồng tại cấp cơ sở.
Cục Chuyển đổi số quốc gia cũng thông tin, đi đôi với các quyền lợi ưu việt đó, trách nhiệm của công dân cũng được Luật quy định rõ tại khoản 2 Điều 16 Luật, bao gồm: tuân thủ pháp luật khi tham gia hoạt động trên môi trường số, sử dụng dịch vụ số, nền tảng số, hệ thống số, hệ thống thông tin; cung cấp thông tin, dữ liệu đầy đủ, chính xác và chịu trách nhiệm về nội dung đã cung cấp khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ số, giao dịch điện tử; bảo vệ thông tin tài khoản, dữ liệu cá nhân và thực hiện các biện pháp an toàn trong sử dụng dịch vụ số; tham gia góp ý, phản hồi, đánh giá để nâng cao chất lượng dịch vụ số.
Tại Luật Chuyển đổi số quy định: Phát triển xã hội số nhằm tạo lập môi trường làm việc, học tập, tương tác bảo đảm tổ chức, cá nhân được tiếp cận, sử dụng và thụ hưởng lợi ích từ chuyển đổi số một cách thuận tiện, an toàn và hiệu quả trên môi trường số.Việc phát triển xã hội số phải bảo đảm mọi đối tượng người dân, đặc biệt là các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và người dân sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ số.
