Tái cấu trúc không gian công nghiệp, ưu tiên dòng vốn công nghệ cao
TP. Hồ Chí Minh hiện quản lý 5.380 dự án tại các khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng vốn đăng ký hơn 79 tỷ USD, trong đó khối FDI chiếm vai trò chủ đạo với hơn 57 tỷ USD, dẫn đầu là các nhà đầu tư đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore.
Trao đổi với phóng viên báo Công Thương, ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cho biết, dù đạt nhiều kết quả tích cực, cơ cấu ngành hiện hữu vẫn đè nặng áp lực lên môi trường khi các ngành công nghiệp truyền thống, thâm dụng lao động và tài nguyên chiếm tỷ trọng không nhỏ.
TP. Hồ Chí Minh hiện quản lý 5.380 dự án tại các khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng vốn đăng ký hơn 79 tỷ USD. Ảnh: Hoàng Lân
Trước yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, theo Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, việc triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW là bước ngoặt để Thành phố thay đổi toàn diện tư duy thu hút đầu tư: chuyển từ thu hút số lượng sang chất lượng, ưu tiên dòng vốn FDI thế hệ mới có hàm lượng khoa học công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và thân thiện môi trường như vi mạch bán dẫn, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học, công nghiệp môi trường.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lữ Chính Minh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Electronic Tripod Việt Nam, chia sẻ kỳ vọng nhà đầu tư công nghệ cao đặt vào Việt Nam không phải là tận dụng lao động giá rẻ hay công nghệ thiết kế cấp thấp, mà là xây dựng các doanh nghiệp số hóa toàn diện.
Ông Lữ Chính Minh dẫn chứng tại nhà máy Châu Đức của tập đoàn, việc áp dụng đồng bộ tự động hóa và trực quan hóa đã giúp tối ưu quy mô nhân sự từ 30.000 người xuống còn chưa đầy 5.000 người, đồng thời đạt chuẩn công trình xanh LEED. Theo ông Minh, để đồng hành với định hướng thu hút FDI chất lượng cao của Việt Nam, hạ tầng điện, nước và nguồn nhân lực trình độ cao cần phát triển đồng bộ, theo kịp tốc độ dòng vốn công nghệ.
Thành phố sẽ phối hợp chặt chẽ trong không gian liên vùng "Một không gian - Ba vùng - Một đặc khu" nhằm giảm áp lực logistics, tối ưu chuỗi cung ứng xanh và phát triển kinh tế biển bền vững. Theo phân vùng chức năng, khu vực trung tâm giữ vai trò trung tâm tài chính - dịch vụ - công nghệ cao, khu vực phía Bắc là thủ phủ công nghiệp - công nghệ cao, khu vực phía Đông là trung tâm kinh tế biển và khu thương mại tự do.
Thành phố cũng xây dựng lộ trình thu hồi các khu công nghiệp quy mô nhỏ trong nội đô để hoàn trả mặt bằng cho công trình công cộng, không gian xanh, đồng thời chuyển đổi các khu công nghiệp lớn hiện hữu sang mô hình sinh thái, công nghệ cao. Một số khu sắp hết hạn sử dụng đất như Tân Thuận năm 2041, Tân Bình năm 2047, Bình Chiểu và Hiệp Phước giai đoạn 1 năm 2048, đòi hỏi sớm có lộ trình chuyển đổi xanh tương ứng.
Cải cách thủ tục, đồng hành cùng doanh nghiệp giữ chân dòng vốn
Song song tái cấu trúc không gian, ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cho biết, cải cách thủ tục hành chính là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa Nghị quyết 10-NQ/TW.
Ban Quản lý hiện là đầu mối trực tiếp giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp ở các lĩnh vực đầu tư, quy hoạch, xây dựng, môi trường, lao động; với thủ tục ngoài thẩm quyền, Ban Quản lý làm cầu nối với cơ quan quản lý nhà nước để rút ngắn thời gian giải quyết.
HEPZA đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hướng tới cơ chế "một cửa tại chỗ" nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho nhà đầu tư. Ảnh: ST
Theo Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định 96, nhà đầu tư có thể lựa chọn thủ tục đầu tư đặc biệt, giải quyết chỉ trong 15 ngày làm việc, không phải thẩm định công nghệ, thủ tục môi trường, lập quy hoạch chi tiết hay xin giấy phép xây dựng và phê duyệt phòng cháy chữa cháy. Thay vào đó, doanh nghiệp nộp hồ sơ kèm cam kết thực hiện đúng tiêu chuẩn xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy, cùng bản tự đánh giá và phương án giảm thiểu tác động môi trường.
Về nhân lực nước ngoài, quy định hiện hành áp dụng theo Nghị định số 219/2025/NĐ-CP, cùng việc đẩy mạnh số hóa, cơ chế "một cửa" cấp giấy phép lao động qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Các cơ quan tham mưu đang xây dựng tiêu chí ưu tiên cho lao động nước ngoài làm việc trong Khu thương mại tự do.
Theo ông Lữ Chính Minh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Electronic Tripod Việt Nam, thủ tục visa cho chuyên gia công nghệ cao hiện chưa có nhiều đãi ngộ đặc biệt, khiến doanh nghiệp phần lớn vẫn phụ thuộc vào quy trình cấp giấy phép lao động thông thường để giữ chân nhân tài.
TP. Hồ Chí Minh hiện có 9 dự án nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp với 1.619 căn/phòng, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 9.044 người. Ảnh: SDC
Về an sinh, thành phố hiện có 9 dự án nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp với 1.619 căn/phòng, đáp ứng hơn 8.900 chỗ ở; 4 dự án khác đang triển khai sẽ cung cấp thêm 2.866 căn/phòng cho khoảng 10.600 người.
Riêng nhà ở cho chuyên gia, nhân tài quốc tế chưa thuộc phạm vi đầu tư trong khu công nghiệp, song Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh sẽ tổng hợp nhu cầu thực tế để kiến nghị thành phố định hướng phát triển phù hợp.
Thời gian tới, HEPZA sẽ tiếp tục phối hợp các sở, ngành triển khai hiệu quả Nghị quyết 10-NQ/TW, đồng hành cùng nhà đầu tư trong nước và FDI, ưu tiên nâng cao chất lượng thu hút FDI và phát triển khu công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, hiện đại.
Nghị quyết số 10-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 8/6/2026, xác lập tư duy phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn mới, đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và năng lực tiếp nhận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Nghị quyết đặt mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó vốn thực hiện đạt 150-200 tỷ USD, với 75% vốn đăng ký mới đến từ các nền kinh tế phát triển. Điểm được giới chuyên gia đánh giá mang tính bước ngoặt là cách đo lường hiệu quả FDI: thay vì tính theo số lượng dự án hay tổng vốn đăng ký như trước, tiêu chí nay chuyển sang chất lượng tăng trưởng, khả năng đổi mới sáng tạo, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng.
