Được mùa, giá thu mua chưa như kỳ vọng

Những ngày này, trên khắp các cánh đồng ở đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), người nông dân đang tất bật bước vào vụ thu hoạch tỏi 2025 – 2026. Sau hơn 4 tháng gieo trồng và chăm sóc, nhiều ruộng tỏi đã đến kỳ thu hoạch. Năng suất của vụ tỏi được đánh giá là cao nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi.

Tỏi là cây trồng chủ lực của người dân trên đảo Lý Sơn. Nó được ví như “vàng trắng” bởi giá trị kinh tế cao và là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, ít sâu bệnh, cây tỏi sinh trưởng tốt, củ to và đều.

Theo người dân địa phương, năng suất tỏi tươi bình quân đạt khoảng 5 – 6 tạ mỗi sào. Tuy nhiên, trái với niềm vui được mùa, giá thu mua tỏi lại đang ở mức khá thấp so với kỳ vọng của người trồng.

Hiện nay, thương lái thu mua tỏi tươi với giá dao động khoảng 30.000 – 35.000 đồng/kg. Ông Đặng Hạnh (trú thôn Tây An Hải, đặc khu Lý Sơn) cho biết, năm nay tỏi phát triển tốt, năng suất cao nên bà con khá phấn khởi khi bước vào mùa thu hoạch.

“Với mức giá hiện tại, nhiều nông dân lựa chọn phơi khô và bảo quản tỏi để chờ giá tăng mới bán. Chi phí trồng tỏi bây giờ cao nên nếu giá thấp quá thì bà con rất lo. Rất nhiều người dân hiện đang phơi tỏi khô để trữ lại chờ giá tốt hơn”- ông Hạnh chia sẻ.

Theo người trồng tỏi, những năm gần đây chi phí sản xuất ngày càng tăng. Để trồng một sào tỏi, nông dân phải đầu tư khoảng 20 triệu đồng, bao gồm chi phí giống, phân bón, nhân công và cải tạo đất. Với mức đầu tư này, giá tỏi tươi phải đạt khoảng 50.000 đồng/kg trở lên thì nông dân mới có lãi.

Trao đổi với Báo Công Thương, ông ông Nguyễn Đạo, Phó chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho biết, mặc dù giá của tỏi có hạ nhưng giá trị kinh tế của nó vẫn hơn hẳn so với các loại nông sản khác. “Ngoài cà phê và hồ tiêu thì tỏi Lý Sơn có giá trị kinh tế rất cao. Nên dù lúc được giá, lúc mất giá nhưng người dân vẫn bám với nghề trồng tỏi này. Việc cần làm nhất bây giờ là tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm này”- ông Đạo nói.

Nỗ lực tìm giải pháp ổn định đầu ra

Theo người dân địa phương, giá tỏi mỗi vụ thường biến động mạnh, phụ thuộc vào thị trường và hoạt động thu mua của thương lái khiến đầu ra của sản phẩm vẫn thiếu ổn định.

Bà Phạm Thị Thy (trú thôn Tây An Hải) cho hay, do mới bước vào đầu vụ thu hoạch nên giá tỏi đang ở mức thấp. Hiện thương lái thu mua tỏi tươi khoảng 30.000 – 35.000 đồng/kg. Người trồng tỏi kỳ vọng trong thời gian tới giá sẽ tăng lên để đảm bảo thu nhập sau nhiều tháng đầu tư sản xuất.

Ông Nguyễn Đạo, Phó chủ tịch UBND khu Lý Sơn cho biết, vụ tỏi đông xuân 2025 – 2026, nông dân trên đảo xuống giống khoảng 314 ha. Đến nay, người dân đã thu hoạch hơn 50% diện tích. Năng suất ước đạt khoảng 80 tạ/ha, cho thấy sản lượng năm nay khá dồi dào.

Tuy nhiên, dù sản lượng cao, giá thu mua trên thị trường lại ở mức thấp, khiến nhiều hộ trồng tỏi chưa mạnh dạn bán ra mà lựa chọn phơi khô, bảo quản để chờ thời điểm thích hợp.

“Trước thực tế này, chính quyền địa phương đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm tỏi Lý Sơn, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ để nâng cao giá trị cho nông sản đặc trưng của đảo”- ông Đạo nói.

Cũng theo ông Đạo, để tránh tình trạng “được mùa, mất giá”, địa phương mong muốn các cấp, ngành của tỉnh và Trung ương tiếp tục quan tâm hỗ trợ trong việc tìm đầu ra ổn định cho tỏi Lý Sơn.

“Chúng tôi rất mong có thêm nhiều doanh nghiệp đồng hành để xây dựng chuỗi tiêu thụ ổn định, nâng cao giá trị thương hiệu tỏi Lý Sơn, qua đó giúp người dân có thu nhập ổn định và yên tâm gắn bó lâu dài với cây trồng chủ lực này. Hiện tại, cũng có nhiều công ty như Phú Sinh chuyên sản xuất các sản phẩm OCOP từ tỏi Lý Sơn thường xuyên thu mua cho bà con nông dân, nhưng cũng chỉ là một phần so với sản lượng chung của cả đặc khu. Vì vậy, rất cần những doanh nghiệp lớn có thể đồng hành thì đầu ra sẽ ổn dịnh hơn”- ông Đạo khẳng định.

Đã có nhiều giải pháp được đưa ra để giúp tỏi Lý Sơn có thể “lột xác”. Trong đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào chế biến được xem là hướng đi đột phá giúp “giải phóng” tỏi Lý Sơn khỏi chuỗi sản xuất nhỏ lẻ.

Ông Phan Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ Nông Tín cho biết, hiện Công ty đang liên kết với người dân Lý Sơn để sản xuất tỏi với vùng nguyên liệu khoảng 10 ha theo tiêu chuẩn VietGAP.

Từ vùng nguyên liệu này, mỗi năm công ty đưa ra thị trường gần 20.000 sản phẩm các loại, phân phối ở nhiều tỉnh thành và qua các sàn thương mại điện tử.

Nhờ chất lượng nổi bật, năm 2017 sản phẩm này đã được đưa vào danh sách “Top 10 sản phẩm quà tặng nổi tiếng” của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam. Đến ngày 29/6/2020, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đã cấp giấy chứng nhận “Chỉ dẫn địa lý tỏi Lý Sơn”, góp phần khẳng định giá trị và thương hiệu của đặc sản nổi tiếng này.