Đồng bộ hạ tầng dữ liệu và phát triển công nghệ tài chính hiện đại
Tại phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội nghị đối thoại chính sách cấp cao diễn ra tại TP. Đà Nẵng do UBND thành phố và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức trong 2 ngày 07/7 và 08/7, GS. Alfred Taudes (Đại học Kinh tế và Kinh doanh Vienna, Áo) cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu đang là trọng tâm của ngành tài chính hiện đại. Do đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) phải xây dựng và làm chủ được dữ liệu và công nghệ AI.
Các chuyên gia tài chính quốc tế chỉ ra các yếu tố trụ cột để VIFC-DN thu hút được dòng vốn từ các nhà đầu tư quốc tế, đó là phải có hạ tầng dữ liệu, phát triển sản phẩm công nghệ tài chính và có tính ổn định về thể chế
Công nghệ AI giúp tối ưu hóa dữ liệu, nâng cao chất lượng dịch vụ và hỗ trợ đưa ra các quyết định đầu tư nhanh chóng, chính xác hơn. Tuy nhiên, chuyên gia này cảnh báo, nếu không xây dựng được một hạ tầng dữ liệu đồng bộ, không thể có dữ liệu chất lượng tốt, từ đó không thể tối ưu hóa hiệu quả do dữ liệu mang lại. Đồng thời, để thu hút nhà đầu tư và hạn chế rủi ro độc quyền hoặc rò rỉ dữ liệu, việc xây dựng hạ tầng quản trị dựa trên các tiêu chuẩn "Ngân hàng mở" (Open Banking) và "Dữ liệu mở" là vô cùng bắt buộc, đi kèm với việc định danh thông tin khách hàng chặt chẽ và đội ngũ giám sát phải là chuyên gia am hiểu về AI.
Bổ sung về mặt hạ tầng số, theo TS. Trần Quốc Hùng (nguyên Phó Giám đốc Vụ Tiền tệ IMF), trước khi khai thác sâu về AI, Đà Nẵng phải ưu tiên xây dựng vững chắc cơ sở hạ tầng số liên quan đến kết nối trang web và các giao dịch trực tuyến. Nhìn nhận từ bước tiến tích cực của hệ thống thanh toán nhanh tại Việt Nam từ năm 2022, ông khẳng định, đây là nền tảng rất quan trọng để phát triển các giao dịch xuyên biên giới. Dựa trên nền tảng số này, VIFC-DN nên hướng mạnh vào mục tiêu tương lai trong 10-20 năm tới là token hóa (mã hóa) các tài sản thực lẫn các hình thức tài khoản số, khoản tiền gửi ngân hàng và quyết toán thanh toán.
GS. Phạm Hi Đức đề xuất VIFC-DN tập trung vào việc mã hóa các tài sản thực (bất động sản, trái phiếu, cổ phiếu) và đặc biệt là tín chỉ carbon
Cùng chung quan điểm tiên phong công nghệ, GS. Phạm Hi Đức (Trưởng khoa Tài chính và Kỹ thuật định lượng, Đại học ECE Paris) dự báo, giá trị tài sản mã hóa toàn cầu đến năm 2030 có thể đạt quy mô khổng lồ từ 5.000 - 30.000 tỷ USD. Thay vì hoạt động theo các mô hình cũ, Đà Nẵng cần đi đầu bằng cách tập trung mã hóa các tài sản thực như bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu và đặc biệt là tín chỉ carbon.
Hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo tính ổn định của chính sách
Bên cạnh hạ tầng công nghệ, sự rõ ràng và ổn định của thể chế mới là yếu tố quyết định để nhà đầu tư an tâm xuống vốn. GS. Nguyễn Xuân Thảo (Đại học Washington, Hoa Kỳ) nhấn mạnh từ góc nhìn của một nhà đầu tư: họ cần biết chính xác cơ quan nào chủ quản chịu trách nhiệm, quy trình cấp phép ra sao và mất thời gian bao lâu. Nếu hệ thống pháp luật hiện hành có quá nhiều quy định chồng chéo, mờ nhạt hoặc mơ hồ, nhà đầu tư sẽ mất kiên nhẫn và nản lòng.
GS. Nguyễn Xuân Thảo cho biết, hiện tại, luật pháp trong nước chưa chính thức chấp nhận tài chính số, khiến nhà đầu tư chưa thể yên tâm giao dịch các sản phẩm mới như tài chính xanh, mã hóa hay token hóa tài sản. Theo bà Thảo, cần nhanh chóng luật hóa để đối xử với tài sản số như một loại hàng hóa có tính chất giao dịch đầy đủ, đồng thời công nhận loại tài sản này là vật thế chấp hợp pháp cho vay. Khung thể chế phải đủ linh hoạt và thông thoáng để khai thác năng lực đổi mới sáng tạo từ các nhà khởi nghiệp công nghệ.
Trụ cột cốt lõi tiếp theo để xây dựng niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư dài hạn chính là cải cách tư pháp. GS. Nguyễn Xuân Thảo đề xuất mô hình trung tâm trọng tài quốc tế đặt tại VIFC-DN. Mọi phán quyết, quyết định tại đây phải đảm bảo tính minh bạch, nhanh chóng và chuẩn chỉnh theo các quy chuẩn, thông lệ quốc tế để xử lý triệt để các tranh chấp tài chính phát sinh.
Về phía địa phương, để hiện thực hóa việc đón nhận dòng vốn, TS. Hồ Kỳ Minh cho biết, Đà Nẵng đã chủ động thành lập bộ phận nghiên cứu thử nghiệm chính sách phát triển. Bộ phận này đóng vai trò đổi mới thể chế, nghiên cứu thử nghiệm các chính sách vượt trội nhằm biến các ý tưởng trí thức của chuyên gia quốc tế áp dụng trực tiếp vào từng dự án cụ thể tại thành phố, tạo ra một môi trường đầu tư dễ dự báo, minh bạch và an toàn.
Để thu hút nhà đầu tư toàn cầu vào Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng (VIFC-DN), các chuyên gia nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi là hạ tầng công nghệ và thể chế pháp lý. Về hạ tầng, thành phố cần đồng bộ dữ liệu số, ứng dụng AI, tối ưu hóa hệ thống thanh toán nhanh và đẩy mạnh xu hướng token hóa tài sản thực cùng tín chỉ carbon. Về thể chế, Việt Nam cần khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý minh bạch cho tài chính số, công nhận tài sản số và cải cách tư pháp, xây dựng niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư.
