Những năm gần đây, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nhiều địa phương ở tỉnh Điện Biên đã chủ động tìm hướng đi mới nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng cây trồng bản địa.
Tại xã Tủa Chùa, cây cà gai leo đang dần trở thành một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao. Để nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước xây dựng chuỗi giá trị bền vững, ngành Công Thương tỉnh Điện Biên đang tiếp tục đồng hành cùng các hợp tác xã thông qua các chương trình khuyến công, hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến vào sản xuất.
Cây cà gai leo đang dần trở thành một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao xã Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên.
Khơi dậy tiềm năng từ cây dược liệu bản địa
Tủa Chùa là xã vùng cao còn nhiều khó khăn của tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, nơi đây lại sở hữu điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây dược liệu có giá trị, trong đó có cà gai leo. Những năm qua, cùng với chủ trương phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với lợi thế địa phương, cây cà gai leo đã được đưa vào sản xuất và từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế.
Nhận thấy tiềm năng của loại cây dược liệu này, năm 2023, Hợp tác xã (HTX) Cà gai leo Tủa Chùa được thành lập với mong muốn liên kết người dân, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương. Từ những ngày đầu đi vào hoạt động, hợp tác xã đã gặp không ít khó khăn về vốn, công nghệ và thị trường tiêu thụ.
Tuy nhiên, bằng sự quyết tâm của tập thể thành viên cùng sự đồng hành của các cấp, ngành chức năng, hợp tác xã từng bước ổn định sản xuất. Đến nay, đơn vị đã liên kết với 72 hộ dân tham gia trồng cà gai leo trên diện tích khoảng 10 ha. Hiện vùng nguyên liệu tập trung chủ yếu tại các khu vực Mường Báng và Xá Nhè. Mỗi năm, HTX dự kiến thu mua khoảng 45 tấn cà gai leo tươi từ người dân và vùng nguyên liệu của đơn vị.
Sản phẩm trà túi lọc của HTX Cà gai leo Tủa Chùa đã được công nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội phát triển theo hướng hàng hóa chất lượng cao.
Sau khi thu hoạch, sản phẩm được sơ chế, làm sạch, sấy khô và chế biến thành các sản phẩm phục vụ thị trường. Không chỉ tiêu thụ trong tỉnh Điện Biên, sản phẩm còn được cung cấp cho các doanh nghiệp chế biến dược liệu và khách hàng tại nhiều địa phương khác. Đáng chú ý, sản phẩm trà túi lọc cà gai leo của HTX đã được công nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội phát triển theo hướng hàng hóa chất lượng cao.
Tuy nhiên, quá trình sản xuất vẫn còn nhiều hạn chế. Việc sử dụng thiết bị quy mô nhỏ khiến năng suất chưa cao, thời gian chế biến kéo dài và khó bảo đảm đồng đều chất lượng sản phẩm. Đây chính là nút thắt cần được tháo gỡ để cây cà gai leo thực sự trở thành sản phẩm chủ lực của địa phương.
Khuyến công đồng hành nâng cao giá trị sản phẩm
Nhằm hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, trong năm 2025, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp – Sở Công Thương tỉnh Điện Biên triển khai Đề án hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến trong sản xuất cà gai leo tại HTX Cà gai leo Tủa Chùa.
Theo đó, HTX được hỗ trợ đầu tư máy sấy công nghiệp tuần hoàn khí công suất từ 50 đến 100 kg mỗi mẻ. Tổng kinh phí thực hiện đề án là 205 triệu đồng, trong đó nguồn kinh phí khuyến công địa phương hỗ trợ 100 triệu đồng, phần còn lại do HTX đối ứng.
Theo ông Phùng Mạnh Hùng, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp:“Việc đầu tư hệ thống máy sấy công nghiệp tạo bước chuyển quan trọng trong quy trình chế biến cà gai leo. So với phương pháp sấy truyền thống, thiết bị mới giúp rút ngắn thời gian sản xuất, tiết kiệm điện năng, bảo đảm quy trình sấy khép kín và nâng cao chất lượng thành phẩm. Đặc biệt, công nghệ tuần hoàn khí giúp sản phẩm giữ được màu sắc tự nhiên, hương vị đặc trưng và hàm lượng hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường”.
Anh Nguyễn Đỗ Điệp, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Cà gai leo Tủa Chùa cho biết:“Không chỉ hỗ trợ thiết bị, đề án còn tạo điều kiện để HTX đào tạo lao động địa phương, nâng cao kỹ năng vận hành máy móc, tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại và từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động chế biến. Theo tính toán, khi sản lượng cà gai leo khô thành phẩm có thể đạt khoảng 10 tấn mỗi năm. Doanh thu dự kiến đạt khoảng 1 tỷ đồng, lợi nhuận khoảng 190 triệu đồng mỗi năm. Năm 2025, doanh thu của Hợp tác xã đạt hơn 1 tỷ đồng.
Quan trọng hơn, đề án giúp 72 hộ dân yên tâm mở rộng diện tích trồng cà gai leo khi đầu ra được bảo đảm thông qua liên kết với HTX. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao”.
Việc ứng dụng máy móc hiện đại cũng góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu và từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ. Có thể thấy, chương trình khuyến công không chỉ đơn thuần là hỗ trợ thiết bị mà còn là “đòn bẩy” giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Từ một loại cây dược liệu mọc trên vùng núi đá Tủa Chùa, cà gai leo đang dần trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế. Sự đồng hành của ngành Công Thương thông qua các chương trình khuyến công sẽ tiếp tục tạo động lực để các HTX mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất, nâng tầm sản phẩm địa phương. Khi những cánh đồng cà gai leo ngày càng xanh tốt trên các sườn núi vùng cao, đó không chỉ là tín hiệu vui cho người nông dân mà còn là minh chứng cho hiệu quả của chính sách khuyến công trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, góp phần giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới ở Điện Biên.
