Khu dự trữ sinh quyển thế giới và "giá trị cộng hưởng" cho du lịch xanh
Theo ông Trương Thanh Khai, Phó Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng: Danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn mà còn là một "chứng chỉ xanh" có giá trị quốc tế đối với địa phương Quảng Trị. Trong bối cảnh du lịch toàn cầu đang chuyển mạnh sang xu hướng du lịch trách nhiệm, du lịch sinh thái và du lịch trải nghiệm thiên nhiên, việc được UNESCO ghi danh sẽ tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho Phong Nha - Kẻ Bàng trên thị trường du lịch quốc tế.
Thực tế cho thấy, nhiều khu dự trữ sinh quyển trên thế giới sau khi được UNESCO công nhận đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể về lượng khách du lịch chất lượng cao, thu hút các dự án nghiên cứu khoa học và nguồn vốn hỗ trợ cho bảo tồn thiên nhiên.
Đây là nhóm du khách có mức chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài và quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm trải nghiệm văn hóa bản địa, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành du lịch địa phương. Ví dụ như Cát Bà: sau khi được UNESCO công nhận đã từng bước trở thành mô hình tiêu biểu về gắn kết giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học và sinh kế cộng đồng.
Hay như Cần Giờ: từ một vùng đất chịu nhiều tổn thất bởi chiến tranh đã trở thành mô hình phục hồi hệ sinh thái thành công của Việt Nam, vừa bảo vệ môi trường vừa tạo ra sinh kế cho người dân thông qua du lịch sinh thái và các ngành nghề gắn với tài nguyên thiên nhiên.
“Đối với Quảng Trị, việc sở hữu đồng thời Di sản thiên nhiên thế giới và Khu dự trữ sinh quyển thế giới tạo nên một lợi thế hiếm có trong việc xây dựng thương hiệu điểm đến xanh mang tầm quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Trị phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị cao thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng số lượng khách”, ông Trương Thanh Khai cho hay.
Từ "tài nguyên xanh" đến "tài sản xanh"
Khu dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng có diện tích hơn 515.830 ha, trải rộng trên 15 xã của tỉnh Quảng Trị, bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Khu vực này sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi tiêu biểu của Đông Nam Á với các giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên; là nơi sinh sống của hàng nghìn loài động, thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm, đặc hữu cần được ưu tiên bảo tồn.
Đây là nguồn tài nguyên văn hóa, nông nghiệp và cảnh quan đặc sắc để phát triển các ngành kinh tế dựa trên tài nguyên bản địa. Các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, dược liệu dưới tán rừng, sản phẩm OCOP, làng nghề truyền thống, dịch vụ lưu trú cộng đồng và các sản phẩm du lịch trải nghiệm hoàn toàn có thể trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị kinh tế xanh.
Chủ tịch MAB-ICC trao Bằng công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng cho ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị
Điều đáng chú ý là mô hình phát triển của Khu dự trữ sinh quyển thế giới không xem bảo tồn và phát triển là hai mục tiêu đối lập. Ngược lại, giá trị của tài nguyên thiên nhiên càng được gìn giữ tốt thì càng tạo ra nhiều cơ hội kinh tế bền vững hơn cho cộng đồng địa phương. Đây chính là hướng tiếp cận đang được nhiều quốc gia áp dụng, nhằm biến tài nguyên thiên nhiên thành nguồn vốn tự nhiên phục vụ phát triển lâu dài, thay vì khai thác ngắn hạn.
Một lợi ích khác ít được nhắc đến nhưng có ý nghĩa lâu dài là khả năng tiếp cận các nguồn lực quốc tế dành cho bảo tồn và phát triển bền vững. Khi trở thành thành viên của mạng lưới các Khu dự trữ sinh quyển thế giới, Phong Nha - Kẻ Bàng có điều kiện thuận lợi rất lớn trong việc kết nối với các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực và các quỹ quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh.
"Giá trị lớn nhất mà danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới mang lại chính là cơ hội thay đổi tư duy phát triển. Nếu trước đây rừng và tài nguyên thiên nhiên chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ bảo vệ thì nay có thể được xem là nguồn lực để phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch bền vững", ông Khai cho hay.
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, Phong Nha - Kẻ Bàng hoàn toàn có thể trở thành một trong những hình mẫu tiêu biểu về phát triển kinh tế dựa trên bảo tồn thiên nhiên , nơi lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội cùng được tạo dựng và lan tỏa.
Khu dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng được xây dựng với tổng diện tích 515.830 ha, gồm vùng lõi 123.326 ha, vùng đệm 220.055 ha và vùng chuyển tiếp 172.449 ha. Đây là không gian bảo tồn liên kết chặt chẽ giữa thiên nhiên và cộng đồng, góp phần bảo vệ một trong những khối karst nhiệt đới cổ nhất thế giới, với hơn 447 hang động, nhiều loài động thực vật đặc hữu, quý hiếm, cùng các hệ sinh thái rừng nguyên sinh, sông ngầm và hang động độc đáo.
